Yapay zeka, mimarlıkta yalnızca kullanılan araçları değil, tasarımın üretilme biçimini de değiştirmeye başlıyor. Çok sayıda alternatifi kısa sürede üretmek, verileri analiz etmek, görselleştirme yapmak, dokümantasyon hazırlamak ve araştırma süreçlerini hızlandırmak artık mümkün. Bu dönüşüm, yapay zekânın gelecekte mimarın yerini alıp alamayacağı sorusunu da gündeme getiriyor. Hatırlı Mimarlık’ın kurucu ortağı ve mimar Yeşim Hatırlı, bu soruyu mimarlık pratiğinin geleceği üzerinden değerlendiriyor Bugün açısından bakıldığında mimarlığın yalnızca biçim üretmekten ibaret olmadığı belirtiliyor. Mimarlık; bağlamı okumayı, kullanıcıyı anlamayı, teknik, ekonomik ve çevresel veriler arasında seçim yapmayı ve çoğu zaman birbiriyle çelişen koşulları bütüncül bir tasarım düşüncesine dönüştürmeyi gerektiriyor. Mimar bunun yanı sıra aldığı kararların mesleki ve hukuki sorumluluğunu da üstleniyor.
TASARIMDAN ÇOK TASARIM SÜRECİ DEĞİŞİYOR
Yapay zekanın yakın dönemdeki en büyük etkisinin mimarı ortadan kaldırmaktan çok, mimarın çalışma biçimini değiştirmesi bekleniyor. Araştırma, alternatif üretimi, görselleştirme, şartname ve dokümantasyon gibi zaman alan süreçlerin bir bölümünün hızlanması, mimarın zamanını daha fazla tasarım düşüncesine, karar vermeye ve kullanıcıyla kurduğu ilişkiye ayırmasına olanak sağlayabilir. Bununla birlikte yapay zekayı çalışma modeline doğru biçimde entegre eden mimarlık ofisleri ile geleneksel yöntemlerle çalışanlar arasındaki üretim hızı ve kapasite farkının zamanla açılması da mümkün görünüyor. Yeşim Hatırlı, “Kısa vadede yapay zekanın mimarın yerini alacağını düşünmüyorum. Ancak yapay zekayı doğru kullanan mimarların ve onu çalışma biçiminin bir parçası haline getiren mimarlık ofislerinin öne çıkacağı açık. Asıl belirsizlik daha uzun vadede başlıyor” dedi.
MİMARIN ROLÜ YENİDEN TANIMLANABİLİR
Dönüşümün yalnızca üretim hızından ibaret olmadığı belirtiliyor. Genç mimarların mesleği öğrenmesinde önemli yer tutan çizim, modelleme, dokümantasyon ve araştırma gibi işlerin bir bölümünün yapay zeka tarafından üstlenilmesi, ofis içindeki görev dağılımını ve mimarın yetişme biçimini de değiştirebilir. Bu durumda geleceğin mimarı için teknik üretimin yanı sıra doğru soruyu kurabilmek, seçenekler arasından seçim yapabilmek, bağlamı yorumlamak ve üretilen bilginin doğruluğunu sorgulamak önem kazanacak.
YAPAY ZEKA YENİ TARTIŞMALARI DA BERABERİNDE GETİRDİ
Yapay zekanın ürettiği bir tasarımın kime ait olduğu, kullanılan verinin güvenilirliği, fikri mülkiyet, mahremiyet ve mesleki sorumluluk gibi konular da mimarlığın önündeki yeni tartışma alanları arasında yer alıyor. Yeşim Hatırlı, yapay zekânın gelecekte mimarlık mesleğindeki konumuna ilişkin, “Bugün yapay zekayı güçlü bir araç olarak görüyoruz. Ama teknolojinin gelişme hızı düşünüldüğünde, on ya da yirmi yıl sonra mimarın rolünün nerede başlayıp nerede biteceğini kesin olarak söylemek mümkün değil. Belki de önemli olan bu belirsizlikten korkmak değil; değişimi izlemek, öğrenmek ve mimari düşüncenin merkezindeki insanı kaybetmeden yeni çalışma biçimlerine açık olmak” ifadelerini kullandı. Yapay zekânın mimarlık alanındaki gelişimiyle birlikte tartışmanın yalnızca teknolojinin mimarın yerini alıp almayacağı üzerinden yürütülmesinin ötesine geçmesi bekleniyor.
