Etrafınızda enerjisi hiç bitmeyen biri var mı? Her fırsatta gülen, kahkahasıyla bulunduğu yeri dolduran… Onu gördüğünüzde siz de neşeleniyor musunuz, yoksa içinizden “Bu kadar da olmaz” mı diyorsunuz?
Peki sosyal medyada sık sık paylaşım yapan bir arkadaşınız için, “Kesin bir sorunu var” diye düşündüğünüz oldu mu?
Ya da bir yakınınız “Bugün hiçbir şey yapmak istemiyorum” dediğinde, neden bu kadar rahat olabildiğine kızdınız mı hiç?
İlk cevaplarımız çoğu zaman hazırdır:
“Şımarık.”
“Çok bencil.”
“Fazla rahat.”
“Hep kendini düşünüyor.”
Peki, bu cümleleri kurmadan önce biraz dursak?
Bazen bir başkasının davranışına verdiğimiz tepki, yalnızca onunla ilgili olmayabilir. O kişinin yaptığı bir şey, bizim kendimize uzun zamandır izin vermediğimiz bir ihtiyaca dokunabilir.
Elbette her rahatsızlığın altında böyle bir neden aramak doğru değil. Karşımızdaki kişi gerçekten kırıcı davranmış, haksızlık etmiş ya da sınırımızı aşmış olabilir. Bunu görmek ve gerektiğinde kendimizi korumak önemlidir.
Ama verdiğimiz tepki bizi bile şaşırttığında, kendimize bir soru sorabiliriz:
“Bu davranış bana neyi hatırlatıyor?”
Çocukken üzüldüğünüzde sık sık “Ağlayacak ne var?” sözünü duyduğunuzu düşünün. Belki bir süre sonra duygularınızı göstermemeyi öğrendiniz. Yıllar sonra, hislerini rahatça anlatan birini gördüğünüzde huzursuz olabilirsiniz. Çünkü onun için sıradan görünen şey, sizin için bir zamanlar pek de kolay olmamıştır.
Ya da hep “uslu”, “uyumlu”, “sorun çıkarmayan” kişi olmanız beklenmiştir. Herkese yetişmeye, kimseyi kırmamaya çalışmışsınızdır.
Sonra karşınıza rahatça “Hayır” diyebilen biri çıkar. Uzun uzun açıklama yapmaz, kendini suçlu hissetmez. İstemediği bir yere gitmez, yorulduğunda dinlenir.
Ona kızarken içinizden başka bir soru da geçiyor olabilir:
“Ben neden kendime bunu hiç yapamadım?”
Bazen öfkenin altında kırgınlık vardır. Bazen özlem. Bazen de kendimize tanımadığımız bir hakkı başkasında görmenin acısı…
Üstelik bunları yalnızca ailemizden öğrenmeyiz. İçinde yaşadığımız toplum da bize nasıl bir kadın, nasıl bir erkek, nasıl bir ebeveyn olmamız gerektiğini söyler. Kimin fedakârlık yapacağına, kimin güçlü duracağına, kimin yardım isteyebileceğine dair pek çok görünmez kural taşırız.
Herkese yetişmeden dinlenemeyen bir kadın, kendine zaman ayıran başka bir kadına kızabilir örneğin. Belki de kızdığı şey, onun dinlenmesi değil; kendisinin buna yıllardır fırsat bulamamış olmasıdır.
Bunu fark etmek, başkalarını kırdığımızda sorumluluktan kaçmak demek değil. Tam tersine, hem davranışımıza hem de içimizde olup bitene dürüstçe bakabilmek demek.
Bir dahaki sefere biri sizi beklemediğiniz kadar kızdırdığında, kendinize şunları sormayı deneyin:
“Bu kişi gerçekten sınırımı mı aşıyor?”
“Yoksa onun kendine izin verdiği bir şeyi ben mi kendimden esirgiyorum?”
Cevap hemen gelmeyebilir. Zaten önemli olan kendimizi yeni bir yargıyla karşılamak değil; kendi hikâyemize biraz merakla yaklaşmak.
Belki de başkasında görmekte zorlandığımız şey, içimizde uzun zamandır duyulmayı bekleyen bir ihtiyaçtır.
Ve bazen iyileşmeye giden yol, o ihtiyaca ilk kez şöyle demekle başlar:
“Seni görüyorum.”