Uzmanlar, vejetaryen ve vegan beslenme düzenlerinde bazı besin ögelerinin yetersiz alınmasının ağız ve diş sağlığını da etkileyebileceğine dikkat çekiyor. Özellikle kalsiyum ve D vitamininin yanı sıra protein, B12 vitamini, demir ve çinkonun yeterli miktarda alınması önem taşıyor. Üsküdar Üniversitesi Diş Hastanesi Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Anabilim Dalı Dr. Öğr. Üyesi Yeliz Güneş, vejetaryen ve vegan beslenmenin ağız ve diş sağlığı üzerindeki etkileri, dikkat edilmesi gereken besin ögeleri ve doğru ağız bakımına ilişkin açıklamalarda bulundu.
KALSİYUM VE D VİTAMİNİ DİŞ GELİŞİMİNDE ÖNEM TAŞIYOR
Vejetaryen ve vegan beslenmenin doğru planlandığında sağlıklı ve dengeli bir beslenme biçimi olabileceğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Yeliz Güneş, özellikle hayvansal kaynaklı besinlerin daha fazla sınırlandırıldığı vegan beslenmede kalsiyum ve D vitamini alımının yetersiz kalabileceğini söyledi. Güneş, “Bununla birlikte, özellikle hayvansal kaynaklı besinlerin daha fazla kısıtlandığı vegan beslenmede kalsiyum ve D vitamini alımı yetersiz olabilir. Farklı besin kaynaklarıyla bu eksikliğin giderilmesine dikkat edilmeli.” dedi. Kalsiyum ve D vitamininin dişlerin gelişimi ile çene kemiklerinin sağlığının korunmasında önemli rol oynadığını kaydeden Güneş, “Özellikle dişlerin gelişim döneminde genç bireylerde bu besin öğelerinin yetersizliği, dişin temel yapısı olan mine ve dentinin mineralizasyonunu olumsuz etkileyebilir. Erişkinlerde ise uzun süreli kalsiyum ve D vitamini yetersizliği, kemik mineral yoğunluğunun azalmasına ve çene kemiğinde kayıp riskinin artmasına neden olabilir. Bu nedenle vejetaryen ve vegan bireylerde önemli olan hayvansal gıdaların tüketilip tüketilmemesinden ziyade kalsiyum ve D vitamini gereksiniminin farklı besin kaynaklarıyla yeterli şekilde karşılanmasıdır” diye konuştu.
BESLENME AĞIZ SAĞLIĞINI DESTEKLEYEBİLİYOR
Vejetaryen veya vegan beslenmenin tek başına diş eti hastalıkları açısından risk faktörü olmadığını belirten Dr. Öğr. Üyesi Güneş, sebze, meyve, tam tahıl ve baklagillerden zengin bir beslenme düzeninin genel sağlıkla birlikte ağız sağlığına da katkı sağlayabileceğini ifade etti. Güneş, “Hatta sebze, meyve, tam tahıl ve baklagillerden zengin, dengeli bir bitkisel beslenme; lif, vitamin ve antioksidan içeriği sayesinde genel sağlığın yanı sıra ağız sağlığını da destekleyebilir.” dedi. Mevcut çalışmaların vejetaryen ve vegan beslenme ile diş eti sağlığı arasında genel olarak olumsuz bir ilişki ortaya koymadığını hatırlatan Güneş, bazı araştırmalarda bu bireylerde diş eti iltihabı ve kanama gibi belirtilerin daha az görülebildiğinin bildirildiğini aktardı. Güneş, “Hatta bazı çalışmalarda, bu bireylerde diş eti iltihabı ve kanama gibi bulguların daha az görülebildiği bildirilmiştir. Bu durumun, bitkisel beslenmenin sebze ve meyvelerden zengin olması ve buna bağlı olarak daha fazla lif, vitamin ve antioksidan içermesiyle ilişkili olabileceği düşünülüyor. Ancak, beslenmenin iyi planlanması önemli. Besin öğelerinin yetersizliği bağışıklık sistemi, ağız dokularının bütünlüğü ve iyileşme süreçlerini olumsuz etkileyebilir” diye konuştu.
