Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi’ne ilişkin hazırlıklar, destekten yararlanmak isteyen ailelerin gündeminde. Kamuoyunda “vatandaşlık maaşı” olarak anılan modelle, ihtiyaç sahibi hanelerin gelirinin belirlenen bir eşik seviyesine tamamlanması amaçlanıyor.
VATANDAŞLIK MAAŞI NEDİR, KİMLERİ KAPSAYACAK?
İlk kez 2023 yılında gündeme gelen model, gelir düzeyi belirlenen asgari yaşam standardının altında kalan haneleri desteklemeyi hedefliyor. Destek, aile bazında değerlendirilecek ve hanenin toplam ekonomik durumu dikkate alınacak. Doğan’ın aktardığı modele göre ailelerin yalnızca nakit yardımla desteklenmesi değil, meslek edinme ve işe yerleştirme hizmetleriyle çalışma hayatına katılması da amaçlanıyor. Böylece gelir desteği ile istihdam hizmetlerinin birlikte yürütülmesi öngörülüyor.
BAŞVURU ŞARTLARINDA HANGİ KRİTERLER ÖNE ÇIKIYOR?
Hazırlıkları süren sistemde hane geliri, ailedeki 17 yaş altı çocukların sayısı, yaşlı ve engelli bireylerin bulunup bulunmadığı gibi unsurların değerlendirilmesi bekleniyor. Hanede çalışan bir kişinin olup olmaması da modelin üzerinde durulan başlıkları arasında bulunuyor. Ancak bu unsurlar, kesinleşmiş başvuru koşulları olarak değerlendirilmemeli. Yararlanma şartları, gelir sınırı ve değerlendirme yönteminin uygulamaya ilişkin düzenlemelerle netleşmesi gerekiyor.
HER AİLEYE ASGARİ ÜCRET TUTARINDA ÖDEME Mİ YAPILACAK?
Aktarılan modelde, aile gelirinin en az asgari ücret seviyesine tamamlanması yaklaşımı üzerinde duruluyor. Bununla birlikte haberde esas alınacak asgari gelir tutarının henüz net olmadığı da belirtiliyor. Dolayısıyla mevcut bilgiler, her aileye doğrudan asgari ücret tutarında ödeme yapılacağı anlamına gelmiyor. Gelir tamamlama yaklaşımında hanenin mevcut geliri ile belirlenecek eşik arasındaki farkın dikkate alınması hedefleniyor; kesin tutar ve hesaplama yöntemi ise açıklanmayı bekliyor.
BAŞVURULAR NE ZAMAN BAŞLAYACAK?
Doğan’ın yazısında, mevzuat hazırlıklarının tamamlandığı ve sistemin önümüzdeki aylarda Meclis gündemine gelmesinin beklendiği aktarılıyor. Pilot çalışmaların ardından 2027’de ülke genelinde uygulamaya geçilmesi hedefleniyor. Buna karşın genel başvuruların hangi gün başlayacağına ilişkin kesin bir takvim paylaşılmış değil. Pilot çalışmaların başlaması, tüm illerde başvuru alınmaya başlandığı anlamına gelmiyor.
DESTEK SÜRESİNCE AİLENİN GELİRİ İZLENECEK
Planlanan modelde desteğin belirli bir süre boyunca verilmesi ve bu süreçte ailenin gelir durumunun takip edilmesi öngörülüyor. Haneden bir kişinin istihdama katılması, sistemin öncelikleri arasında yer alıyor.
İş bulma, meslek edinme ve işe yerleştirme hizmetleriyle ailelerin düzenli gelire ulaşması amaçlanıyor. Doğan’ın aktardığı çerçevede, gelir desteğinin aileden bir kişinin iş gücüne katılmasına kadar sürdürülmesi üzerinde duruluyor.
MEVCUT SOSYAL YARDIMLAR DA YENİDEN DÜZENLENECEK
Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi’ne geçişle birlikte mevcut sosyal yardımların yeniden düzenlenmesi ve bazı desteklerin tek çatı altında toplanması planlanıyor. Aktarılan modelde, vatandaşlık maaşı alanların gelir destekli diğer sosyal yardımlardan yararlanmaması da öngörülen başlıklar arasında bulunuyor. Hangi yardımların bu kapsama gireceği ve geçişin nasıl yürütüleceği ise uygulamanın ayrıntılarıyla netleşecek.
