2027 yılı yaklaşırken milyonlarca emeklinin gözü maaşlara yapılacak artışlara çevrildi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve ekonomi yönetiminden gelen emekli aylıklarında iyileştirme mesajları, yeni yıl öncesinde beklentileri artırdı. Ekonomi Uzmanı Prof. Dr. Murat Ferman ve Ekonomist Muhammed Bayram, ocak ayında uygulanabilecek zam oranlarını ve seyyanen artış ihtimallerini değerlendirdi. Mevcut 23 bin 552 liralık en düşük emekli aylığı üzerinden yapılan hesaplamalarda 30 bin liranın üzerindeki rakamlar gündeme gelirken Bayram, enflasyon artışı ve seyyanen zammın birlikte uygulanması halinde 36 bin 907 liraya ulaşan bir senaryoyu dile getirdi.
EMEKLİ MAAŞLARINDA EK ZAM BEKLENTİSİ GÜÇLENDİ
Yıl sonunun yaklaşmasıyla birlikte SSK, Bağ-Kur ve memur emeklileri, ocak ayında uygulanacak maaş artışlarına odaklandı. Son bir ay içerisinde hükümet kanadından yapılan açıklamalarda emeklilerin alım gücünü artırmaya yönelik düzenlemeler gündeme geldi. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan'ın açıklamaları, enflasyon artışına ilave iyileştirme yapılabileceğine yönelik beklentileri artırdı. Bütçe imkânları doğrultusunda değerlendirilecek düzenlemelerin aralık ayında netleşerek Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne sunulması bekleniyor.
MERKEZ BANKASI'NIN ENFLASYON TAHMİNİ HESAPLARI DEĞİŞTİRDİ
Ekonomi Uzmanı Prof. Dr. Murat Ferman, enflasyonun seyri ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın beklentilerini yukarı yönlü güncellemesinin emekli maaşlarına ilişkin hesaplamaları etkilediğini belirtti. Henüz kasım ve aralık aylarına ilişkin enflasyon verilerinin açıklanmadığını hatırlatan Ferman, yıl sonu enflasyon görünümündeki değişimin yasal artışın üzerinde bir düzenleme beklentisi doğurduğunu ifade etti. Ferman, değerlendirmesinde şu sözlere yer verdi: Türkiye'nin enflasyon koşulları içerisinde bu düzenleme hep yukarı yönlü yani zam olarak gerçekleşiyor. Bu sene de henüz Kasım ve Aralık enflasyonları belli olmamakla birlikte, özellikle Ekim ayının son manşetinin beklenenlerin üzerinde gelmesi ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın yılın son enflasyon görünüm raporunda sadece bu sene sonu için değil, önümüzdeki yıllar için de enflasyon beklentilerini yukarı yönlü revize etmesi, doğrudan emekli maaşlarında beklenilen düzenlemenin üzerine çıkılması gibi bir beklentiyi gündeme getirdi.
EN DÜŞÜK EMEKLİ MAAŞINDA 30 BİN TL SINIRI GÜNDEMDE
Emekli maaşlarına ilişkin tartışmaların yıl bitmeden yoğunlaşmasına dikkat çeken Prof. Dr. Murat Ferman, en düşük emekli aylığının 30 bin liranın üzerine çıkarılmasının genel beklentiler arasında bulunduğunu söyledi. Ferman, yaklaşık 18 milyon kişilik emekli kesiminin taleplerinin maaş düzenlemelerine ilişkin gündemi şekillendirdiğini belirterek şu değerlendirmede bulundu:
Yasanın emrettiği şekilde yapılacak hesaplamalardan sonra Sayın Cumhurbaşkanımızın yetki ve tensipleri çerçevesinde bir parça yukarıya çıkmış bir tablo genel bir beklenti haline geliyor. Özellikle bu meselelerin erken bir dönemde, henüz senenin sonundan önceki bir dönemde konuşulması ve asgari ücretle ilgili tartışmaların da önüne geçmesi, sayıları 18 milyona eriştiği belirtilen Türkiye'deki emeklilerin aslında bu konudaki beklenti ve talepleriyle paralel bir yapı gösteriyor. Genel beklentiler arasında en düşük emekli maaşının 30 bin TL ve üzerine taşınması yer alıyor. Kamuoyu yoklamaları ve okumalar buna işaret ediyor.
