Akseki'de hayvancılık yapan Bayram Yüksel, yaz aylarında hayvanlarını otlatmak için bin 700 rakımlı Yarpuz Yaylası'na çıktıklarını söyledi. Haziran ayının başlarında yaylaya geldiklerini belirten Yüksel, eylül ayının sonlarına doğru yüksek kesimlerden aşağıya inmeye başlayacaklarını ifade etti.
Yaz boyunca hayvanlarını yaylalarda otlatan Yörükler, sıcak havalarda sürülerinin daha rahat etmesi amacıyla her yıl kırkım çalışmalarını gerçekleştiriyor.
"HAYVANCILIK ZOR BİR MESLEK"
Hayvancılığın zor bir iş olduğunu belirten Yüksel: "Yaz aylarında hayvanlarımızı otlatmak için yaylaya çıkıyoruz. Haziran ayının başlarında geldik. Eylül ayının sonu gibi yüksek kesimlerden aşağı doğru inmeye başlayacağız. Hayvancılık zor bir iş" dedi.
Keçi ve koyunların her yıl mutlaka kırkıldığını belirten Yüksel, geçmişte hayvan kıllarının önemli bir gelir kaynağı olduğunu söyledi. Yüksel: "Eskiden keçi ve koyunların kılları para ederdi. Müşteri yaylaya kadar, ayağımıza kadar gelirdi. Son yıllarda artık kimse almaya gelmiyor. Para etmiyor. Biz de kılları atıyoruz" diye konuştu.
"HER SENE MUTLAKA KIRKIM YAPILMALI"
Bayram Yüksel'in keçilerinin kırkımına yardım eden akrabası Mehmet Kara, kırkım işleminin her yıl düzenli olarak yapılması gerektiğini söyledi.
Kara: "Her sene mutlaka keçilerin kılları kırkılmalıdır. Keçilerin temiz olması için bunu yapıyoruz. Kırkım sayesinde hayvanlar daha rahat ediyor" dedi.
Koyun kırkım çalışmalarına yardım eden Fatma Kara da keçilerin yaz aylarında serinlemesi amacıyla kıllarının kesildiğini belirtti. Kara, "Keçilerin kıllarını kesmek için yardıma geliyoruz. Hayvanların serinlemesi için mutlaka kesilir. Bu, Yörüklerin bir geleneğidir" ifadelerini kullandı.
MANAVGAT'TAN AKSEKİ YAYLALARINA GÖÇ EDİYORLAR
Manavgat'ın Gebece Mahallesi'nde yaşayan Duran Topaca ve ailesi de her yıl hayvanlarıyla birlikte Akseki'nin Yarpuz Kaklıktaş mevkisine göç ediyor. Atalarından kalan kıl keçisi yetiştiriciliği geleneğini sürdüren Topaca ailesi, yaylada kalabalık aile fertleriyle birlikte keçilerini kırkıyor.
Topaca: "Bizde hayvancılık atamızdan kalma. Doğdum doğalı hayvancılıkla uğraşıyorum. Hayvanlarımızın rahatlaması için ailecek yaylada keçilerin kıllarını kırkıyoruz. Kıl kesme süresi 10-15 gün sürüyor. Hayvanların biti, piresi gidiyor. Rahatlıyor. Hayvan etleniyor. Yılda bir defa mutlaka kırkım yaparız" dedi.
"ESKİDEN ÇUL DOKUR, ÇADIR YAPARDIK"
Geçmişte keçi kıllarının aileler tarafından farklı alanlarda değerlendirildiğini anlatan Duran Topaca, günümüzde ise bu geleneğin büyük ölçüde unutulduğunu söyledi.
Topaca: "Eskiden kadınlar kıllardan çul dokurlardı. Çadır yapardık. Kıllar para ederdi. Şimdi yapan yok. Kılları alan da yok" diye konuştu.
"KEÇİLER KIRKILINCA VÜCUTLARI DİNLENİYOR"
Duran Topaca'nın eşi Selli Topaca da keçi kıllarının geçmişte günlük yaşamda çeşitli amaçlarla kullanıldığını belirtti.
Topaca: "Eskiden kılları kendimiz değerlendirirdik. İp örerlerdi. Çuval yapardık. Çul dokuyup çadır yapardık. Şimdi ise yapan yok, para da etmiyor. Keçilerimizin kıllarını kesince vücutları dinleniyor" dedi.
KIRKIM GÜNLERİNDE İMECE GELENEĞİ SÜRÜYOR
Yaylalarda gerçekleştirilen keçi kırkımı, hayvanların yaz sıcaklarında daha rahat etmesini sağlarken, Yörüklerin imece ve dayanışma kültürünün de devam etmesine katkı sağlıyor. Aile fertleri, akrabalar ve komşuların bir araya geldiği kırkım günlerinde, geçmişten günümüze aktarılan gelenekler sürdürülüyor.
Kırkım çalışmaları, sürüdeki hayvan sayısına bağlı olarak 10-15 gün boyunca devam edebiliyor. Bu süreçte keçilerin kılları kesilirken, aile üyeleri ve yakınları üretimin farklı aşamalarında birbirlerine yardımcı oluyor.
EYLÜL SONUNDA YAYLADAN DÜŞÜK RAKIMLI BÖLGELERE İNECEKLER
Yörükler, haziran ayının başında yüksek kesimlerdeki yaylalara çıkarak yaz boyunca hayvanlarını burada otlatıyor. Havaların serinlemeye başlamasıyla birlikte eylül ayının sonlarına doğru daha düşük rakımlı bölgelere inmeye hazırlanıyorlar.
Yayla döneminde sürdürülen hayvancılığın önemli çalışmalarından biri olan kırkım da bu süreçte gerçekleştiriliyor. Yörük aileleri, hayvanların yaz aylarında daha rahat etmesi için her yıl uygulanan bu geleneği imece usulüyle sürdürüyor.
