HATİCE KÖYLÜ-EGETELGRAF/ Mide bulantısı, sindirim sorunları, enfeksiyonlar, stres, taşıt tutması, bazı ilaçlar veya gebelik gibi farklı nedenlerle ortaya çıkabiliyor. Günün herhangi bir saatinde görülebilen bu rahatsızlık, bazen kısa sürede kendiliğinden geçerken bazen kusma ve sıvı kaybıyla birlikte ilerleyebiliyor. Bulantıyı hafifletmek için evde uygulanabilecek bazı yöntemler bulunsa da öncelikle altta yatan nedenin dikkate alınması gerekiyor.
MİDE BULANTISINI HAFİFLETMEK İÇİN NE YAPILIR?
Mide bulantısı sırasında hızlı ve fazla miktarda sıvı tüketmek rahatsızlık hissini artırabiliyor. Bu nedenle suyu bir anda içmek yerine küçük yudumlarla ve sık aralıklarla tüketmek daha kolay tolere edilebiliyor. Kusma da varsa vücudun kaybettiği sıvıyı yerine koymak önem taşıyor. Sıvı kaybının belirgin olduğu durumlarda eczanelerde bulunan oral rehidrasyon solüsyonları kullanılabiliyor. Özellikle çocuklarda ve yaşlılarda sıvı kaybına karşı daha dikkatli olunması gerekiyor.
ZENCEFİLİN ETKİSİ
Zencefil, mide bulantısını hafifletmek amacıyla kullanılan doğal seçenekler arasında yer alıyor. Özellikle gebeliğe bağlı bulantılar üzerine yapılan bazı araştırmalarda zencefilin yararlı olabileceği belirtiliyor. Ancak etkisi bulantının nedenine ve kişiye göre değişebiliyor. Zencefil, az miktarda yiyeceklere eklenerek veya ılık çay şeklinde tüketilebiliyor. Yüksek miktarda tüketimi bazı kişilerde mide yanmasına ve sindirim sistemi rahatsızlıklarına neden olabiliyor. Gebelikte veya düzenli ilaç kullanımı durumunda zencefil takviyeleri kullanılmadan önce sağlık uzmanına danışılması gerekiyor.
MİDE BULANTISINA İYİ GELECEK YİYECEKLER
Midesi bulanan kişilerin ağır, yağlı ve baharatlı yiyecekler yerine hafif besinleri tercih etmesi öneriliyor. Tuzlu kraker, galeta ve sade tost, küçük porsiyonlarla tüketilebilen seçenekler arasında bulunuyor. Muz, pirinç lapası ve haşlanmış patates gibi sindirimi görece kolay yiyecekler de bazı kişilerde rahatlık sağlayabiliyor. Ancak yemek yemek bulantıyı artırıyorsa kendini zorlamak yerine küçük porsiyonlarla ve tolere edilebildiği ölçüde beslenmek gerekiyor.
BİTKİ ÇAYLARI BULANTIYA İYİ GELİR Mİ?
Nane-limon ve papatya çayı, mide bulantısı yaşayan kişilerin sıklıkla başvurduğu içecekler arasında yer alıyor. Ilık içecekleri yavaşça yudumlamak bazı kişilerde rahatlama sağlayabiliyor. Bununla birlikte bu içeceklerin her türlü mide bulantısını giderdiğine ilişkin yeterli bilimsel kanıt bulunmuyor. Nane, özellikle reflüsü olan kişilerde mide içeriğinin yemek borusuna kaçmasını kolaylaştırarak şikayetleri artırabiliyor. Bu nedenle nane içeren içecekler herkese uygun olmayabiliyor. Bitkisel ürünlerin de ilaçlarla etkileşebileceği unutulmamalı.
TEMİZ HAVA VE YAVAŞ NEFES ALMANIN ETKİSİ
Yoğun yemek kokuları, parfümler, sigara dumanı ve havasız ortamlar bazı kişilerde mide bulantısını tetikleyebiliyor. Böyle durumlarda ortamı havalandırmak ve keskin kokulardan uzaklaşmak rahatlamaya yardımcı olabiliyor. Yavaş ve kontrollü nefes almak da özellikle stres veya kaygıyla ilişkili bulantılarda yarar sağlayabiliyor. Yemekten hemen sonra uzanmamak, otururken başı dik tutmak ve dinlenmek de bazı kişilerde şikâyetleri azaltabiliyor.
HANGİ YİYECEKLERDEN KAÇINILMALI?
Bulantı sırasında mideyi zorlayabilecek yiyecek ve içeceklerin tüketimini azaltmak faydalı olabiliyor. Özellikle kızartmalar, yağlı yemekler, yoğun baharat içeren besinler ve ağır kokulu yiyecekler bazı kişilerde rahatsızlığı artırabiliyor. Kahve ve diğer kafeinli içecekler de hassas kişilerde şikâyetleri kötüleştirebiliyor. Gazlı içecekler ise şişkinlik hissini artırabiliyor. Bunun yerine suyu küçük yudumlarla içmek ve tolere edilebilen hafif yiyecekleri tercih etmek daha uygun olabiliyor.
NE ZAMAN CİDDİ BİR SORUNUN İŞARETİ OLABİLİR?
Mide bulantısı çoğu zaman geçici nedenlerle ortaya çıksa da bazı belirtiler daha ciddi bir sağlık sorununun habercisi olabiliyor. Şiddetli veya giderek artan karın ağrısı, göğüs ağrısı, bayılma, bilinç bulanıklığı, kanlı ya da kahve telvesi görünümünde kusma ve şiddetli baş ağrısı gibi belirtiler görüldüğünde acil tıbbi yardım alınması gerekiyor. Sürekli kusma, sıvıları vücutta tutamama, idrar miktarında belirgin azalma ve yoğun baş dönmesi de sıvı kaybına işaret edebiliyor. Bu belirtiler ortaya çıktığında sağlık kuruluşuna başvurulmalı. Bulantı uzun sürüyor, tekrarlıyor veya nedeni anlaşılamıyorsa da tıbbi değerlendirme yapılması önem taşıyor. Mide bulantısını hafifletmek için küçük yudumlarla su içmek, ağır yiyeceklerden kaçınmak, hafif besinler tüketmek ve temiz havada dinlenmek denenebilir. Ancak bulantının nedeni bilinmiyorsa yalnızca evde uygulanan yöntemlere güvenmek yerine belirtilerin seyrini takip etmek ve gerektiğinde sağlık uzmanından yardım almak gerekiyor.
