BİRSU KOÇ-EGETELGRAF/ Tırnak yeme, özellikle stres, kaygı, sıkıntı ve gerginlik dönemlerinde ortaya çıkabilen yaygın alışkanlıklardan biri olarak biliniyor. Tıp literatüründe onikofaji olarak adlandırılan bu davranış, zamanla otomatik hale gelebiliyor ve kişinin günlük yaşamında tekrarlayabiliyor.
HANGİ NEDENLERLE ORTAYA ÇIKAR?
Tırnak yemenin altında farklı nedenler bulunabiliyor. Stres ve kaygının yanı sıra can sıkıntısı, yalnızlık ve ellerin boşta kaldığı anlar da davranışı tetikleyebiliyor. Bazı kişilerde ise çocukluk döneminde çevreden öğrenilen bir davranış zaman içinde alışkanlığa dönüşebiliyor. Mükemmeliyetçilik ve gerginlikle başa çıkma biçimleri de tırnak yeme davranışıyla ilişkilendirilebiliyor. Bazı kaynaklarda ise vitamin ve mineral eksikliklerinin bu davranışla bağlantılı olabileceği belirtiliyor. Ancak tırnak yemenin tek başına belirli bir vitamin eksikliğinin göstergesi olduğu söylenemiyor.
YEME ALIŞKANLIĞINI AZALTMAK İÇİN YAPILMASI GEREKENLER
Tırnak yeme davranışını azaltmak için öncelikle alışkanlığın hangi durumlarda ortaya çıktığının fark edilmesi önem taşıyor. Stresin yoğunlaştığı anları belirlemek, davranışın yerine başka bir aktivite koymayı kolaylaştırabiliyor. Ellerin ve ağzın meşgul tutulması da alışkanlığın azaltılmasına yardımcı olabiliyor. Sakız çiğnemek, stres topu kullanmak, el işiyle uğraşmak veya farklı bir aktiviteye yönelmek tırnakların ağza götürülmesini engelleyebiliyor.
ACI OJE İŞE YARAR MI?
Tırnak yeme alışkanlığını azaltmak amacıyla eczanelerde bulunan acı tat veren özel ojeler kullanılabiliyor. Tırnağa sürülen ürünün oluşturduğu acı tat, kişinin parmağını ağzına götürdüğü anda davranışının farkına varmasını sağlayan bir hatırlatıcı görevi görebiliyor. Tırnakların kısa ve düzenli tutulması da ısırılabilecek alanı azaltabiliyor. Düzenli manikür uygulaması da bazı kişilerde alışkanlığın fark edilmesine ve kontrol edilmesine yardımcı olabiliyor.
STRESİ AZALTMANIN ETKİSİ
Kaygı ve gerginlik tırnak yemeyi tetikleyebildiği için stres yönetimi alışkanlığın kontrolünde önem taşıyor. Derin nefes egzersizleri, gevşeme çalışmaları ve kişinin kendisini sakinleştirebildiği rutinler bu süreçte kullanılabiliyor. Tırnak yeme davranışı kişinin kontrol etmekte zorlandığı, yoğun veya sürekli tekrarlanan bir alışkanlık haline geldiyse psikiyatri ya da psikoloji alanında bir uzmandan destek alınması değerlendirilebiliyor.
ÇOCUKLARDA NASIL BİR YOL İZLENİR?
Çocuklarda tırnak yeme davranışına karşı azarlama, cezalandırma veya sürekli uyarma yerine sakin ve destekleyici bir yaklaşım öneriliyor. Çocuğu korkutmak ya da ellerine müdahale etmek, kaygıyı artırarak davranışın devam etmesine neden olabiliyor. Çocuğun ellerini oyun hamuru, stres topu veya kalem gibi nesnelerle meşgul etmek alternatif bir davranış oluşturabiliyor. Tırnakların kısa tutulması da ısırılabilecek bölgenin azaltılmasına yardımcı olabiliyor.
STRESİN NEDENİNİ GÖZLEMLEYİN
Çocuklarda tırnak yeme alışkanlığı görülüyorsa davranışın hangi durumlarda ortaya çıktığı gözlemlenebiliyor. Kaygı, korku, okul kaynaklı sorunlar veya aile içindeki gerginlikler gibi etkenlerin bulunup bulunmadığı değerlendirilebiliyor. Çocuğu sürekli “elini ağzından çek” şeklinde uyarmak yerine dikkatini başka bir aktiviteye yönlendirmek daha yapıcı bir yaklaşım olabiliyor. Davranış uzun süre devam ediyor veya çocuğun günlük yaşamını etkiliyorsa uzman desteği alınması gerekebiliyor.
