Görsel dikkatinizi çalıştırdınız mı? Nasıl geçti? Karta baktınız, çevirdiniz... Ne kadarını hatırladınız? İlk denemede zorlandıysanız şaşırmayın, çünkü bu tam da olması gereken budur. Beyin alışmadığı bir yükle karşılaştığında önce direnir, sonra uyum sağlar.

Geçen hafta görmeyle başladık. Dikkat sadece gözlerle değil, beş kapının hepsiyle çalışıyor. Bugün devam ediyoruz.

ABD Ulusal Sağlık Enstitüsü destekli ACTIVE çalışmasında 2.802 yetişkine 5-6 hafta boyunca dikkat ve işlem hızı antrenmanı verildi. Sonuç: 20 yıl sonra bu grupta demans riski yüzde 25 daha düşük çıktı.

Johns Hopkins Üniversitesi'nin 2026'da yayımladığı bu araştırma şunu gösteriyor: Dikkat, beyin sağlığının temelidir ve antrenmanla güçlendirilebilir.

İŞİTME

1. Arkadaşınızla yaptığınız bir sohbetten sonra düşünün: Neleri hatırlıyorsunuz? En çok tekrar edilen kelimeler nelerdi? Ses tonu nasıldı, hızlı mı konuştu yavaş mı? Bu kelimelerden yola çıkarak anlatılanı yeniden gözden geçirin.

2. Gözlerinizi kapatın, bulunduğunuz ortamı dinleyin. Kaç farklı ses var? Hangileri yakın, hangileri uzak? Sürekli olanlar, anlık kesilenler...

3. Bir podcast ya da program dinledikten sonra kendinize sorun: Ana konu neydi? Hangi kelimeler tekrarlandı? Bunu yüksek sesle ifade edin.

4. Birinden size 3-4 rakamlı bir sayı söylemesini isteyin. Dinledikten sonra aynı sırayla tekrar edin. Zamanla rakam sayısını artırın, ters sırayla söylemeyi deneyin.

DOKUNMA VE HAREKET

1. Günlük işlerinizi zaman zaman baskın olmayan elinizle yapın. Yazı yazın, dişlerinizi fırçalayın, yemek yiyin, saçlarınızı tarayın.

2.Gözlerinizi kapatın ve bir nesneyi sadece dokunarak anlamaya çalışın. Sert mi, yumuşak mı? Pürüzlü mü, kaygan mı?

3. Gözlerinizi kapatın, bir nesneyi elinize alın, inceleyin, örneğin bir anahtar. Zihninizdeki resmi kağıda çizin. Sonra testedin. Ne kadar doğruydu?

4. Masaya parmaklarınızla bir ritim vurun. Kısa bir süre sonra aynı ritmi tekrar etmeye çalışın. Zorlaştırmak için ritmi uzatın veya hızlandırın.

KOKU

1. Sabah uyandığınızda ve uyumadan önce birkaç dakikanızı ayırın. Lavanta, limon, karanfil, okaliptüs gibi dört farklı kokuyu sırayla 10'ar saniye koklayın. Her birinde sorun: Size ne hatırlatıyor?

2. Yürüyüşte etrafınızdaki kokuları fark edin ve tanımlamaya çalışın. Bir fırının kokusu, deniz havası, bir mağazanın içi...

TAT

1.Yemek yerken sadece yemeğe odaklanın. Lokmaları yavaşlatın. Acı mı, tatlı mı, ekşi mi? Sıcaklığı, dokusu, kokusu nasıl? İçinde hangi baharatlar var? Tahmin edin.

Beyniniz bu egzersizleri yaparken kaçmak isteyecek, bunların saçma olduğunu söyleyecek. Direnin, çünkü tam da o an egzersiz başlıyor. Bu çalışmaların amacı daha fazla odaklanmak, kısa süreli belleği güçlendirmek, öğrenmeyi başlatmak.

Neden tüm bunları yapıyoruz?

Gün içinde sayısız uyaranla karşılaşıyoruz. Görüyoruz, duyuyoruz, dokunuyoruz… ama çoğu zihnimizden geçip gidiyor. Çünkü dikkat etmediğimiz hiçbir şey kalıcı hafızaya dönüşmez.

Hafızanın ilk kapısı dikkattir. Dikkat yoksa kayıt yoktur. Kayıt yoksa hatırlama da olmaz.

NOT:Dikkat kapıyı açar. Peki içeri giren bilgi uzun süreli hafızada nasıl kalıcı hale gelir? Hafıza şampiyonlarının kullandığı tekniği önümüzdeki hafta konuşacağız.