Türkiye Psikiyatri Derneği Merkez Yönetim Kurulu, eylül ayının sonunda kamuoyuna yansıyan fon krizinin toplumsal ve ruhsal etkilerine ilişkin açıklama yaptı. Dernek, yaşananları yalnızca piyasa veya denetim sorunu olarak değerlendirmenin yetersiz kalacağını belirterek, ekonomik kayıpların insanların geleceğe ilişkin planlarını ve gündelik yaşamını da sarstığına dikkat çekti.
KAYBIN ARDINDAN GELEN TEPKİLER GÖRÜNMEZ KILINMAMALI
Birikimini veya geleceğe dair güvencesini kaybeden kişilerde yoğun kaygı, öfke, çaresizlik, uykusuzluk, suçluluk ve umutsuzluk görülebileceği belirtilen açıklamada, bu tepkilerin önemli bir bölümünün yaşanan kayıp karşısında anlaşılabilir olduğu ifade edildi. Dernek, desteğin yalnızca bireysel tanılar ve ilaç tedavileriyle sınırlandırılmasının kaybın nedenlerini ve toplumsal boyutunu görünmez kılabileceğini vurguladı. Müdahalelerin kişinin yanı sıra ailesini ve içinde bulunduğu sosyal ortamı da kapsaması gerektiği belirtildi.
ÇOCUKLARIN İHTİYAÇLARI DA GÖZETİLMELİ
Krizin etkisinin yetişkinlerle sınırlı kalmadığına dikkat çeken Dernek, ebeveynlerin yaşadığı kaygı ve belirsizliğin çocuklara da yansıyabileceğini kaydetti. Çocuklarda içe kapanma, davranış değişiklikleri, okul başarısında düşüş ve güven duygusunda zedelenme görülebileceği aktarıldı. Okullardaki öğretmenlerin ve rehberlik servislerinin, ailesi krizden etkilenen öğrencilerdeki değişimleri fark edebilecek şekilde bilgilendirilmesi istendi. Devamsızlık, öfke patlamaları ve içe kapanma gibi durumlarda cezalandırıcı değil, destekleyici bir yaklaşım benimsenmesi gerektiği vurgulandı.
“FİNANSAL KRİZİN SORUMLUSU MAĞDURLAR DEĞİLDİR”
Açıklamada, maddi kayıpların ardından yaşanan utanç ve kendini suçlama duygularının kişileri yalnızlaştırabileceğine, yardım aramalarını zorlaştırabileceğine dikkat çekildi. “Finansal krizin sorumlusu mağdurlar değildir.” ifadesini kullanan Dernek, etkilenen kişileri açgözlülük veya kolay para kazanma hırsıyla suçlayan söylemlerin ruhsal yükü ağırlaştırabileceğini belirtti. Mağdurların büyük çoğunluğunun, kurumlara duydukları güvenle birikimlerini enflasyona karşı korumaya çalışan orta ve düşük gelirli kişiler olduğunun anlaşıldığı ifade edildi. Dernek, krizin bireysel bir beceriksizlik olarak sunulmasının güven kaybının toplumsal boyutunu örteceğini savundu.
SAĞLIK HİZMETLERİ VE KAMUSAL GÜVENCE İÇİN ÇAĞRI
Türkiye Psikiyatri Derneği, sağlık kuruluşlarının krizden etkilenen yurttaşlara yönelik destek hizmetlerini önceliklendirmesini ve başvuruları teşvik etmesini istedi. Çocuk, ergen ve yetişkin psikiyatrisi birimlerinde görüşme sürelerinin ekonomik kayıp ve belirsizlik gibi stres etkenlerinin kapsamlı biçimde ele alınmasına olanak sağlayacak şekilde düzenlenmesi önerildi. Kamusal güvencenin sağlanması, sosyal desteklerin artırılması ve belirsizliğin azaltılması da ruh sağlığını koruyacak temel adımlar arasında gösterildi.
MEDYAYA SORUMLU DİL, KURUMLARA ŞEFFAFLIK ÇAĞRISI
Medya kuruluşları ve sosyal medya içerik üreticilerinden mağdurları küçümseyen veya suçlayan ifadelerden kaçınmaları istendi. İntihar ve şiddet vakalarının haberleştirilmesinde doğrudan neden-sonuç ilişkisi kurulmaması, olayların dramatize edilmemesi ve yardım kanallarının görünür kılınması gerektiği belirtildi. Krizden etkilenen kişilerin hakları ve başvuru yolları hakkında güvenilir biçimde bilgilendirilmesi de talep edildi. Deneyim paylaşımına ve dayanışmaya olanak tanıyan toplum temelli mekanizmaların desteklenmesinin önemine işaret edildi.
KRİZİN UZUN VADELİ ETKİLERİ İZLENMELİ
Dernek, krizin toplum ruh sağlığı üzerindeki orta ve uzun vadeli etkilerini değerlendirmek için uzmanların ve bilim insanlarının katılacağı bağımsız bir izleme çalışması başlatılmasını önerdi. “Finansal krizler yalnızca rakamların ve kurumların değil, insanların ruhsal bütünlüğünün ve toplumsal huzurun da meselesidir.” denilen açıklamada, önerilerin uygulanması için ilgili kurumlarla iş birliğine hazır olunduğu bildirildi.
