Yaz aylarında pek çok kişinin şikâyet ettiği sivrisinek ısırıklarının ardındaki nedenlere ilişkin dikkat çekici bir araştırma yayımlandı. Florida Uluslararası Üniversitesi'nden bilim insanlarının 119 gönüllüyle gerçekleştirdiği çalışma, sivrisineklerin insanları seçerken yalnızca kan grubuna değil, ciltteki koku bileşenlerine ve mikroorganizmalara da tepki verdiğini ortaya koydu. Üstelik her sivrisinek türünün tercih ettiği insan profili birbirinden farklı.
Sivrisineklerin bazı insanları diğerlerinden daha fazla ısırması uzun yıllardır merak edilen konular arasında yer alıyor. Özellikle kan grubunun bu tercihte belirleyici olduğu yönündeki iddialar sık sık gündeme geliyor. Ancak bilim dünyasından gelen yeni bulgular, sivrisineklerin insanları seçme mekanizmasının çok daha karmaşık olduğunu gösteriyor. 119 gönüllünün katılımıyla gerçekleştirilen araştırmada, hastalık taşıma riski bulunan üç farklı sivrisinek türünün insanlara yönelik tercihleri incelendi. iScience dergisinde yayımlanan çalışmada, her türün farklı koku sinyallerine ve cilt özelliklerine tepki verdiği belirlendi.
HER SİVRİSİNEK TÜRÜ AYNI İNSANI TERCİH ETMİYOR
Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri, üç sivrisinek türünün tamamı için aynı kişinin en çekici bulunmaması oldu. Bilim insanları, sivrisineklerin insanları değerlendirirken türlerine özgü koku algılama mekanizmalarından yararlandığını belirledi. Gündüz saatlerinde daha aktif olan Aedes aegypti türünün, cildinde belirli uçucu kimyasal bileşikler daha düşük seviyelerde bulunan kişilere yöneldiği gözlemlendi. Bu türün erkeklere karşı da hafif bir tercih gösterdiği aktarıldı. Asya kaplan sivrisineği olarak bilinen Aedes albopictus ise farklı bir profil ortaya koydu. Bu türün, ciltte doğal olarak bulunan bazı ketonların ve bitkisel kokuları andıran kimyasal bileşiklerin daha yüksek seviyelerde olduğu kişilere ilgi gösterdiği belirlendi. Akşam ve gece saatlerinde beslenen Culex quinquefasciatus türünde ise cilt mikrobiyomunun etkisi öne çıktı. Ciltte yaşayan bakteri, mantar ve diğer mikroorganizmaların oluşturduğu bu yapının, sivrisineklerin insanları tercih etmesinde rol oynayabileceği ifade edildi.
CİLTTEKİ BAKTERİLER SİVRİSİNEKLERİ ÇEKEBİLİYOR
Araştırmada insan vücudunun yaydığı kokuların oldukça karmaşık bir yapıya sahip olduğu vurgulandı. İnsan kokusunu oluşturan 1.000'den fazla uçucu organik bileşik bulunuyor. Bu bileşiklerin oranları ve ciltte yaşayan mikroorganizmaların çeşitliliği ise kişiden kişiye değişebiliyor.
Araştırmaya öncülük eden doktora öğrencisi Kaylee Marrero, farklı sivrisinek türlerinin aynı insanlara yönelik farklı tercihler göstermesinin dikkat çekici olduğunu belirtti. Araştırma ekibinin lideri nörogenetik uzmanı Matthew DeGennaro da cilt mikrobiyomunun kişiye özgü koku profilinin oluşmasında önemli bir yere sahip olduğuna dikkat çekti. Bilim insanlarına göre bazı bakteriler sivrisineklerin ilgisini artıran kokuların oluşmasına katkıda bulunurken bazıları daha az çekici bir koku profilinin ortaya çıkmasını sağlayabiliyor.
YENİ NESİL SİVRİSİNEK KOVUCULARI GELİŞTİRİLEBİLİR
Araştırmanın sonuçları yalnızca sivrisineklerin neden bazı insanlara daha fazla yöneldiğini açıklamakla sınırlı değil. Elde edilen verilerin gelecekte daha etkili ve hedefe yönelik sivrisinek kovucularının geliştirilmesine de katkı sağlayabileceği düşünülüyor. Özellikle dang humması, Zika, sarı humma ve Batı Nil virüsü gibi hastalıkların yayılmasında rol oynayan sivrisinek türlerinin koku algılama mekanizmalarının anlaşılması büyük önem taşıyor.
Araştırmacılar, belirli sivrisinek türlerini çeken veya uzaklaştıran kimyasal bileşenlerin tespit edilmesiyle yeni koruyucu yöntemlerin geliştirilebileceğini değerlendiriyor. Ancak bu bulguların günlük yaşamda kullanılabilecek etkili çözümlere dönüşmesi için daha kapsamlı araştırmalara ihtiyaç duyuluyor.
