Türkiye'de tütün ürünlerinin kullanımına yönelik yeni kısıtlamalar getirilmesi için yürütülen çalışmalar devam ediyor. Hazırlanan kanun teklifiyle sigara yasağının açık alanlarda da genişletilmesi gündeme geldi. Parklar, plajlar, yürüyüş yolları, toplu taşıma durakları ve kafe teraslarının yeni düzenleme kapsamında değerlendirilmesi bekleniyor. AK Parti tarafından hazırlanan teklifin, ocak-şubat döneminde Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMM) sunulması planlanıyor.
Sigara kullanımını azaltmak ve özellikle çocuklarla sigara içmeyen kişilerin tütün dumanına maruz kalmasını önlemek amacıyla hazırlanan düzenlemede farklı başlıklar üzerinde çalışılıyor. Mevcut yasakların açık alanları da kapsayacak şekilde genişletilmesi hedeflenirken, sigara içilebilecek özel bölümlerin sınırlarının belirlenmesi seçenekler arasında bulunuyor. Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, daha önce yaptığı açıklamada tütünle mücadeleye ilişkin kanun teklifinin kısa süre içerisinde Meclis'e sunulacağını belirtmişti. Ancak bütçe görüşmelerinin gündemde olması nedeniyle teklifin yasama sürecinin yeni yıla kaldığı ve ocak-şubat aylarında Meclis'e getirilmesinin öngörüldüğü ifade ediliyor.
PARKLAR, PLAJLAR VE KAFE TERASLARI GÜNDEMDE
Yeni düzenlemenin en dikkat çekici başlıklarından biri açık alanlarda sigara kullanımına getirilecek sınırlamalar olacak. Bu kapsamda parklar, sahiller, çocuk oyun alanları, yürüyüş güzergâhları ve toplu taşıma durakları olası yasak bölgeleri arasında değerlendiriliyor. Kafe ve restoranların açık bölümleri ile terasları da düzenlemenin kapsamına alınabilecek alanlar arasında yer alıyor. Özellikle tente, cam veya farklı malzemelerle çevrilerek kapalı mekân görünümü kazandırılan alanların denetim altına alınması planlanıyor. Kamu kurumlarının bahçeleri, üniversite kampüsleri, hastaneler, spor tesisleri ve eğlence mekânlarının açık bölümleri de hazırlık çalışmalarında ele alınan diğer noktalar arasında bulunuyor. Sigara kullanımına tamamen açık alanlar yerine, belirli kurallara göre oluşturulmuş özel bölümlerin hayata geçirilmesi üzerinde duruluyor.
ELEKTRONİK SİGARALAR DA KAPSAMA ALINABİLİR
Düzenleme çalışmalarında yalnızca geleneksel sigaralar değil, elektronik sigaralar ve yeni nesil tütün ürünleri de değerlendiriliyor. Pasif içiciliğin önüne geçilmesi amacıyla sigara içilen bölümler ile diğer kullanım alanları arasında belirli mesafeler oluşturulması seçeneği de gündemde. Japonya ve Avustralya gibi ülkelerdeki uygulamaların incelendiği belirtilirken, bu ülkelerdeki açık alan kısıtlamalarından Türkiye'ye uygun modellerin belirlenmesi amaçlanıyor.
SİGARA SATIŞINDA YAŞ DOĞRULAMASI DÖNEMİ
Kanun teklifinin bir diğer önemli başlığını çocuklara tütün ürünü satışının önlenmesi oluşturuyor. 18 yaşından küçüklere sigara satışını engellemek amacıyla elektronik yaş doğrulama sistemlerinin devreye alınması üzerinde çalışılıyor.
Bu kapsamda üç farklı yöntem öne çıkıyor:
Yetkili uygulama üzerinden QR kod okutularak yaş kontrolü yapılması.
Çipli kimlik kartları aracılığıyla alıcının yaşının doğrulanması.
Kasada yaş kontrolü tamamlanmadan satış işleminin gerçekleştirilememesi.
QR kod yönteminde başkasına ait kodların kullanılmasını engellemek için tek kullanımlık ve kısa süreli doğrulama sistemleri de değerlendiriliyor. Ancak uygulamanın teknik ayrıntıları ve nasıl hayata geçirileceği henüz kesinleşmiş değil.
2040 YILINDA NİKOTİN ÜRÜNLERİNE YASAK ÖNERİSİ
Nisan ayında gündeme gelen 41 maddelik taslakta tütünle mücadeleye ilişkin daha kapsamlı hedefler de bulunuyor. Söz konusu taslakta 2040 yılından itibaren sigara, elektronik sigara, ısıtılmış tütün ürünleri ve diğer nikotin cihazlarının üretim, satış ve kullanımının yasaklanması öngörülüyor. Aynı taslakta restoran, kafe ve pastanelerde sigara içilebilecek alanların işletmenin toplam büyüklüğünün en fazla yüzde 10'u ile sınırlandırılması da yer alıyor. Bu bölümlerde yiyecek ve içecek servisi yapılmaması da öneriler arasında bulunuyor. Yasaklara uymayan kişiler ve işletmeler için para cezaları ile farklı yaptırımların uygulanması da taslakta değerlendirilen hükümler arasında. Ancak söz konusu maddeler henüz yürürlüğe girmiş değil ve nihai düzenlemenin nasıl şekilleneceği Meclis'e sunulacak kanun teklifiyle netleşecek.
TAKVİYE EDİCİ GIDALAR İÇİN ORTAK DENETİM PLANI
Hazırlanan kanun teklifinde tütün ürünlerinin yanı sıra takviye edici gıdaların denetimine ilişkin düzenlemeler de bulunuyor. Bu alanda Tarım ve Orman Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Yükseköğretim Kurulu'nun (YÖK) ortak hareket edeceği bir denetim mekanizmasının oluşturulması planlanıyor. Yeni sistemle kaçak, sağlığa zararlı veya mevzuata aykırı koşullarda üretilen takviye edici gıdaların piyasaya sunulmasının engellenmesi hedefleniyor.
YENİ DÜZENLEME NE ZAMAN MECLİS'E GELECEK?
Bütçe görüşmeleri nedeniyle ertelenen kanun teklifinin ocak-şubat döneminde TBMM'ye sunulması bekleniyor. Açık alanlarda sigara kullanımına getirilecek sınırlamalar, elektronik sigaraların denetimi, yaş doğrulama sistemi ve takviye edici gıdalara yönelik kontroller teklifin öne çıkan başlıklarını oluşturuyor.
Düzenlemenin kapsamı, yaptırımları ve yürürlük tarihi ise teklifin Meclis'e sunulmasının ve yasama sürecinin tamamlanmasının ardından kesinlik kazanacak. Şu aşamada park, sahil ve kafe teraslarında sigara kullanımına ilişkin yeni yasaklar yürürlüğe girmiş değil.