SEYYANEN ZAMDA 7 BİN 500 VE 10 BİN TL İHTİMALİ
Ekonomist Muhammed Bayram ise emekli maaşlarına yapılabilecek ek artışları değerlendirdi. Hükümetin yaş ve prim ödeme durumuna göre farklılaşan düzenlemeler üzerinde çalıştığına ilişkin açıklamalara değinen Bayram, tüm emeklilere ayrım yapılmadan zam uygulanması gerektiğini savundu. Bayram, konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı: Emekliliğimizle alakalı hem Cumhurbaşkanı Yardımcımız Cevdet Yılmaz hem de Maliye Bakanımız Mehmet Şimşek açıklamalarda bulundu. Şu anda Mehmet Şimşek’in açıklamasına göre yaş ve prime göre bir seçenek çalışılıyor. Aslına bakarsanız tüm emeklilerimiz mutlak surette bu artıştan faydalanacak. Ancak bana göre herhangi bir ayrım yapmadan tüm emeklilere mutlaka zam yapılmalı. Eğer yaş ve prime göre farklılaştırma olursa yeniden bazı emeklerimiz arasında adaletsizlik söz konusu olabilir.
EMEKLİ MAAŞI 36 BİN 907 TL OLACAK MI?
Ekonomist Muhammed Bayram, seyyanen zam ve enflasyon artışının birlikte uygulanabileceği ihtimaller üzerinden dikkat çeken rakamlar paylaştı. Mevcut en düşük emekli aylığı olan 23 bin 552 lirayı esas alan Bayram, 7 bin 500 liralık seyyanen zamla birlikte yüzde 10'luk artış uygulanması halinde 34 bin 157 liralık bir tutarın ortaya çıkabileceğini belirtti. 10 bin liralık seyyanen zam ve yüzde 10'luk enflasyon artışının birlikte uygulanması halinde ise 36 bin 907 liralık maaş senaryosunu gündeme getirdi. Bayram, hesaplamalarını şöyle açıkladı: Bu kapsamda bakacak olursak, önceki tahminlerimde 5.000 ila 10.000 TL arasında bir seyyanen zamma ilave yüzde onluk enflasyon farkı olur demiştim. Şu anda tahminlerimiz biraz daha netleşti; 23.552 TL üzerine 7.500 liralık seyyanen zam artı yüzde onluk zam gelirse 34.157 TL, eğer 10.000 TL seyyanen zam gelip üzerine yüzde onluk enflasyon farkı gelirse 36.907 TL bir maaş söz konusu olabilir. Söz konusu rakamlar, Bayram'ın değerlendirdiği ihtimallere dayanıyor. Emeklilere 7 bin 500 veya 10 bin liralık seyyanen zam yapılacağına ilişkin kesinleşmiş bir karar bulunmuyor.
EMEKLİLİK SİSTEMİ İÇİN KÖKLÜ REFORM ÇAĞRISI
Maaş artışlarına ilişkin değerlendirmelerin yanında emeklilik sisteminin yapısal sorunlarına da dikkat çekildi. Prof. Dr. Murat Ferman, geçici iyileştirmelerin uzun vadeli sorunları çözmekte yetersiz kalabileceğini belirterek sistemin sürdürülebilirliğinin yeniden ele alınması gerektiğini savundu. Ferman, şu ifadeleri kullandı: Her ne kadar Sayın Hazine ve Maliye Bakanımızın en son, özellikle yaş ve prim durumuna göre değişen bazı özellikli düzenlemeler yapılacağını ifade etmesine karşın, bu tür palyatif geçici dokunuş ve düzenlemelerin aslında çok dikkatle ele alınması gerekiyor. Emeklilik sistemimizde görülen ve senelerdir yapılan müdahaleler ve erken emeklilik benzeri birtakım düzenlemeler sonucunda, bu işin matematiği ve kompozisyonunda mutlaka düzeltilmesi gereken ve orta-uzun vadede dahi sistemin sürdürülebilirliği konusunda sıkıntılı bir tabloyu karşımıza çıkaran bir yapı var. Bu yapının mutlaka yapısal reforma tabi tutulması lazım.
