İkinci el araç piyasasında yapay zeka teknolojileri kullanılarak değiştirilen sahte ekspertiz raporları, alıcılar için ciddi risk oluşturuyor. Uzmanlar, ilan sitelerinde paylaşılan raporlara güvenilmemesi ve satın alınması planlanan araçların tarafsız ekspertiz merkezlerinde yeniden kontrol ettirilmesi gerektiğini belirtiyor. Son dönemde bazı satıcıların eski ekspertiz raporlarını yapay zeka yazılımlarıyla değiştirdiği tespit edildi. Araçlardaki motor kusurlarını, boyalı ve değişen parçaları gizlemek ya da rapor tarihlerini güncelmiş gibi göstermek amacıyla dijital düzenlemeler yapıldığı ifade edildi. Sahte raporlar nedeniyle bazı alıcıların aracı satın aldıktan kısa süre sonra yolda kaldığı ve ciddi maddi kayıplar yaşadığı kaydedildi.
YAPAY ZEKA, FİZİKİ EKSPERTİZİN YERİNİ TUTMUYOR
Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan oto ekspertiz merkezi işletmecisi Nihat Peldek, araçların satın alınmadan önce mutlaka güncel ekspertiz kontrolünden geçirilmesi gerektiğini söyledi. Peldek, eski raporların yapay zekayla değiştirilerek alıcıların yanıltılabildiğini belirterek, "Araçlarını kendileri almadan önce kendi kontrollerini yaptıktan sonra muhakkak bir ekspertize götürsünler. Yapay zeka çok geliştiği için satıcı kötü niyetli olabilir. Oradaki eski ekspertiz raporunu çekip onun görselini hatasız olarak ya da birkaç kusurunu kapatabilecek şekilde yapay zekada yeni bir rapor yaptırıyor. Vatandaş 'Bu güvenilir bir firmada ekspertiz yaptırmış' deyip ekspertize sokmadan aracı satın alabiliyor. Bu da tabii sonradan mağduriyet yaşamalara, araçla yola giderken sorun yaşamalara ve satacakları zaman kendilerine beyan edilen rapor gibi çıkmamasına neden oluyor. Bunlarla ilgili sorunlar yaşıyorlar. Bunların önüne geçmeleri için muhakkak araçlarını almadan önce ekspertiz yaptırmalarını tavsiye ediyoruz. Yapay zekada da raporları yapıyorlar. Millet de bunu hatasız diye alıyor ya da oradaki 1-2 kusurla büyük kusurları gizliyorlar. Bir iki kusuru bırakıyorlar mahsus ki gerçekten çok bir şey yapılmamış gibi görünsün" diye konuştu.
EKSPERTİZİN UZMAN EKİPLER TARAFINDAN YAPILMASI GEREKİYOR
Ekspertiz işleminin fiziki koşullarda, farklı alanlarda uzmanlaşmış kişiler tarafından gerçekleştirilmesi gerektiğini vurgulayan Peldek, satıcının bildiği ancak alıcıdan gizlediği kusurların araç satın alındıktan sonra sorun yaratabileceğine dikkat çekti. Peldek, araçların satın alınmadan bir gün önce ya da mümkünse aynı gün kontrol ettirilmesini önererek, "Ekspertizi kendileri almadan önce satıcının bildiği bir şey de olabilir, bilerek sakladığı bir şey de olabilir. Bunu kendileri almadan önce yola çıkacaklarsa muhakkak almadan 1 gün öncesinde ya da aynı gün mümkünse yaptırmalarında yarar var. Tabii ki yapay zeka bir ekspertiz yapamaz. Çünkü burada arkada görüldüğü gibi ekip arkadaşlarımız var. Dükkanımızda 5 kişi çalışıyor. Bunların hepsi kaporta ustası, mekanik ustası, airbaglere bakan, kilometre ve bilgisayar işiyle ilgilenen arkadaşlarımız, hepsi farklı kişiler" dedi.
