Cumhuriyet Bayramını kutlayacağımız 103.yılında çalışan işçiler haklarını alacaktır. 1923 yılında Cumhuriyetin ilan edildiği 29 Ekim günü ulusal bayramdır. Türkiye'nin içinde ve dışında devlet adına yalnız bugün tören yapılır. Bayram 28 Ekim günü saat 13.00'ten itibaren başlar ve 29 Ekim günü devam eder. Çalışma süresi arife günü ve bayram olmak üzere 1,5 gün olarak değerlendirilir.
4857 sayılı İş Kanunu kapsamına giren işyerlerinde çalışan işçilere, kanunlarda ulusal bayram ve genel tatil günü olarak kabul edilen günlerde çalışmazlarsa, bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücretleri tam olarak, tatil yapmayarak çalışırlarsa ayrıca çalışılan her gün için bir günlük ücreti ödenir.
Çalışma hakkını işçi iş sözleşmesine göre değerlendirir. İşçi ve işveren arasında düzenlenen iş sözleşmelerinde bu yönde hüküm olmaması halinde çalışan işçinin onayı alınması zorunludur. Onayı alınmayan işçiyi de bugünlerde çalışmaya zorlayamazsınız. Zorlanması halinde haklı nedenle iş akdini feshi eder. Serbest zaman,telafi gibi çalışması yaptırılmaz. 4857’ye göre 1,5 günlük yevmiye nakit olarak ödenir, bu konuda zaman aşımı süresi gerçekleştiği tarihten itibaren 5 yıldır.
Bireysel ya da toplu sözleşme ile bu döneme ait ücretler 2 ya da 3 katı şeklinde belirlenebilir.
28.Ekim 13'den itibaren çarşamba başlar, 29 Ekim perşembe günü 24.00'de bitecek.
Örnek:
60.000 TL aylık brüt çalışan sigortalı için günlük ücret 2.000 TL.
28 Ekim ve 29 Ekim çalışması durumunda 1,5 günlük ilave ücret ödenir.
60.000+3.000=63.000 TL/Brüt ödeme alacaktır.
Bu döneme ait hak edişler ödenmemesi halinde yapılan denetimlerde tespit edilmesi durumunda ''bu durumdaki her işçi için'' 4.815 TL idari para cezası uygulanır.
Basın İş Kanunu’nda Cumhuriyet Bayramı çalışması: Basında çalışanlar için ise bugünlerde çalışma yapılması halinde yüzde 50 artırımlı ücret yada akşamdan sabaha çalışma ise yüzde 100 artırımlı uygulanır. 5953 sayılı Basın İş Kanunu’nun ücret kısmında ulusal bayram ve genel tatil günlerinde nasıl bir ücret uygulaması yapılması yönünde net bir ibareye yer verilmemiştir.
İDARİ PARA CEZASI
Bu Kanun’un ek 1’inci maddesinde yazılı fazla saatlerle çalışma ücretlerini gazeteciye ödemeyen veya mezkur maddede yazılı zam hadlerinden daha aşağı hesap etmek suretiyle ödeyen işverene, ödemediği fazla saat ücretleri tutarının veya eksik ödediği ücretler tutarının beş katı kadar idarî para cezası verilir.
Deniz İş Kanunu’nda Cumhuriyet Bayramı çalışması: 854 sayılı Kanun’un 43'üncü Maddesi gemi adamının bir günlük ücret ödemesi yapılacağı sadece ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışmasa da ödeneceğini hüküm altına almıştır.
İdari para cezası
30.138 TL aşması halinde denetim bu rakamı dikkate alarak 2 katı oranında idari yaptırım yapılır.
Borçlar Kanunu’na göre Cumhuriyet Bayramı çalışması: 402'inci madde ile ''İşveren, fazla çalışma için işçiye normal çalışma ücretini en az yüzde elli fazlasıyla ödemekle yükümlüdür. İşveren, işçinin rızasıyla fazla çalışma ücreti yerine, uygun bir zamanda fazla çalışmayla orantılı olarak izin verebilir'' denilmiştir.
SONUÇ
Ulusal bayram ve genel tatil günleri çalıştırılan işçiye karşılığında idari izin (serbest zaman) verilmesi yasal değildir. İşçiye bayram çalışması karşılığı ilave ücret ödenmelidir.1 saat çalışsa bile ödemesi yapılacaktır. Uygulamacılar konuyu iş, basın, deniz ve borçlar kanunlarına göre değerlendirmesi tavsiye edilir. Uygulamada yapılan denetimlerde idari para cezası vardır. İşçilik hakkı 5 yıl zamanaşımına tabi olup, bu hakların ödenmemesi halinde işçi haklı nedenle iş akdini fesih edebilir.
