Çorbalık sakatat kırmızı eti solladı, esnaf parasıyla mal dilenirken dar gelirli bir kase çorbaya hasret kaldı. Çorbacılar, stokçuluğa sıkı denetim, sakatat ithalatıyla kalıcı çözüm istedi.

Bir yanda parasını verdiği halde sakatat bulamayan, artan maliyetleri fiyatlarına yansıtamayan lokantacı esnafı, diğer yanda 300-500 liralık bir kase çorbayı bile bütçesine sığdıramayan emekli ve dar gelirli var. Ege Telgraf’a konuşan İzmir Lokantacılar Odası Başkanı Doğan Kılıç, çorbalık sakatatın büyük tüccarlar tarafından depolanarak piyasaya yüksek fiyatlarla sürüldüğünü öne sürdü. “Para verip sakatat dileniyoruz” sözleriyle esnafın çaresizliğini ortaya koyan Kılıç, ithalat politikasındaki çelişkiye, sakatat piyasasındaki stokçuluk iddialarına ve tüketicinin eriyen alım gücüne dikkat çekerek denetim çağrısında bulundu.

PARA VERİP SAKATAT DİLENİYORUZ!

Çorbalık sakatatın piyasada adeta sırra kadem basmasıyla, paralarıyla bile malzeme bulamaz hale geldiklerini ve kazanları kaynatabilmek için sakatatçıların kapısında yalvarmak zorunda kaldıklarını belirten İzmir Lokantacılar Odası Başkanı Doğan Kılıç, “Biz artık çorbalık sakatat satın almıyoruz, adeta sakatatçılara yalvarıyoruz! Düşünebiliyor musunuz, paranız var ama mal alamıyorsunuz. Kelle yok, işkembe yok, ayak yok! Her gün telefon açıyoruz, sakatatçıların kapısını çalıyoruz. ‘Ağabey, ne olur bize de mal ver, müşterimize yok demeyelim’ diye yalvarıyoruz. Eskiden sakatatçılar bize mal satabilmek için gelirdi, şimdi biz onların peşinden koşuyoruz. Küçük sakatatçılar da mal bulamıyor. Büyüklerin elinde mal var ama biz ulaşamıyoruz. Lokantacı esnafı kendi parasıyla mal alabilmek için dilenci durumuna düştü. Bir işletmeci için bundan daha ağır bir çaresizlik olabilir mi? Sabah dükkanını açıyorsun, müşterin geliyor, çorba istiyor ama kazanına koyacak malzemen yok. Yıllardır bu işi yapan esnaf şimdi müşterisine mahcup oluyor. Biz kimseden bedava mal istemiyoruz. Parasını verip çorbamızı kaynatmak, müşterimize hizmet etmek istiyoruz. Esnafın düştüğü duruma bakın! Para veriyoruz, yine de sakatat bulamıyoruz. Bu çaresizliğe artık bir son verilsin!” dedi.

SAKATAT ETİ SOLLADI!

Çorbalık sakatat fiyatlarının son bir yılda katlandığının altını çizen Başkan Kılıç, “Sakatat kırmızı eti solladı! Düşünebiliyor musunuz, toptan kırmızı etin kilosu 900-950 lira, eskiden kimsenin yüzüne bakmadığı kellenin kilosu bin 200 lira! Böyle bir şey olabilir mi? Dananın yolda bulsan alınmayacak ayak ucu 1 paçası 200 TL. Altın bile utandı, kelle fiyatını görünce. Daha üç ay önce aynı miktarda sakatat için günlük 20 bin lira ödüyordum, şimdi 50-55 bin lira ödüyorum. Aldığım mal aynı, kilosu aynı, gramajı aynı ama ödediğim para neredeyse üç katına çıktı. Bir hafta, on gün içinde kilogram fiyatına her gün 100-150 lira zam gelir mi? Sakatatın fiyatı adeta borsa gibi her gün yeniden belirleniyor. Dün aldığımız malı bugün aynı paraya alamıyoruz. Bir zamanlar kırmızı etin yanında ikinci planda kalan sakatat, bugün fiyatıyla etin önüne geçti. Kelle altın değerine bindi! Bu fiyat artışının ne hesabını yapabiliyoruz ne de hızına yetişebiliyoruz. Böyle bir fiyat düzeni olur mu?” ifadelerini kullandı.

PAHALIYA AL, UCUZA VER

Daha pahalıya aldıkları sakatattan yaptıkları çorbayı daha ucuza aldıkları et yemeğinden daha ucuza verdiklerine dikkati çeken lokantacıların lideri Başkan Kılıç, “Bugün İzmir’de bir kase çorbanın fiyatı işletmenin bulunduğu semte, kirasına, büyüklüğüne göre değişiyor. Üçüncü sınıf lokantalarda 300 liradan başlayan çorba fiyatları, birinci sınıf işletmelerde 450-500 liraya kadar çıkıyor. Birinin kirası 10 bin lira, diğerinin 100 bin lira. Ama mesele fiyat tarifesi çıkarmak değil, o fiyata çorba satabilmek! Düşünün, çorba yapmak için aldığımız dana ayağını 7-8 saat kaynatıyoruz. Tüp para, doğal gaz para, işçilik para. Kelleyi, işkembeyi hazırlamak, temizlemek, pişirmek ayrı emek. Bütün bu zahmetin sonunda çorbayı 300 liraya satıyoruz. Kırmızı etin kilosu 900-950 lira, kellenin kilosu 1.200 lira! Et yemeğinin porsiyonunu 400-450 liraya satarken, daha pahalıya aldığımız sakatattan yaptığımız çorbayı 300 liraya veriyoruz” şeklinde konuştu.

