Türkiye’nin gübre tedarikinde yaşanan daralmanın giderilmesi amacıyla Ankara ile Moskova arasında yeni bir anlaşma için mutabakat sağlandı. İran savaşı sonrasında Hürmüz Boğazı’nın kapanması ve Rusya’nın bazı gübre ürünlerinin ihracatına kısıtlama getirmesiyle birlikte tedarik kanallarında sorun yaşanmıştı. Yeni düzenleme kapsamında Rusya’nın ihracatını sınırlandırdığı azotlu ve fosforlu gübreler ile amonyakta Türkiye’ye özel kontenjan oluşturması planlanıyor. Bloomberg’ün haberine göre anlaşmayla özellikle tarımsal faaliyetlerin ve gübre kullanımının yoğunlaştığı bahar döneminde Türkiye’nin ihtiyacının güvence altına alınması amaçlanıyor. Mutabakatın, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Şanghay İşbirliği Örgütü’nün Kırgızistan’daki zirvesi kapsamında gerçekleştirdiği görüşmenin ardından sağlandığı belirtildi.
TEDARİK KANALLARI AYNI DÖNEMDE DARALDI
Türkiye’nin gübre tedarikinde yaşanan sıkıntının arkasında bölgedeki gelişmeler etkili oldu. 28 Şubat 2026’da başlayan İran savaşı sonrasında Hürmüz Boğazı’nın kapanması nedeniyle Körfez ülkelerinden gerçekleştirilen üre, amonyak ve kükürt ithalatı durma noktasına geldi. Rusya da mart ayından itibaren bazı gübre ürünlerinin ihracatına kota ve kısıtlamalar uygulamaya başladı. Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı ise mart ayında yaptığı açıklamada gübre tedarikinde sorun bulunmadığını belirterek, "Hatta arzı artırmak için gerekli tedbirleri alıyoruz. Farklı tedbirleri peyderpey devreye alacağız” ifadelerini kullanmıştı. Rusya ile üzerinde çalışılan özel kontenjan düzenlemesi de tedariki artırmaya yönelik adımlardan biri olarak öne çıkıyor.
YERLİ ÜRETİM İHTİYACI KARŞILAMAYA YETMİYOR
Türkiye’de yıllık gübre üretim kapasitesi 8 milyon tonun üzerinde bulunuyor. Ancak üretimde kullanılan amonyak, fosforik asit, fosfat kayası, potasyum ve kükürt gibi temel girdilerin önemli bölümü ithal ediliyor. Bu ürünler ağırlıklı olarak Körfez bölgesi, Akdeniz havzası ve Rusya’dan temin ediliyor. Türkiye’de 7 büyük gübre üreticisi toplam 17 tesiste faaliyet gösterirken, ham maddelerdeki dışa bağımlılık nedeniyle kapasite kullanım oranı yüzde 60-70 seviyesinde kalıyor. Yıllık üretim ise yaklaşık 4,5 ila 5 milyon ton arasında gerçekleşiyor. Tarım sektörünün yıllık ortalama 7 milyon ton olan gübre ihtiyacının yerli üretimle karşılanamayan bölümü ithalatla tamamlanıyor. Rusya’dan gübre ve ham madde akışının artırılmasıyla iç piyasadaki arzın desteklenmesi, yerli tesislerin daha yüksek kapasiteyle çalışması ve uygun piyasa koşullarında Türkiye’nin gübre ihracatının artırılması hedefleniyor. Türkiye’nin yıllık gübre ihracatı, uluslararası fiyatların yükseldiği dönemlerde yaklaşık 500 bin ton ile 1 milyon ton arasında değişiyor.
