İzmir Ekonomi Kulübü’nün “Ortak Gelecek İçin Ortak Akıl ile Vizyon Arayışları” toplantıları, uluslararası enerji, yatırım ve jeopolitik alanlarında çalışan eski diplomat Mehmet Öğütçü’yü ağırladı. Kulübün 10 Kasım’da gerçekleştirilen aylık buluşmasında “Dünya ve Türkiye Ekonomisinde Neler Oluyor?” başlıklı konuşma yapan Öğütçü, dünyadaki ekonomik ve siyasi dönüşümü Türkiye’nin stratejik seçenekleri üzerinden değerlendirdi. Türkiye’nin yeni bir kalkınma hamlesi için kurumlara güveni güçlendirmesi, ehil kadrolarla hareket etmesi ve uzun vadeli hedeflerini somut adımlara dönüştürmesi gerektiğini vurguladı. İş dünyası, akademi, bürokrasi ve sivil toplum temsilcilerinin katıldığı toplantı, sorular ve karşılıklı değerlendirmelerle yaklaşık 5 saat sürdü. Buluşmanın moderatörlüğünü İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. İbrahim Attila Acar üstlendi.
ORTAK AKILDAN SOMUT PROJELERE
Toplantının açılış konuşmasını yapan İzmir Ekonomi Kulübü Başkanı Dr. Sıddık Topaloğlu, farklı kesimleri bir araya getirerek ortak aklı somut projelere dönüştürmenin önemini vurguladı. Topaloğlu, kulübün İzmir ve Türkiye için uygulanabilir çözümler üreten bir platform olmasını hedeflediklerini belirtti. Küresel sistemdeki sarsıntıların Türkiye açısından tehditlerin yanında fırsatlar da barındırdığını söyleyen Öğütçü ise ekonomik ve siyasi yapının yenilenmesi gerektiğini ifade etti. Öğütçü, “Türkiye’nin ihtiyacı yeni bir mucize değil, yeni bir zihniyet. İç siyasi mimarimizde, ekonomik hayatımızda, eğitimde ve yönetim kültürümüzde yeni bir Rönesans başlatmalıyız. Bardağın dolu tarafına bakıyorum. Doğru liderlik, doğru politikalar ve kararlı icraatla üç yılda yeniden ayağa kalkıp koşmaya başlayabiliriz” diye konuştu.
ÇİN 2049’U DÜŞÜNÜRKEN TÜRKİYE NEYİ HEDEFLİYOR?
Çin’in yükselişini uzun vadeli stratejik düşünmenin örneklerinden biri olarak değerlendiren Öğütçü, ülkenin sanayisine ve insan kaynağına yaptığı yatırımlarla teknoloji üretme kapasitesini geliştirdiğini söyledi. Bazı Batılı ülkelerin Çin’e yönelttiği zorunlu teknoloji transferi, fikrî mülkiyet ihlalleri ve sanayi casusluğu suçlamalarını da hatırlatan Öğütçü, çıkarılması gereken dersin bu yöntemler olmadığını vurguladı. Öğütçü, “Bunlar örnek alınacak yöntemler değil. Çin’den çıkarılması gereken asıl ders, sabırlı strateji, eğitime yatırım, teknoloji geliştirme ve devlet ile özel sektörün uzun vadeli hedefler etrafında hareket edebilmesidir. Çin 2049’u düşünürken biz 2030’a kadar hangi sektörlerde dünya ölçeğinde rekabetçi olacağımızı belirleyemiyorsak sorun kaynak eksikliğinden çok stratejik süreklilik eksikliğidir” ifadelerini kullandı.
“KALKINMA TESADÜF DEĞİL”
Güney Kore, Şili ve Polonya’nın deneyimlerine de değinen Öğütçü, Güney Kore’nin eğitim, sanayi, teknoloji ve ihracatı birbirine bağlayarak ileri üretimde güçlü bir konuma ulaştığını söyledi. Şili’nin doğal kaynaklarını uluslararası ticaretle birleştirdiğini, ancak bakıra bağımlılık ve verimlilik sorunlarının sürdüğünü aktardı. Polonya’nın ise Avrupa Birliği üyeliğini yabancı yatırım, altyapı modernizasyonu ve üretim zincirlerine katılım açısından değerlendirdiğini belirtti. Öğütçü, “Bu ülkelerin ortak dersi basit ki kalkınma tesadüfen gerçekleşmez. Doğru sektörleri seçmek, insan kaynağını geliştirmek, yatırım çekmek ve politikaları yıllarca kararlılıkla uygulamak gerekir” diye konuştu.
