Ahmet Buğra TOKMAKOĞLU - EGE TELGRAF/ İzmir’in Agora Bölgesi’nde, taşların arasından yükselen tarih bugün yalnızca geçmişi anlatmıyor; aynı zamanda kadın emeğinin, dayanışmanın ve yeniden ayağa kalkmanın da simgesi oluyor. Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı’nın (KEDV) iktisadi işletmesi olan Nahıl, İzmir’deki Tarihi Namazgâh Hamamı’nda 1 Mayıs 2024 itibarıyla kapılarını ziyaretçilere açarak, yüzyıllık bir yapıya yeni bir ruh kazandırdı.
SADECE BİR HAMAM DEĞİL
Nahıl Namazgâh Kadın Hamamı, yalnızca tarih ve kültürle değil; kadınların ekonomik güçlenmesi ve istihdama katılımıyla da öne çıkıyor. Bu yönüyle hamam, geçmişin mimari mirasını bugünün sosyal ihtiyaçlarıyla buluşturan örnek bir sosyal girişim olarak dikkat çekiyor. Kadın emeğini merkeze alan bu yeni işletme modeli, İzmir’in kültürel mirasına insan odaklı bir anlam daha ekliyor.
ROMA’DAN GÜNÜMÜZE KÖKLÜ BİR TARİH
İzmir’deki Smyrna Agora’nın hemen yanında yer alan Namazgâh Hamamı, kentin tarihi dokusunu koruyan en önemli yapılardan biri olarak kabul ediliyor. Yapının tarihi M.S. 2. yüzyıla kadar uzanıyor. Roma İmparatorluğu döneminde inşa edilen hamam, Agora’nın güneybatı köşesinde konumlanarak antik kentin gündelik yaşamına dair önemli ipuçları sunuyor.
İMPARATORLUK DÖNEMİNDEN YAPI
Namazgâh Hamamı, 4. yüzyılda İmparatorluk döneminde gerçekleştirilen onarımlarla büyük ölçüde genişletilmiş ve yenilenmiş. Bu süreçte hamamın mimarisi, erken Roma döneminin daha sade çizgilerinden uzaklaşarak, İmparatorluk dönemine özgü daha karmaşık ve detaylı bir yapıya bürünmüş. Bugün görülen mimari detaylar, bu dönüşümün izlerini açıkça taşıyor.
TARİHİ DOKUYU YAŞATAN BİR KÜLTÜR MİRASI
Günümüzde Namazgâh Hamamı, İzmir’in kültürel ve turistik mirasının vazgeçilmez parçalarından biri olarak kabul ediliyor. Ziyaretçiler, antik dönemin hamam kültürünü ve günlük yaşamını bu yapının içinde yakından gözlemleme şansı buluyor. Hamamın iç mekânındaki yapısal özellikler, Roma hamam mimarisinin işlevselliğini ve estetik anlayışını bugüne taşıyor.
GELENEKSEL İLE KONFORUN BULUŞMASI
Aslına uygun şekilde restore edilen Namazgâh Hamamı, geleneksel Türk hamam kültürünün izlerini modern konfor ve hijyen standartlarıyla bir araya getiriyor. Hamama adım atan ziyaretçileri sıcak bir karşılama ve geleneksel Türk şerbeti karşılıyor. Ardından, özenle restore edilmiş mermer göbek taşı üzerinde, natırların ustaca dokunuşlarıyla beden ve zihin gerçek bir rahatlama yaşıyor.
ŞEHRDEN UZAKLAŞMAK İSTEYENLER İÇİN SIĞINAK
Hem seyahat edenlerin hem de İzmirlilerin vazgeçilmez adreslerinden biri olmaya aday olan hamam, yaşamın karmaşasından uzaklaşmak ve kendine zaman ayırmak isteyenler için huzurlu bir durak sunuyor. İzmir’in sıcak atmosferiyle birleşen geleneksel Türk misafirperverliği, burada unutulmaz bir deneyime dönüşüyor.
CİTTASLOW VİZYONUYLA HAYAT BULDU
Tarihi Namazgâh Hamamı, İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer’in girişimiyle dünyanın ilk Cittaslow Metropol pilot kenti ilan edilen İzmir’in “Sakin Mahalle” projesi kapsamında yeniden doğdu. Pazaryeri Mahallesi’nde yer alan hamam, İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından restore edilerek günlük faaliyete hazır hale getirildi ve kadın istihdamını desteklemek amacıyla Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı’na kiralandı.
MAHALLE İHTİYAÇLARINDAN DOĞAN BİR ÇÖZÜM
Cittaslow projesi kapsamında Pazaryeri Mahallesi’nde yaklaşık 400 kişiyle yapılan anket ve görüşmeler sonucunda istihdam sorunu ve evlerde banyo eksikliği önemli bir ihtiyaç olarak tespit edildi. Düşük gelir seviyesi ve kadınların çalışma hayatına katılamaması gibi sorunlar birleşince, Namazgâh Hamamı’nın yeniden açılmasıyla iki soruna birden çözüm üretildi. 16. yüzyıl sonu ya da 17. yüzyıl başında inşa edildiği kabul edilen hamam, bugün haftanın 6 günü kadınlara hizmet verecek şekilde yeniden işlev kazandı.
MİMARİ ÖZELLİKLERİYLE GEÇMİŞİN İZLERİ
Agora yakınındaki Namazgâh mevkiinde bulunan hamamın yapım tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte, farklı dönemlerde yapılan onarımlar nedeniyle özgünlüğünden kısmen uzaklaştığı biliniyor. Kesme taş ve tuğladan inşa edilen yapı; soyunmalık, ılıklık ve sıcaklık bölümlerinden oluşan çifte hamam planına sahip. Birbirinin eşi olan bölümler, kubbe ve tonozlarla örtülerek dönemin mimari anlayışını yansıtıyor.