BUNLARI ALIRKEN DİKKAT EDİLMELİ
Vegan ve vejetaryen beslenmede kalsiyum ve D vitamininin yanı sıra B12 vitamini, demir, çinko, protein ve Omega-3 yağ asitlerinin de yeterli alınması gerekiyor. B12 vitamininin doğal olarak çoğunlukla hayvansal kaynaklı besinlerde bulunduğunu belirten Dr. Öğr. Üyesi Güneş, özellikle vegan beslenen kişilerin yeterli B12 alımına dikkat etmesi gerektiğini söyledi. Proteinin kemik ve ağız dokularının oluşumu ve onarımı için gerekli olduğunu ifade eden Güneş, demir ve çinkonun bağışıklık sistemi ile dokuların sağlıklı işleyişinde rol oynadığını belirtti. Omega-3 yağ asitlerinin ise vücudun iltihaplanmaya karşı verdiği yanıtın düzenlenmesine yardımcı olduğunu kaydetti. Güneş, “Bu nedenle vegan ve vejetaryen beslenmede tek bir vitamin veya minerale odaklanmak yerine çeşitli ve dengeli beslenerek tüm bu besin öğelerinin yeterli miktarda alınması önemlidir” açıklamasını yaptı.
TAKVİYELER UZMAN ÖNERİSİYLE KULLANILMALI
Vejetaryen ve vegan beslenen kişilerin kalsiyum ve D vitamini takviyesine duyduğu ihtiyacın aynı olmadığını vurgulayan Dr. Öğr. Üyesi Güneş, öncelikle bu besin ögelerinin günlük beslenme yoluyla yeterli miktarda alınmasının hedeflenmesi gerektiğini belirtti. Güneş, “Öncelikle bu besin öğelerinin günlük beslenmeyle yeterli miktarda alınması hedeflenmeli; beslenmeyle gereksinimin karşılanamadığı veya eksiklik saptandığı durumlarda takviye kullanımı değerlendirilmeli.” dedi. Takviye ihtiyacının ve kullanılacak dozun belirlenmesinde kişinin yaşı, beslenme düzeni, güneş ışığından yararlanma düzeyi ve genel sağlık durumunun dikkate alınması gerektiğini ifade eden Güneş, gerekli durumlarda kan tetkiklerinden de yararlanılabileceğini söyledi. Özellikle D vitamini takviyelerinin gereksiz yere veya yüksek dozlarda kullanılmaması gerektiği uyarısında bulunan Güneş, takviyelerin ihtiyaç halinde sağlık profesyonelinin önerisiyle alınması gerektiğini vurguladı.
İÇECEK TÜKETİMİ DİŞ MİNESİNİ ETKİLEYEBİLİR
Vejetaryen ve vegan beslenen kişilerin ağız ve diş sağlığını korumak için dengeli beslenmenin yanı sıra tüketilen gıdaların içeriğine ve tüketim sıklığına da dikkat etmesi gerekiyor. Dr. Öğr. Üyesi Yeliz Güneş, bitkisel beslenmede önemli yer tutan meyve ve sebzelerin sağlıklı beslenmenin bir parçası olduğunu, ancak meyve, meyve suyu ve asitli içeceklerin gün içinde sık tüketilmesinin diş minesinde erozyon riskini artırabileceğini belirtti. Şeker içeriği yüksek atıştırmalıkların sık tüketilmesinin de diş çürüğü riskini yükseltebileceğini ifade etti.
DİŞLER GÜNDE İKİ KEZ FIRÇALANMALI
Ağız ve diş sağlığının korunması için düzenli bakımın önemini vurgulayan Güneş, dişlerin günde iki kez ve yaklaşık iki dakika boyunca fırçalanmasını önerdi. Diş fırçasının ulaşamadığı bölgelerde biriken besin artıklarının temizlenmesi için diş ipi veya ara yüz fırçası gibi uygun bakım araçlarının kullanılması gerektiğini belirtti. Güneş, “Bitkisel beslenmede önemli yer tutan meyve ve sebzeler sağlıklı beslenmenin bir parçasıdır. Ancak meyvelerin, meyve sularının ve asitli içeceklerin gün içinde sık tüketilmesi diş minesinde erozyon riskini artırabilir. Benzer şekilde şeker içeriği yüksek atıştırmalıkların sık tüketilmesi de çürük riskini artırabilir. Bu nedenle yalnızca tüketilen besinlerin içeriğine değil, tüketim sıklığına da dikkat edilmeli. Ağız bakımında dişlerin günde iki kez, yaklaşık iki dakika boyunca fırçalanması, yalnızca vejetaryen ve vegan bireylere değil, herkese önerilir. Diş fırçasının ulaşamadığı bölgelerde biriken besin artıklarının uzaklaştırılması için diş ipi veya ara yüz fırçası gibi uygun ağız bakım araçları kullanılmalı. Bunun yanı sıra, ağız ve diş sağlığının korunması ve olası sorunların erken dönemde fark edilebilmesi için düzenli diş hekimi kontrollerine gidilmeli.” diye aktardı.