DAYANAKACAK HAL KALMADI

Ne vatandaşın alacak gücünün nede esnafın dayanacak halinin kalmadığını belirten Başkan Kılıç, “Eskiden emeklimiz haftada birkaç kez gelir, asgari ücretlimiz hemen her gün uğrar, çorbasını içer, iki sohbet ederdi. Müşterilerimizi isim isim tanırdık. Şimdi o insanların yüzünü unuttuk! Ayda bir gördüğümüz müşterimiz ‘Başkanım, gelemiyorum’ diyor. Nasıl gelsin? En düşük emekli maaşı 23 bin, asgari ücret 28 bin lira. Bir kase çorba 300-500 lira! Bu insanlar nasıl çorba içsin? Vatandaş haklı, biz de haklıyız. Porsiyonu küçültemiyoruz, artan maliyetleri fiyatlara yansıtamıyoruz. Oda olarak fiyat tarifesi çıkarıyoruz ama esnaf gelip alamıyor. Koskoca yılda çıkardığımız tarifeden üç tane bile satamadık! Çünkü bugün belirlediğimiz fiyat yarın maliyetin gerisinde kalıyor. Tarifeyi alsa da o fiyata çorba satamıyor. Bir tarafta çorbasına hasret kalan emekli, diğer tarafta kazanını kaynatmaya çalışan esnaf var. Müşteri kapımızdan uzaklaştı, maliyetler tepemize bindi” diye konuştu.

ET İTHAL, ÇORBA İPTAL!

İthal etle kasabın tezgahı dolarken çorbacının kazanının boş kaldığını dile getiren Başkan Kılıç, “Türkiye’de karkas et ithalatı başladığında biz lokantacılar, çorbacılar adeta karalar bağlıyoruz! Neden? Çünkü dışarıdan et geliyor ama o hayvanın kellesi, işkembesi, ayağı gelmiyor. Yerli hayvan kesimi azalınca piyasada çorbalık sakatat bulamaz oluyoruz. Bir hayvanın bir kellesi, dört ayağı, bir işkembesi var. Biz çorbamızı bunlarla yapıyoruz. Karkas et geliyor, kasap etini buluyor, satıyor ama biz kazanımıza koyacak kelle, ayak, işkembe bulamıyoruz. İthalat başladığında çorbacı esnafı adeta ortada kalıyor. Et ithal etmeyi beceriyorsak bu ülkenin lokantacısını, çorbacısını da düşünmek zorundayız. Karkas etin yanında sakatatı neden getirmiyoruz? Yerli kesim azalıyor, dışarıdan sakatat gelmiyor. Peki biz çorbayı neyle yapacağız? Et geliyor, sakatat gelmiyor; kasabın tezgahı dolarken çorbacının kazanı boş kalıyor. Bu iş böyle yürümez! Bizim de esnaf olduğumuzu artık görün!” değerlendirmesinde bulundu.

SAKATATÇININ İNSAFINA BIRAKILAMAZ!

Çorbacı esnafın kaderinin birkaç büyük sakatatçının insafına bırakılamayacağı uyarısında bulunan Başkan Kılıç, “Türkiye’de yerli hayvan kesiminin bol olduğu dönemlerde bu işin zamanını, piyasasını iyi bilen büyük sakatatçılar kelleyi, işkembeyi, ayağı topluyor, soğuk hava depolarına dolduruyor. Karkas et ithalatı başlayıp yerli kesim azalınca da piyasada sakatat bulunmuyor. İşte o zaman fiyatlar uçuyor! Sakatat piyasasını yönetenler var, çorbalık sakatatı borsa gibi yapanlar var! Bir hafta, on gün içinde kilogram fiyatına her gün 100-150 lira zam gelir mi? Bu nasıl ticaret, bu nasıl fiyat artışı? Küçük sakatatçı bile mal bulamıyor, büyüklerin depoları dolu! Biz Lokantacılar Odası olarak üyelerimizin ihtiyacını karşılamak için toplu alım yapmaya kalksak o malı nereden bulacağız? Esnafımız aidatını ödemekte zorlanırken bin, bin 200 liradan sakatat alıp stoklayacak paramız mı var? Bir sakatatçı bulup üyelerimize yönlendiriyoruz, o da mal yetiştiremiyor. Piyasada malı elinde tutanların karşısında esnaf çaresiz kalıyor. Devlet bu stokçuların kim olduğunu araştırmalı, denetlemeli. Çorbacı esnafının kaderi birkaç büyük sakatatçının insafına bırakılamaz!” dedi.