İzmir Büyükşehir Belediyesi ESHOT Genel Müdürlüğü, toplu ulaşımda güvenlik, yolcu konforu ve enerji verimliliğini artırmak amacıyla geliştirdiği teknolojik altyapıyı sahada aktif olarak kullanmaya başladı. Otobüslerden elde edilen sürüş verileri yapay zeka destekli algoritmalarla analiz edilerek şoförlerin hangi alanlarda gelişime ihtiyaç duyduğu belirleniyor. Belirlenen ihtiyaçlara göre şoförlere teorik ve uygulamalı eğitimler verilirken, eğitimlerin ardından sürüş performansları yeniden takip ediliyor. Böylece süreç yalnızca eğitimle sınırlı kalmıyor; verilerin toplanması, analiz edilmesi, eğitim planlaması ve eğitim sonrası performans takibi bir bütün olarak yürütülüyor. ESHOT'un bu kapsamda uyguladığı sistem doğrultusunda son yedi ayda toplam 1055 şoför ekonomik ve güvenli sürüş eğitimine katıldı.
VERİLER ANLIK OLARAK İNCELENİYOR
Sistemin temelini ESHOT otobüslerinden gerçek zamanlı olarak alınan veriler oluşturuyor. Araçların CAN bus (Araç İçi Veri İletişim Ağı) altyapısından motor, frenleme ve sürüşe ilişkin bilgiler alınırken, konum ve diğer telemetri verileri de merkezi sisteme aktarılıyor. Bu veriler üzerinden şoförlerin sürüş davranışları analiz ediliyor. Hatalı hızlanma, hız ihlali, sert kalkış, riskli viraj alma ve uzun süreli rölanti gibi davranışlar sistem tarafından değerlendiriliyor. Elde edilen veriler sayesinde şoförlerin geliştirilmesi gereken alanlar somut şekilde ortaya konuluyor.
SÜRÜŞ DAVRANIŞLARINI ANALİZ EDİYOR
Anlık olarak toplanan sürüş verileri, ESHOT personeli tarafından geliştirilen yapay zekâ destekli algoritmalar aracılığıyla analiz ediliyor. Şoförlerin sürüş alışkanlıkları üzerinden gelişim alanları belirlenirken, eğitim öncesindeki ve sonrasındaki veriler karşılaştırılıyor. Bu karşılaştırmalar, verilen eğitimin ardından sürüş davranışlarında ne kadar gelişme sağlandığının belirlenmesine de yardımcı oluyor. Sistemden elde edilen sonuçlar yalnızca bireysel değerlendirmelerde değil, şoför eğitimlerinin planlanması ve eğitim sonrasındaki performans takibinde de kullanılıyor. Böylece ESHOT'un “Ölç, analiz et, yönet ve geliştir” yaklaşımı sürekli işleyen bir sisteme dönüştürülüyor.
EĞİTİM PROGRAMI ÜÇ AŞAMADA
ESHOT'un Sürüş Teknikleri Eğitim Merkezi'nde yürütülen program üç aşamadan oluşuyor. İlk aşamada şoförlerin sürüş davranışları herhangi bir yönlendirme yapılmadan gözlemleniyor. Bu aşamada elde edilen veriler değerlendirilerek gelişim gerektiren alanlar belirleniyor. İkinci aşamada ise belirlenen alanlara yönelik teorik ve uygulamalı eğitimler gerçekleştiriliyor. Eğitim kapsamında güvenli ve ekonomik sürüş, doğru hızlanma ve yavaşlama teknikleri, fren ve retarder kullanımı, enerji verimliliği, yolcu konforu ve çevreci sürüş konuları ele alınıyor. Programın üçüncü aşamasında şoförler yeniden direksiyon başına geçiyor. Eğitim sırasında aktarılan tekniklerin gerçek sürüş davranışlarına ne ölçüde yansıdığı uygulamalı olarak değerlendiriliyor.
EĞİTİM BİTİNCE TAKİP DE SONA ERMİYOR
ESHOT'un uyguladığı modelde eğitim süreci sınıfta tamamlanmıyor. Programa katılan şoförlerin sürüş performansları, eğitim sonrasındaki ilk üç aylık dönemde yapay zeka destekli algoritmalarla izleniyor. Bu süreçte eğitim öncesi ve eğitim sonrası veriler karşılaştırılıyor. Böylece hangi alanlarda gelişim sağlandığı, hangi konularda ise iyileştirmeye ihtiyaç duyulduğu belirleniyor. Ortaya çıkan sonuçlar doğrultusunda eğitim içerikleri de yeniden değerlendiriliyor. İlk üç aylık yoğun takip döneminin tamamlanmasının ardından şoförlerin sürüş verilerinin sistem üzerinden izlenmesine devam ediliyor.
HEDEFTE GÜVENLİK, KONFOR VE ENERJİ VERİMLİLİĞİ VAR
Sistemin uygulanmasıyla ani ve hatalı sürüş davranışlarının azaltılması, yolcuların daha konforlu bir ulaşım deneyimi yaşaması ve yakıt ile enerjinin daha verimli kullanılması hedefleniyor. Doğru sürüş tekniklerinin uygulanmasıyla araçların mekanik aksamlarının korunması, bakım maliyetlerinin ve karbon salımının azaltılması da amaçlanıyor. Yapay zeka destekli analizlerin eğitim süreçlerine dahil edilmesiyle ESHOT, sürüş güvenliği, yolcu konforu ve kaynak verimliliğine ilişkin verileri aynı sistem içerisinde değerlendiriyor.