HER EMEKLİYE KARŞILIK 1,5 ÇALIŞAN UYARISI
Emeklilik sisteminin finansman dengesine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Ferman, aktif çalışan sayısıyla emekli sayısı arasındaki oranın önemine dikkat çekti. Türkiye'de her emekliye karşılık yaklaşık 1,5 aktif çalışan bulunduğunu ifade eden Ferman, bu durumun sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliği açısından sorun oluşturduğunu savundu. Ferman, değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı: Örneğin genel geçer bir ifadeyle her dört aktif çalışana karşı bir pasif çalışan, yani emekli dengesi bizde tamamen bozulmuş. Her emekliye karşı bir buçuk aktif çalışan var. Özellikle 86 milyonluk bir nüfusta 18 milyonluk bir kesimin emekli statüsünde olması ve şu veya bu statüden emekli maaşı alması gerçekten sistemin matematiği ve sürdürülebilmesi bakımından eksikliklerle kaim.
PRİM GÜNÜ VE MAAŞ ADALETSİZLİĞİNE DİKKAT ÇEKTİ
Prof. Dr. Murat Ferman, yalnızca emekli maaşlarının artırılmasının yeterli olmadığını, sistem içerisinde ortaya çıkan ücret farklılıklarının da değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Özellikle uzun süre çalışan ve daha fazla prim ödeyen kişilerin daha düşük maaş alabilmesine yol açan uygulamaların giderilmesi gerektiğini ifade etti. Ferman, konuyla ilgili şu açıklamayı yaptı:
Geçtiğimiz yıllarda ortaya çıkan erken yaşta emeklilik veya bazı düzenlemeler, prim ve ödeme süresi ile orantılı ve hakkaniyetli bir ilişki içerisinde olmayan farklı kademe ve farklı statü emekliliklerini gündeme getiriyor. Sadece SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı kurumlarından emeklilik hakkı kazananlar arasındaki farkların sorgulanması değil; ve fakat örneğin daha uzun çalışıldığı ve prim ödendiğinde daha düşük maaş alınması gibi birtakım anomalilerin bertaraf edilmesi gerekiyor.
EK ZAM DÜZENLEMESİNDE ENFLASYON DENGESİ VURGUSU
Emeklilere yapılabilecek ek artışların bütçeye getireceği yükün de değerlendirilmesi gerektiğini belirten Ferman, yeni harcamaların enflasyonla mücadele politikalarıyla uyumlu yürütülmesinin önemine işaret etti. Ferman, açıklamasını şu sözlerle sürdürdü: Tabii en önemli noktalardan bir tanesi de hiç şüphesiz yapılacak düzenlemeler ve emekli kesimin beklentilerine verilecek cevaplar çerçevesinde, bu ek artışın veya yükün, bütçeye gelecek olan bu ilave finansman ihtiyacının ve ortaya çıkacak olan parasal miktarın enflasyonla mücadele süreci ve dezenflasyonist politikalarla olan ilişkisinin çok iyi kurulması. Bilindiği üzere enflasyonla büyüme arasında, harcama arasında bir ödünleşme ilişkisi bulunuyor. Dolayısıyla her türlü ek harcama bir başparmak kuralı olarak enflasyonu engelleyici değil, dezenflasyona yardımcı olucu değil; tam tersine enflasyonla mücadeleyi engelleyici bir durum ortaya çıkartır. Bunun da çok iyi dengelenmesi ve hesaba katılması gerekiyor.




