Çocukluk çağı kanserlerinin yaklaşık üçte birini oluşturan lösemi, özellikle ilk 5 yaşta daha sık görülüyor. Halsizlik, tekrarlayan enfeksiyonlar, geçmeyen ateş ve nedeni açıklanamayan morluklar gibi belirtiler başka sağlık sorunlarıyla karıştırılabiliyor. Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi Çocuk Hematolojisi ve Onkolojisi Uzmanı Prof. Dr. Savaş Kansoy, belirtilerin uzun sürmesi veya birden fazlasının birlikte görülmesi durumunda sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini belirtti.
LÖSEMİ NASIL ORTAYA ÇIKIYOR?
Löseminin, kemik iliğinde kan hücrelerini üreten hücrelerin kontrolsüz şekilde çoğalması sonucunda ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Savaş Kansoy, çocukluk çağı kanserlerinin kesin nedeninin henüz tam olarak bilinmediğini ifade etti. Kansoy, vakaların yaklaşık yüzde 2-3'ünde kalıtsal faktörlerin etkili olabileceğinin düşünüldüğünü söyledi. Lösemi şüphesi oluşturabilecek belirtiler arasında kansızlık, karaciğer ve dalakta büyüme, lenf bezlerinde şişlik, ciltte kolay morarma ve iki taraflı burun kanamasının bulunduğunu aktaran Kansoy, kan tahlillerinde beyaz kan hücrelerinde görülen anormal değişikliklerin de hastalığın değerlendirilmesinde yol gösterici olabildiğini kaydetti.
GEÇMEYEN ATEŞ VE UZUN SÜREN HALSİZLİĞE DİKKAT
Lösemi belirtilerinin çocukluk döneminde sık karşılaşılan sağlık sorunlarıyla benzerlik gösterebildiğine dikkat çeken Kansoy, bu durumun hastalığın erken fark edilmesini zorlaştırabildiğini belirtti. Çocuklarda uzun süre devam eden halsizliğin kansızlık veya basit enfeksiyonlarla ilişkilendirilebildiğini ifade eden Kansoy, ateş ve lenf bezlerindeki şişliklerin de enfeksiyon kaynaklı olabileceğinin düşünülebildiğini aktardı. Ciltteki morlukların çarpma veya düşmelere, sık tekrarlayan enfeksiyonların bağışıklığın geçici olarak zayıflamasına, geçmeyen ateşin ise üst solunum yolu enfeksiyonlarına bağlanabildiğini belirten Kansoy, “Çocuklarda uzun süren halsizlik çoğu zaman kansızlık ya da basit bir enfeksiyonla, ateş ve lenf bezlerindeki şişlikler ise enfeksiyonlarla ilişkilendirilebiliyor. Ciltte oluşan morluklar çarpma veya düşmelere, sık tekrarlayan enfeksiyonlar bağışıklığın geçici olarak zayıflamasına, geçmeyen ateş de üst solunum yolu enfeksiyonlarına bağlanabiliyor. Bu bulgular farklı hastalıklarda da görülebildiği için yalnızca belirtilere bakılarak lösemi tanısı konulamıyor. Ancak şikayetlerin uzun sürmesi ya da birkaçının bir arada ortaya çıkması durumunda mutlaka bir sağlık merkezine başvurulmalı” diyerek uyardı.
KESİN TANI İÇİN KEMİK İLİĞİ İNCELEMESİ YAPILABİLİYOR
Löseminin farklı türlerinin bulunduğunu belirten Kansoy, hastalığın başlıca türleri arasında akut lenfoblastik lösemi ve akut miyeloblastik löseminin yer aldığını söyledi. Farklı kan hücrelerinden kaynaklanan bu iki türün de hızlı ilerleyebildiğini aktaran Kansoy, kronik miyelositer löseminin ise genellikle daha yavaş seyrettiğini ifade etti. Löseminin türünü belirlemek ve kesin tanıya ulaşmak amacıyla farklı tetkiklerden yararlanıldığını kaydeden Kansoy, tanı sürecinde kullanılan yöntemleri şöyle sıraladı: Hemogram adı verilen kan testiyle kan hücrelerinin sayısı ve bazı özellikleri değerlendiriliyor. Periferik yayma yöntemiyle kan hücreleri mikroskop altında inceleniyor. Kemik iliği aspirasyonunda ise özel bir iğne yardımıyla kemik iliğinden sıvı örneği alınarak inceleme yapılıyor. Hastalığın türü, klinik özellikleri ve genetik risk faktörleri değerlendirildikten sonra tedavi planının oluşturulduğunu belirten Kansoy, kemoterapinin temel tedavi yöntemleri arasında bulunduğunu, gerekli görülen hastalarda kök hücre naklinin de uygulanabildiğini bildirdi.
LÖSEMİ TEDAVİSİ 2 YILA KADAR SÜREBİLİYOR
Tedavi süresinin löseminin özelliklerine ve hastanın risk durumuna göre değişebildiğini belirten Kansoy, sürecin 1-2 yıl kadar devam edebildiğini ifade etti. Uzun süren tedavinin hem çocuklar hem de ebeveynler açısından yorucu ve stresli olabileceğine dikkat çeken Kansoy, tıbbi uygulamaların yanında psikolojik desteğin de ihmal edilmemesi gerektiğini vurguladı. Kansoy, çocukların ve ailelerinin tedavi boyunca psikolojik destek almasının, bu süreçte yaşanabilecek ruhsal travmaların etkileri açısından önemli olduğunu belirtti.
