Yapay zeka hayatımıza girdiğinden beri içerik üretmek hiç olmadığı kadar kolaylaştı. Birkaç kelime yazıyorsunuz, saniyeler içinde karşınıza sayfalarca metin çıkıyor. Bir görsel istiyorsunuz, hazır.
Sosyal medya paylaşımı, reklam sloganı, basın bülteni, köşe yazısı, hatta bir şirketin yıllık iletişim stratejisi... Hepsini birkaç dakika içinde hazırlamak mümkün. Teknolojinin geldiği nokta gerçekten etkileyici. Bütün bu kolaylığın beraberinde getirdiği önemli sorunlarla şimdiden karşılaşmaya başladık. Bu kolaylık ile her zamankinden daha fazla içerik üretiyoruz ama bu içeriklerin ne kadarı gerçekten bir şey anlatıyor tartışmamız gereken nokta bu.
Son dönemde sosyal medyada karşıma çıkan paylaşımların önemli bir bölümünde aynı dili, aynı cümle yapılarını ve benzer anlatımları görüyorum. Bir restoran tanıtımında da bir belediyenin basın bülteninde de bir markanın reklamında da birbirine benzeyen ifadeler kullanılıyor. Her yer keşfedilmeyi bekleyen hikâyelerle, unutulmaz deneyimlerle, eşsiz atmosferlerle dolu. Her etkinlik muhteşem, her proje vizyoner, her gelişme heyecan verici. Ancak bütün bu sıfatları çıkardığınızda geriye çoğu zaman anlatılmaya değer somut bir bilgi kalmıyor.
Yapay zekayla hazırlanan metinlerin önemli bir bölümünde düşünce geliştirmek yerine cümleleri çoğaltma alışkanlığı var. Aynı fikir farklı ifadelerle tekrar ediliyor, uzun paragraflar kuruluyor ama okur yeni bir şey öğrenmeden metnin sonuna geliyor. Dışarıdan bakıldığında oldukça profesyonel görünen bu içerikler, biraz dikkatli okunduğunda birbirinin kopyası haline geliyor.
İÇERİK NEREDE?
Sosyal medyanın yaygınlaşmasıyla birlikte içerik üretimi zaten büyük bir dönüşüm geçirmişti. Yapay zeka bu dönüşümü daha da hızlandırdı. Artık bir kişinin profesyonel bir tasarımcıya, metin yazarına ya da video editörüne ihtiyaç duymadan pek çok işi yapabilmesi mümkün. Bu, özellikle küçük işletmeler ve bireysel üreticiler açısından önemli bir fırsat.
Ancak üretimin kolaylaşması, ortaya çıkan her işin nitelikli olduğu anlamına gelmiyor.
Bir restoranın sosyal medya hesabını düşünün. Yapay zekayla hazırlanmış kusursuz görseller, özenle yazılmış açıklamalar ve dikkat çekici başlıklar var. Fakat restoranın gerçek atmosferini, mutfağını, insanlarını ve sunduğu deneyimi anlatan hiçbir ayrıntı bulunmuyor. Çünkü ortada gerçek bir gözlem yok. Yalnızca iyi görünen bir içerik var.
Benzer durum seyahat içeriklerinde de karşımıza çıkıyor. Hiç gidilmemiş şehirler hakkında hazırlanmış gezi rehberleri, deneyimlenmemiş restoranlara ilişkin tavsiyeler ve internetteki bilgilerin yeniden düzenlenmesiyle oluşturulmuş yazılar giderek çoğalıyor. Bir şehri gezmekle o şehir hakkında bilgi derlemek aynı şey değil. Sokaklarında yürümek, insanlarıyla konuşmak, beklenmedik bir sorunla karşılaşmak ya da bir mekânı bizzat deneyimlemek anlatıya başka bir değer katıyor. Yapay zeka size bir şehir hakkında yüzlerce bilgi verebilir. Ancak o şehri sizin yerinize deneyimleyemez.
ASIL TEHLİKE GAZETECİLİKTE
Gazetecilik açısından baktığımda da benzer bir sorun görüyorum. Yapay zeka haber merkezlerinde araştırma, veri analizi, çeviri ve metin düzenleme gibi alanlarda önemli kolaylıklar sağlayabilir. Özellikle zamanla yarışan gazeteciler için doğru kullanıldığında ciddi bir yardımcı.
Ancak gazeteciliğin temelinde yalnızca yazmak yok. Soru sormak, araştırmak, kaynaklara ulaşmak, bilgiyi doğrulamak ve gerektiğinde herkesin kabul ettiği bir düşünceye itiraz etmek var.
Bir basın bültenini yapay zekaya verip birkaç dakika içinde haber haline getirebilirsiniz. Ama o bültendeki bilgilerin doğru olup olmadığını kontrol etmediyseniz gazetecilik yapmış olmazsınız. Bir köşe yazısını saniyeler içinde hazırlatabilirsiniz. Ancak içinde kendi düşünceniz, gözleminiz ve yorumunuz yoksa o yazının altındaki imzanın ne anlamı kalır?
Bence bugün gazetecilik açısından asıl risk, yapay zekânın insanlardan daha hızlı yazması değil. İnsanların araştırmayı, sorgulamayı ve düşünmeyi giderek daha az gerekli görmesi.
Reklamcılık ve iletişim sektöründe de benzer bir dönüşüm yaşanıyor. Eskiden bir kampanya fikri geliştirmek için saatlerce toplantı yapılır, farklı öneriler tartışılır, hedef kitle araştırılır ve ortaya çıkan fikir defalarca gözden geçirilirdi. Bugün yapay zekâdan birkaç saniye içinde onlarca kampanya önerisi almak mümkün.
Bu büyük bir avantaj. Ancak öneri sayısının artması, iyi fikir sayısının da aynı ölçüde arttığı anlamına gelmiyor.
Bir markayı diğerlerinden ayıran şey yalnızca güzel hazırlanmış görseller veya kulağa hoş gelen sloganlar değil. Markanın ne söylediği, neden söylediği ve bunu kime anlattığı önemli. Yapay zeka bütün bu süreçlerde yardımcı olabilir ama ortaya çıkan işi değerlendirecek bilgi ve deneyim hala insana ait.
Bütün bunları söylerken yapay zekânın sunduğu imkânları küçümsemiyorum. Aksine, doğru kullanıldığında çalışma biçimlerimizi geliştirebilecek, zaman kazandırabilecek ve daha önce erişemediğimiz pek çok olanağı sunabilecek bir teknolojiyle karşı karşıyayız.
Ancak bir araçtan yararlanmakla bütün düşünme sürecini o araca bırakmak arasında önemli bir fark var.
Yapay zekadan araştırmalarımızı kolaylaştırmasını, farklı bakış açıları sunmasını, hatalarımızı göstermesini ve fikirlerimizi geliştirmemize yardımcı olmasını isteyebiliriz. Fakat ortaya çıkan her metni sorgulamadan yayımlamak, her görseli gerçekmiş gibi sunmak ve her öneriyi özgün bir fikir olarak kabul etmek bizi daha üretken değil, yalnızca daha hızlı hale getiriyor.