PELİN PEKEDİS – EGE TELGRAF/ Salatalardan ev temizliğine, saç bakımından gıda hazırlığına kadar pek çok alanda kullanılan elma sirkesinin yapımı, faydaları ve olası zararları merak ediliyor. Uzmanlar, özellikle diyabet ilacı kullananların ve mide rahatsızlığı bulunanların elma sirkesi tüketiminde dikkatli olması gerektiğine işaret ediyor.
ELMA SİRKESİ NASIL YAPILIR?
Elma sirkesi, ezilmiş veya doğranmış elmaların su ve maya yardımıyla fermantasyona bırakılmasıyla hazırlanıyor. Evde yapımında sterilize edilmiş cam kavanoza 4-5 doğranmış elma konularak üzeri suyla kapatılıyor. Kavanoz, sıcak ve karanlık bir ortamda 3-4 hafta bekletiliyor. Fermantasyonun ilk aşamasında elmanın doğal şekerleri mayalar tarafından alkole dönüştürülüyor. Ardından asetik asit bakterileri etil alkolü asetik aside çevirerek sirke oluşumunu sağlıyor. Bu süreçte sıvının yüzeyinde meydana gelen bakteri tabakası ise sirke anası olarak adlandırılıyor.
Elma sirkesinin temel bileşenleri asetik asit ve sitrik asitten oluşurken içeriğinde pektin, B1, B2 ve B6 vitaminleri, biyotin, folik asit, niasin, pantotenik asit, C vitamini, potasyum, kalsiyum, polifenoller ve amino asitler de bulunabiliyor. Sirke anasının probiyotik bakteriler içerdiği ve sindirim sistemine destek sağlayabileceği belirtilse de elma sirkesinin bütün olumlu etkilerinin sirke anasından kaynaklandığını gösteren yeterli bilimsel araştırma bulunmuyor.
ELMA SİRKESİNİN FAYDALARI NELERDİR?
Elma sirkesiyle ilgili araştırmalarda öne çıkan konuların başında kan şekeri kontrolü geliyor. İçeriğindeki asetik asidin, nişastanın sindiriminde görev alan enzimleri etkileyerek karbonhidrat içeren yiyeceklerden sonra kan şekeri ve insülin seviyelerindeki yükselişi azaltabileceği belirtiliyor. Özellikle Tip 2 diyabetli kişilerde kan şekeri kontrolüne yardımcı olabileceğine ilişkin çalışmalar bulunuyor. Kilo kontrolü açısından ise tokluk hissini artırarak günlük kalori alımını azaltabileceği ifade ediliyor. Arizona Eyalet Üniversitesi'nde yapılan bir araştırmada elma sirkesi tüketen katılımcıların günlük 275 kaloriye kadar daha az aldığı, Japonya'da gerçekleştirilen 12 haftalık bir çalışmada ise günde 30 mililitre sirke tüketen kişilerde sınırlı kilo kaybı görüldüğü bildiriliyor. Bunun yanında elma sirkesinin kötü kolesterol (LDL) ve kan basıncı üzerinde olumlu etkileri olabileceği, kalp sağlığını destekleyebileceği öne sürülüyor. Antimikrobiyal özellikleri nedeniyle bazı bakterilerin gelişimini engelleyebilen elma sirkesi; ciltte akne oluşumu, saçta kepek ve sindirim sorunları açısından da araştırılıyor. Ancak bu etkilerin tamamı bilimsel olarak kanıtlanmış değil. Özellikle cilde doğrudan uygulanmasının tahrişe yol açabileceği belirtiliyor.
ELMA SİRKESİ NASIL TÜKETİLİR?
Elma sirkesi salata soslarında, ev yapımı mayonezlerde, turşularda ve çeşitli yemeklerde kullanılabiliyor. İçecek olarak tüketilmek istendiğinde ise suyla seyreltilmesi öneriliyor. Günlük tüketim için belirtilen miktar 15-30 mililitre, yani 1-2 yemek kaşığı olarak ifade ediliyor.
Buna karşın elma sirkesinin doğrudan ve fazla miktarda tüketilmesi boğaz tahrişine, diş minesinde aşınmaya ve sindirim sistemi şikayetlerinin artmasına neden olabiliyor. Ayrıca insülin ve idrar söktürücü ilaçlarla etkileşime girerek potasyum seviyelerini düşürebiliyor. Tip 1 diyabet hastalarında mide boşalmasını yavaşlatabileceği ve kan şekeri kontrolünü zorlaştırabileceği belirtilirken gastroparezi, mide ülseri ve asit reflü sorunu bulunanların dikkatli olması gerekiyor.
Elma sirkesi; diyabet, yüksek tansiyon, kolesterol, enfeksiyon, cilt sorunları ve bağırsak rahatsızlıkları için tek başına tedavi yöntemi olarak görülmemeli. Alerji, artrit, hıçkırık ve bacak kramplarını önlediğine ilişkin yeterli bilimsel kanıt bulunmuyor. Ayrıca sirkeli suyun ateş düşürdüğünü gösteren bilimsel bir veri de mevcut değil. Tüketim sonrasında ağzın suyla çalkalanması ve diş minesinin korunması için diş fırçalamadan önce en az 30 dakika beklenmesi öneriliyor. Diyabet ilacı kullananların ve kronik rahatsızlığı bulunanların tüketim öncesinde doktorlarına danışmaları önem taşıyor.
