AHMET BUĞRA TOKMAKOĞLU-EGETELGRAF/ Karaburun'a bağlı Parlak Mahallesi sınırlarında bulunan Sazak Köyü, geçmişin izlerini taşıyan terk edilmiş yerleşimlerden biri. Sakız Adası’nın karşısındaki yamaçlarda konumlanan köy, tarihi dokusu ve sessiz atmosferiyle ziyaretçilerin ilgisini çekiyor.
Bir zamanlar yaşamın sürdüğü sokaklarda bugün büyük ölçüde yıkılmış taş evler ve geçmişten kalan yapıların izleri bulunuyor. Mübadeleyle birlikte boşalan Sazak, aradan geçen yaklaşık bir asra rağmen Ege’nin hafızasında yer tutmaya devam ediyor.
MÜBADELE ÖNCESİNDE 120 HANELİK BİR YERLEŞİMDİ
Sazak Köyü'nün geçmişinde Rum ve Türk ailelerin bir arada yaşadığı bir dönem bulunuyor. Mübadele öncesinde yaklaşık 120 hanenin bulunduğu köyde, 100 Rum ve 20 Türk ailesinin yaşadığı aktarılıyor. 1923 yılında Türkiye ile Yunanistan arasında gerçekleştirilen nüfus mübadelesi, köyün kaderini değiştirdi. Yerleşimde yaşayan Rumların başta Sakız Adası olmak üzere Yunan adalarına göç etmesiyle Sazak büyük ölçüde boşaldı. Zaman içerisinde terk edilmiş yapıları nedeniyle köy, “hayalet köy” olarak anılmaya başladı.
TAŞ EVLER VE TARİHİ YAPILAR GEÇMİŞE TANIKLIK EDİYOR
Sazak'ta günümüzde yıkılmaya yüz tutmuş taş evler, dar sokaklar, kilise ve şapel kalıntıları dikkat çekiyor. Bölgede cami kalıntılarının yanı sıra Müslüman ve gayrimüslim mezarlıklarının da bulunduğu belirtiliyor. Köyün mimarisi ve geride kalan yapıları, burada bir dönem devam eden sosyal yaşamın izlerini taşıyor. Ancak yıllar içerisinde doğal koşulların etkisi ve define arayışları nedeniyle tarihi dokunun önemli ölçüde zarar gördüğü ifade ediliyor.
KENTSEL SİT ALANI OLARAK KORUNUYOR
Tarihi ve mimari özellikleri nedeniyle Sazak Köyü, kentsel sit alanı statüsüyle koruma altında bulunuyor. Geçmişte köydeki çok sayıda ev ve şapelin restore edilerek yeniden turizme kazandırılması yönünde çalışmalar gündeme gelmişti. Bölgenin korunması, yalnızca eski yapıların ayakta tutulması açısından değil, mübadele döneminin kültürel hafızasının gelecek kuşaklara aktarılması bakımından da önem taşıyor.
SAZAK KÖYÜ'NE NASIL GİDİLİR?
Sazak Köyü, Karaburun ilçe merkezine yaklaşık 20 kilometre uzaklıkta yer alıyor. İzmir merkezden özel araçla yola çıkanlar, İzmir-Çeşme Otoyolu ve Urla-Karaburun güzergâhını takip ederek bölgeye ulaşabiliyor. Karaburun merkezden sonra Parlak Mahallesi ve Yeni Liman yönüne ilerlemek gerekiyor.
Köyün kırsal ve izole konumu nedeniyle ulaşım öncesinde güzergâhın kontrol edilmesi öneriliyor. Ayrıca bölgede market, restoran veya ziyaretçilere hizmet veren tesis bulunmadığından yiyecek, içecek ve temel ihtiyaçların önceden karşılanması önem taşıyor. Sazak Köyü, Ege'nin doğal güzellikleri arasında geçmişin izlerini sürmek isteyenler için dikkat çekici bir rota. Ancak ziyaret sırasında tarihi yapıların korunması, kalıntılara zarar verilmemesi ve mezarlık alanlarına saygı gösterilmesi gerekiyor.