ARAÇ GEÇMİŞİ VE BAKIM KAYITLARI TİTİZLİKLE İNCELENMELİ
İkinci el araç satın alırken yalnızca ekspertiz raporuna bakmanın yeterli olmadığını belirten Peldek, hasar kaydı, değişen parçalar ve geçmiş kilometre bilgilerinin de kontrol edilmesi gerektiğini ifade etti. Aracın bakımlarının hangi servislerde yapıldığı, son bakım tarihi ve bu işlemlere ilişkin fatura ya da kayıtların bulunup bulunmadığının araştırılmasını önerdi. Bakım kayıtlarında da sahtecilik yapılabildiğine dikkat çeken Peldek, özellikle kilometre bilgileri ve triger bakımı gibi önemli işlemlerin doğrulanması gerektiğini belirtti. Peldek, "İkinci el araç alırken de muhakkak arabaya gitmeden önce ilk başta mevcut hasarı sordurmaları lazım. Bunları çok cüzi bir miktara yapabiliyorlar. Mevcuttaki hasar kaydı ne kadar? Ondan sonra o hasara bağlı değişen parçaları ve aracın geçmiş kilometresini kontrol ettirmeliler. Aracın bakımları nerede yapılmış? Yetkili servislerde mi yapılmış, özel servislerde mi yapılmış? En son bakımı ne zaman yapılmış? Bunlarla ilgili kayıtlar, faturalar var mı? Çünkü nasıl ekspertiz raporunda sahtecilik yapıyorlarsa bakımlarla ilgili de sahtecilikler yapabiliyorlar. Adam oradan eline bir defter almış, kilometrelerini değiştiriyor. Ben bu kilometrede bakım yaptırdım diyor. Örnek veriyorum arabada triger bakımı biliyorsunuz önemli. Bunu da alıcılarımız kanmış olabiliyor. Faturalı bir şekilde bakımların nereden yapıldığı sorgulanmalı. Araç daha önce kimdeymiş, kaç el değiştirmiş, yedek anahtarı duruyor mu, hasar kaydı var mı, bakımları, tramer ve kilometre sorguları muhakkak yapılmalı" diye aktardı.
"DETAYLI ŞEKİLDE EKSPERTİZ YAPIN"
Araçların mevsimsel bakımlarının da satın alma sürecinde değerlendirilmesi gerektiğini belirten Peldek, kışlık lastiklerin durumunun, antifriz kullanımının ve mekanik bakım işlemlerinin kontrol edilmesini tavsiye etti. Antifrizin sonradan eklenmesinin bazı araçlarda sorunlara yol açabileceğini belirten Peldek, doğru antifriz, yağ ve kayış kullanımının yanı sıra bakım işlemlerinin uzman kişiler tarafından yapılmasının önemini vurguladı. Peldek, araç almayı düşünenlere yönelik uyarılarını, "Araçlarımızın bakımlarının da yeni yapılmış olmasına dikkat edilmesi lazım. Biz İzmir'deyiz ama diğer illerde kışlık lastik uygulaması var. Kışlık lastikleri var mı, bakımları yapıldı mı, antifriz var mı? Geçmişte antifriz var mıydı? Biliyorsunuz arabaya sonradan antifriz koyulduğunda daha sonraki o kireçle tıkanmış olan yerleri açıp su kaçaklarına sebebi olabilir. Bu da aracınız yolda giderken hararet yapmasına sebebiyet verebilir. O yüzden araç bakımlı mı, nerede yapılmış, antifrizi tam yapılmış mı, doğru antifriz, doğru yağ ve doğru kayış kullanılmış mı, doğru ellerde mi yapılmış? Bunlar çok önemli. Kullanıcılara şöyle bir öneride bulunabiliriz: Alacakları araçların bakımlarını kontrol etsinler. Bakımları tam teşekküllü şekilde düzgün ve doğru hususlarda yapılmış mı baksınlar. İkinci olarak da araçlarını almadan önce güncel ekspertiz muhakkak yaptırsınlar. Dediğim gibi sahte raporlar olabiliyor, yapay zeka ile yapılmış olabiliyor. Kendi güvendikleri bildikleri firmalarda detaylı şekilde ekspertiz yapmalarını tavsiye ederiz. İlan sitelerindeki ekspertiz raporları yeni de olsa eski de olsa bunlara güvenmemelerini, aracı satın alırken muhakkak yeni bir eksper yaptırmalarını tavsiye ederiz" diyerek tamamladı.
