HATİCE KÖYLÜ-EGETELGRAF/ Sabah yataktan kalkarken veya uzun süre oturduktan sonra ayağa kalkıldığında hissedilen şiddetli topuk ağrısı, günlük yaşamı olumsuz etkileyebiliyor. Halk arasında topuk dikeni olarak bilinen rahatsızlık, sıklıkla ayak tabanındaki plantar fasya dokusunun zorlanmasıyla ilişkili olarak ortaya çıkıyor. Dinlenme, buz uygulaması, ortopedik tabanlık ve düzenli germe egzersizleri, topuk ağrısının hafifletilmesinde kullanılan ameliyatsız yöntemler arasında bulunuyor. Amerikan Ortopedik Cerrahlar Akademisine göre plantar fasiit hastalarının yüzde 90'ından fazlasında ameliyatsız tedaviyle 10 ay içerisinde iyileşme görülüyor.
TOPUK DİKENİ NEDEN OLUŞUR?
Topuk dikeni, topuk kemiğinin alt kısmında gelişen kemiksi çıkıntı olarak tanımlanıyor. Uzun süre ayakta kalmak, aşırı kilo, uygun olmayan ayakkabı kullanımı ve ayak tabanına aşırı yük binmesi, topuk ağrısıyla ilişkili sorunların gelişmesine katkıda bulunabiliyor. Ancak topuk bölgesindeki her ağrı, kemiksi çıkıntıdan kaynaklanmıyor. Topuk dikeni bulunan birçok kişide herhangi bir ağrı görülmezken şikayetlerin önemli bir bölümünde plantar fasya dokusundaki zorlanma etkili oluyor.
AĞRIYI HAFİFLETMEK İÇİN NE YAPILIR?
Topuk ağrısını azaltmak için uygulanabilecek ilk yöntemlerden biri, ayağa binen yükün hafifletilmesi. Özellikle uzun süre ayakta çalışan, sık yürüyen veya koşu yapan kişilerde ağrıyı artıran faaliyetlere ara verilmesi öneriliyor. Dinlenme sürecinde ayağı zorlayan aktivitelerin azaltılması, hassaslaşan dokuların toparlanmasına yardımcı olabiliyor. Yüzme gibi ayağa daha az yük bindiren aktiviteler de alternatif olarak değerlendirilebiliyor.
BUZ UYGULAMASININ ETKİSİ
Evde uygulanabilecek yöntemler arasında soğuk kompres de yer alıyor. Ağrılı bölgeye havluya sarılmış buz torbasıyla yaklaşık 15-20 dakika soğuk uygulama yapılması, ağrının hafifletilmesine yardımcı olabiliyor. Soğuk kompres gün içerisinde birkaç kez tekrarlanabiliyor. Ancak ciltte tahriş ve soğuk yanığı oluşmaması için buzun doğrudan cilde temas ettirilmemesi gerekiyor.
TABANLIK KULLANIMININ ETKİSİ
Topuk dikeniyle ilişkili ağrıların hafifletilmesinde ayakkabı seçimi de önem taşıyor. Ayak kemerini destekleyen ortopedik tabanlıklar ve silikon topuk yastıkları, yürüyüş sırasında topuk bölgesine binen yükün dağıtılmasına yardımcı olabiliyor. Özellikle sert zeminlerde çıplak ayakla yürümekten kaçınılması, yastıklamalı ve ayak kemerini destekleyen ayakkabıların tercih edilmesi öneriliyor.
GERME EGZERSİZLERİ GERGİNLİĞİ AZALTIYOR
Ayak tabanındaki plantar fasya dokusunu ve baldır kaslarını esneten egzersizler, topuk ağrısının hafifletilmesinde önemli rol oynuyor. Oturur pozisyonda ağrıyan ayağın parmaklarının hafifçe geriye doğru çekilmesi, ayak tabanındaki dokunun esnetilmesini sağlıyor. Baldır kaslarını esnetmek için ise duvara dayanarak bir bacağı geride tutmak ve topuğu yerden kaldırmadan öne doğru eğilmek öneriliyor. Özellikle sabah yataktan kalkmadan önce yapılan hafif germe hareketleri, ilk adımlarda hissedilen ağrının azaltılmasına yardımcı olabiliyor. Egzersizlerin ağrıyı artırmadan ve kontrollü şekilde uygulanması gerekiyor.
TEDAVİ EDİLMEZDE NE OLUR?
Topuk ağrısının uzun süre devam etmesi, kişinin yürüyüşünü ve günlük aktivitelerini olumsuz etkileyebiliyor. Özellikle sabahları ilk adımlarda ortaya çıkan ağrı, zaman içerisinde uzun yürüyüşlerde veya ayakta kalınan dönemlerde de hissedilebiliyor. Ağrı nedeniyle kişinin yürüyüş şeklini değiştirmesi, diğer kas ve eklemlere binen yükü de etkileyebiliyor. Bununla birlikte her topuk dikeni ilerleyici bir rahatsızlık oluşturmuyor ve röntgende görülen kemiksi çıkıntıların tamamı ağrıya neden olmuyor. Evde uygulanan yöntemlere rağmen iki hafta içerisinde hafiflemeyen, giderek şiddetlenen veya tekrarlayan topuk ağrılarında sağlık kuruluşuna başvurulması öneriliyor.
