SANKO Üniversitesi Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzman Psikoloğu Gizem Başkılıç Turan, okula uyum sürecinin hem ebeveynler hem de çocuklar için kritik bir dönem olduğunu belirtti. Turan, kreş, anaokulu veya ilkokula başlayacak çocukların kaygılarını azaltmak ve okula geçişi kolaylaştırmak için ailelere öneriler paylaştı.
OKUL SEÇİMİNDE FİZİKSEL İMKANLARDAN ÖTE ÖNEM
Uzm. Psikolog Turan, çocuğun gelişimsel ihtiyaçlarını karşılayan bir ortamın uyum sürecinde belirleyici olduğunu söyledi:
"Okul öncesi dönemde akademik bilgi değil, oyun ve hareketin ön planda olduğu okullar tercih edilmelidir."
Gizem Başkılıç Turan, çocuğun enerjisini atabileceği bahçe, park ve oyun alanlarının bulunmamasının risk oluşturabileceğini vurguladı:
"Dinamik ve geliştirici ortamlar, çocuğun doğal gelişim süreci için gereklidir. Şeffaf olmayan, ebeveynleri süreçten uzak tutan yaklaşımlar güveni zedeleyebilir. Küçük yaşta ekran, akıllı tahta ve dijital materyallerin yoğun kullanıldığı okullar yerine sosyal etkileşimi ve keşfi destekleyen ortamlar seçilmelidir. Dijital denge çağımızın en temel sorunlarından biridir. Bu sınırı koruyabilen ve öğretmenlerle güven ilişkisi kurulan okullar tercih edilmelidir."
ÇOCUĞUN OKULA HAZIR OLMASI ÖNEMLİ
Turan, her çocuğun gelişimini kendi hızında tamamladığını, ancak bazı becerilerin edinilmiş olmasının uyumu kolaylaştıracağını belirtti. Bu becerileri şöyle sıraladı:
Dil Becerileri: Çocuk ihtiyaçlarını ve duygularını sözel olarak ifade edebilmeli, kısa yönergeleri takip edebilmelidir.
Bilişsel Beceriler: Dikkatini kısa süreli bir etkinlik üzerinde toplayabilmek, renkleri ve şekilleri ayırt edebilmek, basit yönergeleri yerine getirebilmek.
İnce ve Kalın Motor Beceriler: Koşma, zıplama, dengede durma, kalem tutma, makas kullanma ve el-göz koordinasyonu gerektiren küçük işleri yapabilmek.
Öz Bakım Becerileri: Tuvalet ihtiyacını bağımsız karşılamak, elleri yıkamak, basit giyinme ve soyunma işlemlerini yapabilmek.
Sosyal Beceriler: Yaşıtlarıyla iletişim kurmak, sırayla oynamak, paylaşmak ve iş birliği yapmak.
"Bu becerilerin günlük yaşamda küçük sorumluluklarla ve oyunlarla desteklenmesi, çocuğun özgüvenini artırır ve okula adaptasyonu hızlandırır."
AYRILIK KAYGISI
Turan, ayrılık kaygısının uyum sürecini etkileyebileceğini belirterek şunları söyledi:
"Çocuk, dünyaya gelene dek anne ile tek bedende bir bütündür. Bebekliğin ilk birkaç yılında anneye yakın olma ihtiyacı devam eder."
Ayrılık basamaklarını açıklayarak ailelere önerilerde bulundu:
"Bu süreçte öne çıkan dört ayrılık basamağı; anne karnından ayrılma, memeden ayrılma, yatakların ayrılması ve okula başlama. Bu basamaklarda yaşanan zorluklar sonraki uyum sürecini etkileyebilir. Okulun ilk günlerinde çocukların ebeveynlerinden ayrılmakta zorlanması sık rastlanan bir durumdur. Ayrılık kaygısı, çocuğun bağ kurma becerisinin bir göstergesidir ve zamanla azalır."
Aileler için önerileri ise şöyle:
"Kısa, net ve güven verici vedalaşmalar yapın. Çocuğunuza verdiğiniz sözleri mutlaka yerine getirin. Duygularını görmezden gelmeyin, anlayışla karşılayın. Öğretmenle iş birliği yaparak kademeli uyum süreci oluşturun. Ebeveynlerin kendi duygularını da gözden geçirmeleri önemlidir. Çocuğun kaygısını büyüten çoğu zaman ebeveynin kendi ayrılık kaygısıdır. Çocuğunuza güven vermek için önce kendi duygularınızı düzenlemeniz gerekir."
OKULU GÜNLÜK YAŞAMIN BİR PARÇASI HALİNE GETİRMEK
Okulun çocuğun hayatında doğal bir parça haline gelmesi gerektiğini vurgulayan Turan, ailelerin atabileceği adımları şöyle sıraladı:
Düzenli Uyku ve Beslenme: Uyku saatlerini okul programına göre düzenleyin, sabahları telaşsız hazırlanın. Dengeli kahvaltı günün verimli başlaması için önemlidir.
Hazırlık Rutinleri: Çanta hazırlamak, kıyafet seçmek veya minik sabah ritüelleri çocuğun sürece katılımını artırır ve güven hissi verir.
Sabah Vedaları: Vedalaşmaları kısa, net ve sevgi dolu tutun; uzun vedalaşmalar kaygıyı artırabilir.
Okul Dönüşleri: Çocuğun gününü paylaşmasına fırsat verin, yaşadığı deneyimlerin kabul gördüğünü hissettirin.
Oyunla Köprü Kurmak: Evde okul senaryoları oynayarak çocuğun öğrendiklerini pekiştirmesini ve duygularını ifade etmesini sağlayın.
Tutarlılık: Okula devamlılığı mümkün olduğunca koruyun, sık devamsızlık yapmayın; okulun güvenilir bir yaşam parçası olarak algılanmasını sağlayın.
"Çocuğa destek olmak için sabırlı, tutarlı ve sevgi dolu bir yaklaşım en büyük anahtardır. Her çocuğun uyum süreci farklıdır, gerektiğinde uzmandan destek alınmalıdır."
