İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği 31'inci Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında Antalya'da düzenlenen oturumda aşırı sıcaklarla mücadele konusunda kentlerin ihtiyaçlarını gündeme taşıdı. İrlanda-AB Pavyonu'nda gerçekleştirilen “Daha Sıcak Bir Dünyada Avrupa’yı Sağlıklı Tutmak: Sıcaklık Riskinden Sağlık Sistemlerinin Dayanıklılığına” başlıklı oturumda konuşan Tugay, kentlerin iklim kaynaklı sağlık risklerine karşı daha güçlü önlemler alabilmesi için Avrupa ülkelerine üç çağrıda bulundu. Kentlerin erken uyarı verilerine ve finansman kaynaklarına doğrudan erişmesi gerektiğini belirten Tugay, Avrupa Sıcak Hava Dalgaları Planı'nın Avrupa Birliği dışındaki kentleri de kapsamasını istedi. Oturumda Tugay'ın yanı sıra Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölge Ofisi Program Yöneticisi Oliver Schmoll, Wellcome İklim ve Sağlık Politikaları Başkanı Arthy Hartwell ve Dünya Ekonomik Forumu Dirençli Sağlık Hizmetleri Direktörü Judith Moore da konuşma yaptı.
“KENTLERİN KORUYUCU TABAKASI İNCELİYOR”
İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı ve Türkiye Sağlıklı Kentler Birliği Başkanı Dr. Cemil Tugay, kentlerin aşırı sıcaklara karşı doğal ve yapısal koruma unsurlarını güçlendirmesi gerektiğini söyledi. Konuya hekimlik geçmişinden örnek veren Tugay, kentlerin korunmasında yeşil alanların, ağaçların, gölgeliklerin ve su kaynaklarının önemine dikkat çekerek, “Belediye başkanı olmadan önce cerrahtım. Tıpta çok erken öğrendiğimiz bir şey vardır: Deri, vücudumuzun en büyük organıdır ve sıcağa karşı ilk savunma hattımızdır. Deri işlevini yerine getiremediğinde bütün vücut risk altına girer. Kentlerin de bir derisi vardır. Ağaçlar, gölgelikler, su kaynakları ve yeşil alanlar. Ne yazık ki kentlerimizin pek çoğunda bu koruyucu tabaka giderek inceliyor” diye konuştu.
SICAKLARIN SAĞLIK SİSTEMİ ÜZERİNDEKİ YÜKÜ
Aşırı sıcaklarla mücadelenin ekonomik ve toplumsal boyutlarına değinen Tugay, sıcak hava dalgalarının sağlık sistemi üzerinde oluşturduğu baskıya işaret etti. Özellikle kalp ve göğüs hastalıkları bulunan kişilerin yüksek sıcaklıklardan ciddi şekilde etkilenebileceğini belirten Tugay; yalnız yaşayan yaşlılar, açık alanda çalışan işçiler, hamile kadınlar ve çocukların en fazla risk altında bulunan gruplar arasında yer aldığını ifade etti. Bu grupların öncelikle yerel yönetimlerle temas kurduğunu vurgulayan Tugay, hazırlık çalışmalarının mahallelerden başlaması gerektiğini belirterek, “Bu insanlar ilk olarak Avrupa Birliği kurumlarıyla ya da ulusal hükumetlerle karşılaşmıyor. Önce kentleriyle karşılaşıyorlar: Otobüs şoförüyle, ev ziyaretine gelen görevliyle, mahalledeki sağlık çalışanıyla… İşte bu nedenle sıcaklara hazırlık, sokaktan ve mahalleden başlayarak oluşturulmalıdır” dedi. Açık havada çalışanların korunması için çalışma saatlerinin yeniden düzenlenmesi gerektiğini de belirten Tugay, inşaat, tarım ve belediye hizmetlerinde çalışanların sıcaklara karşı korunmasına yönelik önlemleri, “İnşaat, tarım ve belediye hizmetlerinde çalışma saatleri yeniden düzenlenmeli. Sıcaklığa en fazla maruz kalınan noktalara gölgelikler ve su kaynakları yerleştirmeliyiz. Bunlar otobüs durakları, yoğun yaya güzergâhları ve insanların sıklıkla kullandığı sokaklar olmalı” diye sıraladı.
BAŞKAN TUGAY ÜÇ TALEBİNİ SIRALADI
İzmir'de yürütülen İzmir95 Erken Çocukluk Programı ile İzmir Planlama Ajansı'nın çalışmalarına değinen Tugay, mevcut hizmet ağlarının aşırı sıcaklarla mücadelede de kullanılabileceğini söyledi. İzmir95 kapsamında hamileliğin yedinci ayından bebeğin bir yaşına kadar ailelerin evlerinde ziyaret edildiğini hatırlatan Tugay, bu ziyaretlerin sıcaklık risklerinin belirlenmesi açısından önemli bir fırsat sunduğunu ifade etti. İzmir Planlama Ajansı tarafından sıcaklık, gölgelik alanlar ve yeşil örtüye ilişkin verilerin nüfus bilgileriyle birlikte haritalandırıldığını aktaran Tugay, bu çalışmalar sayesinde desteğe öncelikle ihtiyaç duyan mahallelerin belirlenebildiğini kaydederek, “Böylece hangi mahallelerin desteğimize daha önce ihtiyaç duyduğunu belirleyebiliyoruz” dedi. İzmir'de önümüzdeki iki yıl boyunca sıcaklıklardan en fazla etkilenen ve kendilerini koruma imkânı en sınırlı olan mahallelere öncelik vereceklerini belirten Tugay, yerel yönetimlerin ihtiyaç duyduğu desteklerin uluslararası düzeyde de karşılanması gerektiğini vurguladı. Geçtiğimiz ay İrlanda'nın Cork kentinde belediye başkanları ve bilim insanlarının katılımıyla İklim ve Sağlık Belediye Başkanları Zirvesi düzenlendiğini hatırlatan Tugay, Antalya'daki oturumun bu diyaloğu uluslararası iklim gündemine taşıdığını söyledi. Oturumdan elde edilecek sonuçların Avrupa Sıcak Hava Dalgaları Planı'na katkı sunmasını beklediklerini belirten Tugay, kentler adına üç taleplerini, “Birincisi, kentlere kaynaklara ve erken uyarı verilerine doğrudan erişim imkânı sağlanması gerekiyor. İkincisi, sıcaklar sınır tanımadığı için planın Avrupa Birliği dışındaki kentlere de açık hâle getirilmesi önemli. Üçüncüsü şu: İyi fikirlerin kamu ve özel sektör yatırımcılarının finanse edebileceği projelere dönüştürülmesine yardımcı olmalısınız.” diye aktardı.
