Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Murat Kırık, sosyal medyada yaygınlaşan nostalji ve yaşlandırma temalı fotoğraf paylaşım akımlarının kullanıcıların biyometrik verilerini toplayarak yapay zekâ sistemlerini eğitmek amacıyla kullanılabildiğini belirtti.
FOTOĞRAF PAYLAŞMA AKIMLARINA DİKKAT
Prof. Dr. Kırık, yaptığı değerlendirmede sosyal ağlarda popüler olan "80'ler", "bebek", "aksiyon figürü" veya "sen de ekle" gibi fotoğraf paylaşma akımlarının masum birer eğlence gibi görünmesine rağmen arka planda kapsamlı bir veri madenciliği ve davranış analizi barındırdığını söyledi. Bu tür akımların kişiye özel, nostaljik ve duygusal sonuçlar ortaya çıkarması nedeniyle hızla yayıldığına dikkati çeken Kırık, yapay zekânın bu sonuçları oluşturabilmek için kullanıcıların yakın plan çekilmiş yüz fotoğraflarını ayrıntılı şekilde analiz ettiğini ifade etti.
HASSAS BİYOMETRİK VERİLER İŞLENİYOR
Uygulamaların gözlerin konumu, burun ve ağız arasındaki mesafe ile yüzün ayırt edici hatları gibi hassas biyometrik verileri işlediğini vurgulayan Kırık, "Bunlar ilerleyen yıllarda çok ciddi biyometrik veri riskini beraberinde getirecek. Artık ülkeler dijital istihbaratı elinde bulundurmak için veriye ihtiyaç duyuyor. Bizler akım adı altında eğlenceye ve masum görünen bu sistemlere dahil oluyoruz ve ne yazık ki gelecekte nasıl bir süreçle karşı karşıya kalacağımızı bilmiyoruz" dedi. Telefon numarası, e-posta ve adres bilgileri gibi kişisel verilerin değiştirilebildiğini, ancak yüzün değişmez bir veri olduğunu anlatan Prof. Dr. Kırık, yüz verisinin çok daha spesifik ve hassas bir biyometrik veri niteliği taşıdığını vurguladı.
YAPAY ZEKA MODELLERİ İÇİN VERİYE İHTİYAÇ DUYULUYOR
Kırık, savunmadan istihbarata, siber güvenlikten askeri karar destek süreçlerine kadar stratejik bir araç haline gelen yapay zekâyı beslemek ve model geliştirmek için de veriye ihtiyaç duyulduğunu dile getirdi. Sahte ses ve görüntülerin çok hızlı şekilde üretilebildiğine işaret eden Kırık, kullanıcıların fotoğraflarının farklı platformlarda bulunmasının her yapay zekâ şirketinin bu verilere otomatik olarak erişebileceği anlamına gelmediğini belirterek, "Sahte ses ve görüntüler çok hızlı bir şekilde üretilebiliyor. En büyük yaptığımız hata da 'Nasıl olsa verilerimiz, fotoğraflarımız her yerde' deyip bu tarz uygulamalara da çok rahat bir şekilde biyometrik verilerimizin açık ve aleni bir şekilde fotoğraflar vasıtasıyla yüklenmesi ancak her sistem kendine özgüdür. Yani bir sosyal medya mecrasında fotoğrafınızın olması demek başka bir yapay zeka şirketinin onu hemen otomatik olarak alıp kullanması anlamına gelmiyor" diye konuştu.
GÜVENLİK SİSTEMLERİNİ DE ETKİLEYEBİLİYOR
Akıllı kilitler, mobil cihazlar ve ev güvenlik mekanizmalarının biyometrik doğrulama esasına göre çalıştığına değinen Kırık, yüz ve ses verilerinin ele geçirilmesi halinde güvenlik sistemlerinin aşılabileceğini ifade etti. Bu riskin yalnızca ünlü isimlerle sınırlı olmadığını belirten Kırık, sanatçıların ve siyasetçilerin ses ve görüntülerinin işlenebildiği gibi tüm vatandaşların verilerinin de işlenebildiğini söyledi. Kırık, sosyal medyada dönem dönem viral olan akımların veri toplanmasına da zemin hazırladığını belirterek, "Akımlar dönem dönem sosyal medyada viral oluyor ve bu sayede veri toplanmış oluyor. Özellikle biyometrik veriler bu tarz şirketlerin eline gittiğinde, askeri sanayilerinde bile artık kullanılan bir teknolojiden bahsediyoruz, bu ilerleyen yıllarda çok daha ciddi sorun ve problemleri doğurabilir. Unutmayın kendi rızanızla bunu gerçekleştirmiş oluyorsunuz" değerlendirmesinde bulundu.
KULLANICILARA UYARI
Kullanıcıların dijital hijyen kurallarını uygulaması ve dijital okuryazarlık seviyelerini artırması gerektiğinin altını çizen Kırık, uygulamaların kullanımına ilişkin hukuki ve pratik adımları da sıraladı. Kırık, "Uygulamalar cihaza yüklenirken kullanıcı sözleşmeleri ve gizlilik politikaları mutlaka okunmalıdır. Sosyal ağların ve yapay zeka araçlarının ayarlar sekmesinde bulunan veri kontrolü bölümlerinden, ses ve görüntülerin model eğitiminde kullanılmasını engelleyen seçenekler pasifize edilmelidir. Fotoğraf yüklerken galeriye ve mikrofona toptan erişim izni verilmemelidir. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ile 7253 sayılı yasa kapsamında kullanıcıların yasal hakları bulunmaktadır. İhlal veya mağduriyet durumunda içeriğin kaldırılması için platforma başvurulmalı, ekran görüntüleri alınarak cumhuriyet savcılıklarına ve kolluk kuvvetlerine suç duyurusunda bulunulmalıdır" diyerek uyardı.
