Yaz boyunca sıcak hava, trafik, kötü koku, kıyıların kullanımı, temizlik ve altyapı sorunlarını konuştuk. Eylül yaklaşırken şehrin üzerindeki yaz kalabalığı yavaş yavaş azalacak ancak İzmir’in çözüm bekleyen sorunları bizimle kalmaya devam edecek.
Ağustosun son günlerine geldik. Takvim yakında sonbaharı gösterecek ancak İzmir’de yazın etkisi bir süre daha devam edecek. Sahil kasabalarındaki kalabalık yavaş yavaş azalacak, tatilciler evlerine dönecek, plajların ve yazlık işletmelerin yoğunluğu hafifleyecek. Şehir merkezi ise okulların açılmasıyla birlikte yeniden kendi rutinine dönecek. Yaz boyunca konuştuğumuz pek çok konu da havaların serinlemesiyle birlikte gündemin alt sıralarına gerileyecek.
Maalesef yaz bittiğinde İzmir’in sorunları ortadan kalkmıyor. Yalnızca bazıları daha az görünür hâle geliyor. Her yaz olduğu gibi bu yıl da sıcak havaları, gölge bulamadığımız meydanları, güneş altında beklediğimiz otobüs duraklarını ve nefes alacak alan bırakmayan yapılaşmayı konuştuk.
İzmir’in sıcak bir şehir olduğunu biliyoruz ancak kent yaşamını hâlâ buna uygun biçimde düzenleyebilmiş değiliz. Ağaçlandırma çoğu zaman birkaç fidan dikmekten, meydan düzenlemeleri ise geniş taş yüzeyler oluşturmaktan ibaret kalıyor. Sonra sıcaklık yükseldiğinde şehrin neden bu kadar bunaltıcı hâle geldiğini tartışıyoruz.
Havalar serinlediğinde gölgelendirme ihtiyacı bir süreliğine unutulacak. Gelecek yaz aynı duraklarda, aynı meydanlarda ve aynı yürüyüş yollarında yeniden gölge arayacağız. Şehir yönetiminde sorunları ortaya çıktıkları mevsimde konuşmak yerine bir sonraki mevsime hazırlanmak gerekiyor. İzmir’in yazı ağustos ayında değil, kış aylarında yapılacak düzenlemelerle planlanmalı.
Benzer bir durum kıyılar için de geçerli. İzmir denizle özdeşleşen bir kent olmasına rağmen kentlinin denizle kurduğu ilişki çoğu yerde uzaktan bakmanın ötesine geçemiyor. Kıyı boyunca yürüyebiliyor, çimlerde oturabiliyor ve gün batımını izleyebiliyoruz ancak denize erişim, yüzülebilir kıyılar ve nitelikli halk plajları konusunda aynı zenginliği hissedemiyoruz.
Yaz sona erdiğinde bu tartışma da gelecek hazirana kadar rafa kalkacak. Oysa kıyıların temizlenmesi, düzenlenmesi ve halkın kullanımına hazırlanması için çalışılması gereken dönem tam da yazın dışındaki aylar.
TEMİZLİK KONUSU
Temizlik sorunu da sıcak havalarda daha görünür hâle geliyor. Biriken çöpler, kötü koku ve bakımsız sokaklar yüksek sıcaklığın etkisiyle günlük hayatı daha fazla etkiliyor. Fakat havalar serinlediğinde sokaklardaki atıklar, yetersiz konteynerler veya düzensiz toplama sistemi ortadan kalkmış olmayacak. Yalnızca kokuyu daha az hissedeceğiz. Bir şehirde temizlik, kriz çıktığında başlatılan kampanyalarla değil, her gün aynı düzen içinde işleyen bir sistemle sağlanabilir. İzmir’in yaz aylarında değişmeyen gündemlerinden biri de ulaşım. Çeşme, Urla, Seferihisar, Foça ve kıyı ilçelerine yönelen yoğunluk trafikte saatler süren beklemelere yol açıyor. Şehir merkezinde ise toplu ulaşım araçlarındaki kalabalık, klima sorunları ve aktarma süreleri günlük yaşamı zorlaştırıyor.
Yazlık bölgelerde nüfusun birkaç kat arttığı bilindiği hâlde ulaşım planlamasının bu artışa yeterince hızlı cevap verememesi her yıl aynı görüntüleri ortaya çıkarıyor. Sezon sona erince trafik azalacak ama ulaşımın yalnızca özel araç üzerinden şekillenmesi sorunu devam edecek.
Yaz boyunca İzmir’in farklı ilçelerinde konserler, festivaller ve etkinlikler düzenlendi. Kentin meydanları kalabalıklaştı, sahiller hareketlendi ve bazı bölgeler birkaç günlüğüne de olsa canlı bir kamusal alana dönüştü. Etkinlikler elbette şehir yaşamının önemli bir parçası. Ancak kültür politikası yalnızca sahne kurmak ve kalabalık toplamak üzerinden değerlendirilemez.
Etkinlik sona erdiğinde meydanda ne kaldığına, mahalledeki kültür alanlarının yıl boyunca nasıl kullanıldığına ve kentlinin kültür-sanata ne ölçüde erişebildiğine de bakmamız gerekiyor.
İzmir’in sorunlarını sıralamak kolay. Zor olan, bunları birbirinden bağımsız ve geçici başlıklar olarak görmekten vazgeçmek. Sıcaklık, gölgesizlik, trafik, temizlik, kıyılara erişim ve kamusal alanların niteliği birbirinden kopuk değil. Hepsi şehrin nasıl planlandığı, kaynakların nasıl kullanıldığı ve günlük yaşamın ne kadar önemsendiğiyle doğrudan bağlantılı.
Yaz mevsimi şehirler için bir çeşit dayanıklılık sınavı. Nüfus artıyor, su ve enerji tüketimi yükseliyor, ulaşım yoğunlaşıyor, kamusal alanlar daha fazla kullanılıyor. Bu yoğunluk, yıl boyunca fark etmediğimiz eksikleri görünür hâle getiriyor. Fakat sınav sonuçlarına bakmak yerine yaz bittikten sonra her şeyi unutmayı tercih ediyoruz.
Birkaç hafta sonra sıcaklıklar düşecek, sahiller sakinleşecek ve İzmir başka gündemlere yönelecek. Ancak şehrin gelecek yazı da bugünden başlayacak. Bu yaz yaşadıklarımızı yalnızca sezonluk şikâyetler olarak görürsek önümüzdeki yıl aynı konuları yeniden konuşacağız. İzmir’in ihtiyacı yazı geride bırakmak değil, yazın ortaya çıkardığı sorunlardan kalıcı sonuçlar çıkarmak.