“ÖNLEMLER BU YAZ HAYATA GEÇİRİLEBİLİR”
Aşırı sıcaklarla mücadelede kurumlar arasındaki koordinasyonun ve doğru organizasyonun önemine değinen Tugay, erken uyarı sistemlerinin yalnızca vatandaşlara duyuru yapılmasıyla sınırlı kalmaması gerektiğini söyledi. Sıcaklık uyarısı verildiğinde belirli önlemlerin otomatik olarak devreye girmesi gerektiğini belirten Tugay, “Sıcaklık uyarısı verildiğinde serinleme alanları otomatik olarak açılmalı, çalışma saatleri uzatılmalı ve risk altındaki kişiler telefonla aranmalı” dedi. Uygulamada karşılaşılan sorunların üç temel başlıkta toplandığını ifade eden Tugay, kurumlar arasındaki koordinasyon eksikliğine, yerel yönetimlerin risk altındaki kişilere ilişkin verilere ulaşamamasına ve finansmanın kısa vadeli kalmasına dikkat çekti. Meteoroloji, sağlık kuruluşları ve belediyelerin görev alanlarının birbirini tamamlaması gerektiğini belirten Tugay, “Meteoroloji uyarı yapıyor, sağlık sistemi hastaları tedavi ediyor, belediyeler ise sokakları yönetiyor. Ancak çoğu zaman bu üçü arasında gerekli koordinasyon sağlanamıyor” ifadelerini kullandı.
"EKONOMİK VE TOPLUMSAL MALİYETİ ÖLÇÜLMELİ"
Sıcak hava dalgalarının etkilerinin belirlenmesi ve gelecekte yaşanabilecek krizlere hazırlık yapılması için yerel ölçekte veri toplanmasının önemini vurgulayan Tugay, İzmir'de kırılgan gruplara yönelik çalışmalar yürüttüklerini anlattı. Özellikle yalnız yaşayan yaşlıların belirlenerek kendilerine ulaşılmaya çalışıldığını ifade eden Tugay, yoksulluk yaşayan vatandaşların da yaşam koşulları bakımından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Bu kapsamda kişilerin ev koşulları, elektriğe ve gıdaya erişimleri gibi temel ihtiyaçlarının dikkate alınması gerektiğini belirtti. Kentteki su kaynaklarının düzenli olarak kontrol edilmesinin de sıcaklık krizlerine hazırlık açısından önemli olduğunu kaydeden Tugay, elde edilen verilerin gelecekte uygulanacak planlamalara temel oluşturacağını ifade ederek, “Bu bilgiler bizim için çok önemli. İleride yaşanabilecek sıcak hava dalgalarına karşı bizi hazırlayacak. Bu verilerden hareketle bir plan oluşturmalı ve sıcak hava dalgası kaynaklı krizlere hazırlıklı olmalıyız” dedi.
"SOSYAL İHTİYAÇLAR DA GÖZETİLMELİ"
Bir sonraki sıcaklık krizi yaşanmadan önce gerekli hazırlıkların tamamlanması gerektiğini belirten Tugay, belediye başkanlarının aşırı sıcaklarla mücadeleyi halk sağlığı sorumluluğu kapsamında ele alması gerektiğini söyledi. Vatandaşların evlerini koruyabilmelerinin yanı sıra enerji ve su ihtiyaçlarını karşılayabilmelerinin önemine değinen Tugay, yeni yaşam ve ortak kullanım alanları oluşturulurken sosyal ihtiyaçların da planlamaya dahil edilmesi gerektiğini vurguladı. Kentlerde düzenlenecek alanların yalnızca gölgelik ve serinleme amacıyla kullanılmaması gerektiğini ifade eden Tugay, bu alanların sosyal yaşamı da destekleyecek şekilde tasarlanmasını önererek, “İnsanları koruyacak, evleriyle ilgili ihtiyaçlarını, enerji harcamalarını ve su ihtiyaçlarını karşılayacak çözümler sunarsak kendilerini çok daha iyi hissedecekler. Yeni alanları yeniden düzenlememiz gerekiyor. Bu alanlar yalnızca gölge ve serinleme için değil, aynı zamanda sosyal ihtiyaçlar için de kullanılmalı. Böylece kent yaşamına daha fazla olumlu katkı sağlayabiliriz” diye konuştu. Tugay, iklim mücadelesinin başarısının yalnızca alınan önlemlerle değil, korunan insan hayatları ve azaltılan toplumsal eşitsizliklerle değerlendirilmesi gerektiğini belirterek İzmir'de önümüzdeki iki yılda en fazla risk altındaki mahallelere öncelik vereceklerini kaydetti.