AVRUPA İLE İLİŞKİLER
Avrupa Birliği’nin teknoloji, verimlilik, enerji maliyetleri ve yatırım kapasitesi bakımından ABD ve Çin karşısında baskılarla karşılaştığını belirten Öğütçü, Türkiye’nin Avrupa ile ekonomik bütünleşmesinin stratejik önemini koruduğunu söyledi. Gümrük Birliği’nin güncellenmesinden savunma sanayii iş birliklerine kadar çeşitli alanlarda karşılaşılan siyasi engellerin somut maliyetler yarattığını ifade etti. Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’nın karbon yoğun sektörlerde dönüşüm baskısı oluşturduğunu belirten Öğütçü, “Avrupa’nın kararlarını beklemek yerine kendi sanayimizi dönüştürmeliyiz. Çelik, çimento, alüminyum, kimya ve diğer enerji yoğun sektörlerde temiz üretim, enerji verimliliği ve karbon yönetimi yatırımlarını hızlandırmalıyız” dedi. Türkiye’nin daha etkin ekonomik diplomasi yürütmesi gerektiğini vurgulayan Öğütçü, Avrupa ile bağların korunması ve alternatif ortaklıkların güçlendirilmesi çağrısında bulundu.
SAVUNMADAKİ BAŞARI
Türkiye’nin savunma sanayiinde geliştirdiği mühendislik, tasarım, üretim ve ihracat kapasitesinin başka sektörlere de örnek olabileceğini söyleyen Öğütçü, “Savunma sanayiinde başardığımızı neden inşaatta, tarımda, turizmde, enerjide ve ileri imalatta da başarmayalım? Artık yalnızca daha fazla üretmek değil, daha akıllı, kaliteli ve yüksek katma değerli üretmek zorundayız” ifadelerini kullandı. İnşaat sektöründe uluslararası müteahhitlik deneyiminin enerji verimliliği, deprem dayanıklılığı, ileri mühendislik ve nitelikli mimariyle desteklenmesi gerektiğini belirten Öğütçü, turizmde ziyaretçi başına gelir, sağlık ve gastronomi turizmi ile dört mevsime yayılan faaliyetlere dikkat çekti. Tarımda ise su verimliliği, hassas sulama, dijital teknolojiler, markalaşma ve işlenmiş gıda ihracatına odaklanılması gerektiğini söyledi.
ENERJİDE DEĞER ÜRETEN MERKEZ
Enerjinin yalnızca arz güvenliği ve maliyet başlıklarıyla ele alınamayacağını belirten Öğütçü, yapay zekâ ve veri merkezlerinin elektrik talebini artırdığını, kritik mineraller ile depolama teknolojilerinin stratejik önem kazandığını ifade etti. Türkiye’nin enerji ithalatına bağımlılığını azaltırken şebeke modernizasyonuna, depolamaya, enerji verimliliğine ve düşük karbonlu üretime yatırım yapması gerektiğini vurgulayan Öğütçü, “Türkiye yalnızca enerji koridoru olmamalı. Enerjiyi ticarete, sanayiye, teknolojiye ve yatırım gelirine dönüştüren bir merkez hâline gelmeli. Güçlü dış politika yüksek sesle konuşmak değil, sonuç almaktır. Ekonomik ve ticari diplomasiyi öne çıkarmalı, şirketlerimizin uluslararası pazarlara erişimini kolaylaştırmalı, teknoloji ortaklıkları geliştirmeli ve stratejik riskleri dikkatle yönetmeliyiz” diye konuştu.
EKONOMİNİN ANAHTARI
Ekonomik toparlanmanın merkezinde güvenin bulunduğunu vurgulayan Öğütçü, yaklaşımını “Güven, Güven, Güven.” sözleriyle özetledi. Vatandaşın kurumlara, yatırımcının hukuka ve ekonomi politikalarına, uluslararası ortakların ise Türkiye’nin taahhütlerine güven duymasının önemini anlattı. Öğütçü, “Güven yoksa sermaye bekler, yatırım ertelenir, yetenekler başka ülkelere gider. Güven varsa tasarruf yatırıma, yatırım üretime, üretim refaha dönüşür. Türkiye’nin ihtiyacı partiler üstü, kucaklayıcı bir ortak gelecek vizyonudur. Dünyayı tanıyan, ekonomiyi bilen, teknolojiyi anlayan, dürüst ve ehil kadrolar olmadan hiçbir büyük strateji başarıya ulaşamaz” ifadelerini kullandı.
