Zatürre, özellikle ileri yaştaki kişiler ve kronik hastalığı bulunanlar için ciddi sağlık sorunlarına ve hayati tehlikeye neden olabiliyor. Uzayan öksürük, ateş, balgam ve nefes darlığı gibi belirtilerle ortaya çıkabilen hastalık, bazı kişilerde ise daha farklı şikâyetlerle kendini gösteriyor. Uzmanlar, zatürrenin basit bir üşütme olarak değerlendirilmemesi ve belirtilerin dikkate alınması gerektiği konusunda uyarıyor. Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Oğuz Uzun, "Dünya Zatürre Günü" dolayısıyla yaptığı açıklamada hastalığın risklerine, belirtilerine ve korunma yollarına ilişkin önemli bilgiler verdi.
"ZATÜRRE GÜNÜMÜZDE DE ÖNEMLİ BİR ÖLÜM NEDENİ"
Zatürrenin yalnızca akciğerleri etkileyen sıradan bir enfeksiyon olarak görülmemesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Oğuz Uzun, tıptaki gelişmelere rağmen hastalığın ciddi bir sağlık sorunu olmayı sürdürdüğünü söyledi. Uzun, "Günümüzde tıbbın ilerlemesine, güçlü antibiyotiklerin geliştirilmesine ve aşıların yaygınlaşmasına rağmen zatürre önemli bir hastalık ve ölüm nedeni olmaya devam ediyor. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre 2023 yılında dünyada yaklaşık 2,7 milyon kişi alt solunum yolu enfeksiyonları nedeniyle hayatını kaybetti" diye konuştu.
RİSK TAŞIYAN GRUPLAR
Zatürrenin her yaş grubunda görülebildiğini ancak bazı kişilerde daha ağır sonuçlara neden olabildiğini ifade eden Prof. Dr. Oğuz Uzun, özellikle ileri yaştakilerin ve kronik rahatsızlığı bulunanların dikkatli olması gerektiğini vurguladı. Uzun, "Özellikle 65 yaş üzerindeki kişiler, küçük çocuklar, kronik kalp ve akciğer hastalığı bulunanlar, diyabet ve böbrek yetmezliği gibi kronik hastalıkları olanlar ile bağışıklık sistemi zayıflamış kişiler daha fazla risk altında. Evde tedavi edilebilen hafif zatürrelerde ölüm riski yüzde 1'in altındayken, hastaneye yatırılan hastalarda yüzde 5-15'e, yoğun bakım gerektiren ağır hastalarda ise yüzde 20-50'ye ulaşabiliyor" şeklinde konuştu.
ZATÜRRE ATEŞ OLMADAN DA ORTAYA ÇIKABİLİYOR
Hastalığın yaygın belirtileri arasında ateş, titreme, öksürük, balgam, nefes darlığı, göğüs ağrısı ve halsizlik bulunuyor. Ancak zatürre geçiren her kişide bu belirtilerin tamamının görülmesi gerekmiyor. Özellikle ileri yaştaki hastalarda ateş veya balgam yerine halsizlik, iştahsızlık, bilinç bulanıklığı ve genel sağlık durumunda bozulma ortaya çıkabiliyor. Prof. Dr. Uzun, belirtilerin kişiden kişiye farklılık gösterebileceğine işaret ederek, "Her zatürre hastasında ateş veya balgam görülmesi gerekmiyor. Özellikle ileri yaştaki kişilerde hastalık yalnızca halsizlik, iştahsızlık, bilinç bulanıklığı veya genel durumda bozulmayla kendini gösterebiliyor. Bu nedenle belirtilerin dikkatle değerlendirilmesi gerekiyor" ifadelerini kullandı.
SONBAHAR VE KIŞ AYLARINDA ZATÜRRE RİSKİ ARTIYOR
Zatürrenin yılın herhangi bir döneminde görülebildiğini ancak soğuk aylarda hastalığa yakalanma riskinin yükseldiğini belirten Prof. Dr. Oğuz Uzun, bu dönemdeki yaşam koşullarına ve solunum yolu enfeksiyonlarına dikkat çekti. Sonbahar ve kış aylarında insanların kapalı ve kalabalık alanlarda daha fazla vakit geçirmesinin, grip ve RSV gibi solunum yolu virüslerinin yayılmasını kolaylaştırdığına değinen Uzun, bu durumun zatürre riskini artırdığını ifade etti. Uzun, "Sonbahar ve kış aylarında insanların kapalı ve kalabalık ortamlarda daha fazla zaman geçirmesi, grip ve RSV gibi solunum yolu virüslerinin yaygınlaşması hastalık riskini artırıyor. Viral enfeksiyonlar doğrudan zatürreye neden olabildiği gibi sonrasında bakteriyel zatürre gelişmesini de kolaylaştırabiliyor" diye konuştu.
UYGUN TEDAVİ ÖNEM TAŞIYOR
Zatürre tanısının hastanın şikâyetleri, doktor muayenesi ve ihtiyaç duyulması halinde akciğer grafisiyle konulduğunu aktaran Prof. Dr. Uzun, tedavinin hastalığın kaynağına ve ağırlığına göre planlandığını belirtti. Bakteriyel zatürre vakalarında antibiyotik tedavisi uygulanırken virüslerin neden olduğu zatürrelerde antibiyotikler doğrudan etkili olmuyor. Hastalığın seyrine göre hafif vakaların evde, ağır vakaların ise hastanede tedavi edilmesi mümkün olabiliyor.
AŞILAR VE GÜNLÜK YAŞAM ALIŞKANLIKLARA DİKKAT
Zatürreden korunmak için aşılama başta olmak üzere çeşitli önlemlerin önem taşıdığını belirten Prof. Dr. Oğuz Uzun, pnömokok ve grip aşılarının uygun kişilere uygulanmasının bazı zatürre türlerinin ve ağır enfeksiyonların önüne geçilmesine yardımcı olduğunu söyledi. Sigara kullanımının bırakılması, el temizliğine dikkat edilmesi ve kronik hastalıkların kontrol altında tutulması da korunma açısından önem taşıyan uygulamalar arasında yer alıyor. Uzun, özellikle bazı belirtilerin acil tıbbi değerlendirme gerektirdiğini belirterek, "Pnömokok ve grip aşıları, uygun kişilere uygulandığında bazı zatürrelerin ve ağır enfeksiyonların önlenmesine yardımcı oluyor. Sigaranın bırakılması, el hijyenine dikkat edilmesi ve kronik hastalıkların kontrol altında tutulması da korunmada önemli. Belirgin nefes darlığı, dudaklarda morarma, bilinç bulanıklığı veya şiddetli göğüs ağrısı gibi belirtiler varsa vakit kaybetmeden tıbbi yardım alınmalı. Uzayan öksürük, ateş ve özellikle nefes darlığını basit bir üşütme olarak değerlendirmemek gerekiyor" açıklamasında bulundu.