2030 İÇİN BEŞ HAMLE
Türkiye’nin uzun vadeli hedeflerini kısa vadede sonuç üreten bir programa dönüştürmesi gerektiğini belirten Öğütçü, beş öncelik önerdi. Hukukun üstünlüğü, liyakat, şeffaflık, fiyat istikrarı ve yatırım güvenliğini esas alan bir reform programıyla güvenin yeniden kurulması gerektiğini söyledi. Bu kapsamda ilk 100 günde önceliklerin ve sorumlu kurumların açıklanmasını önerdi. Savunma sanayii modelinin diğer sektörlere taşınması için teknoloji kümelenmeleri kurulmasını isteyen Öğütçü, teşviklerin verimlilik, ihracat, tasarım ve yerli teknoloji geliştirme sonuçlarına bağlanması gerektiğini belirtti. Avrupa ile ilişkilerde ortak bir ekonomik diplomasi gündemi oluşturulmasını ve ihracatçılara yeşil dönüşüm ile teknik uyum desteği sağlanmasını önerdi. Limanlar, demiryolları, enerji şebekeleri ve üretim merkezlerinin bütünleştirilmesi gerektiğini ifade eden Öğütçü, uluslararası yatırımların yerli tedarikçilere teknoloji ve ihracat kapasitesi kazandırmasının hedeflenmesini istedi. Kamu, özel sektör, üniversiteler ve sivil toplumun katılımıyla bir izleme mekanizması kurulmasını da öneren Öğütçü, ilk 90 günde başlangıç göstergelerinin belirlenmesi ve altı ayda bir ilerleme raporu sunulması çağrısında bulundu. Öğütçü, “2030 bir temenni tarihi değil, hesap verilebilir bir icraat takvimi olmalı” dedi.
“İZMİR’İN GELECEĞİ MARKALARLA ÖLÇÜLMELİ”
İzmir’in limanları, sanayisi, üniversiteleri, tarımı, turizmi ve yenilenebilir enerji potansiyeliyle yeni kalkınma modelinin öncü merkezlerinden biri olabileceğini söyleyen Öğütçü, “İzmir’in başarısını kaç yeni bina yapıldığıyla değil, kaç küresel marka çıkardığıyla, kaç teknoloji şirketi çektiğiyle ve ne kadar nitelikli istihdam yarattığıyla ölçmeliyiz” diye konuştu. Aliağa ve Çandarlı limanları çevresinde üretim ve lojistik entegrasyonunun, enerji teknolojileri kümelenmesinin ve Ege’de akıllı tarım ile su verimliliği programlarının öncelikli projeler olabileceğini belirtti. Bu çalışmaların, İzmir Ekonomi Kulübü öncülüğünde oluşturulabilecek bir Gelecek ve Rekabetçilik Platformu aracılığıyla somut yatırım dosyalarına dönüştürülmesini önerdi.
“GELECEK İNŞA EDİLİR”
Konuşmasının sonunda Türkiye’nin insan kaynağına, sanayi kapasitesine ve uluslararası bağlantılarına dikkat çeken Öğütçü, karamsarlığın bir strateji olamayacağını vurguladı. uluslararası enerji, yatırım ve jeopolitik alanlarında çalışan eski diplomat Mehmet Öğütçü konuşmasını, “Dünya çözülüyor, dönüşüyor, yeniden kuruluyor. Bu, bizim için de yepyeni bir Türkiye yaratma fırsatıdır. İç siyasi mimarimizde ve ekonomik hayatımızda yeni bir Rönesans başlatabilirsek Türkiye, eski düzenin çöküşünü kenardan izleyen değil, yeni dünyanın kuruluşunda söz sahibi olan güçlerden biri olabilir. Türkiye’nin ihtiyacı yeni bir mucize değil; güvenilir kurumlar, partiler üstü ortak vizyon, ehil kadrolar ve sonuç üreten bir yönetim anlayışıdır. Gelecek beklenmez; inşa edilir” sözleriyle tamamladı.
MEHMET ÖĞÜTÇÜ KİMDİR?
Uluslararası enerji, yatırım, ekonomi ve jeopolitik strateji alanlarında çalışan Mehmet Öğütçü, eski diplomat ve iş insanıdır. Turgut Özal’a danışmanlık yapan Öğütçü, OECD ve Uluslararası Enerji Ajansı’nda üst düzey yöneticilik görevlerinde bulundu. BG Group, Genel Energy ve Şişecam gibi şirketlerde yönetim kurulu görevleri üstlendi. London Energy Club ve Global Resources Partners Yönetim Kurulu Başkanı olan Öğütçü, uluslararası şirketlere ve yatırımcılara stratejik danışmanlık yapıyor. Küresel ekonomi, enerji güvenliği, jeopolitik ve liderlik konularında kitaplar ve makaleler yayımlayan Öğütçü, çalışmalarını Londra merkezli sürdürüyor.
