Ahmet Buğra TOKMAKOĞLU-EGETELGRAF/ İzmir'in Bayındır ilçesinin tarihi geçmişi ve kültürel yapısı içerisinde anılan Kız Bacı Sultan Türbesi, kadın erenlere atfedilen anlatılarla dikkat çekiyor. Kız Bacı Sultan kimdir? Kız Bacı Sultan Türbesi hakkında bilinen tüm bilgileri sizler için derledik.
BAYINDIR'IN TARİHİ GEÇMİŞİ
Bayındır ilçesi, merkez dâhil olmak üzere toplam 38 yerleşim biriminden oluşuyor. Yerleşimlerin bir bölümü dağların güneye bakan yamaçlarında, diğer bölümü ise ovada bulunuyor. İlçe merkezi 22 mahalleden meydana geliyor.
Dağ köylerinde geçim kaynaklarının sınırlı olması nüfusun azalmasına yol açarken, ova köylerinde verimli tarım alanlarının bulunması kısmi nüfus artışına neden oluyor. Tarımın sanayi ve hizmet sektörüyle yeterince desteklenmemiş olması, nüfus ve idari gelişimin sınırlı kalmasına etki ediyor.
BAYINDIR İLÇESİNİN TARİHİ GELİŞİMİ
Bayındır’ın bir yerleşim yeri olarak kuruluş tarihi kesin olarak bilinmiyor. Yapılan araştırmalar, bölgede M.Ö. 3000’li yıllarda Hititlerin, 700’lü yıllarda Frigya ve Lidyalıların, MS 900’lü yıllarda Bizanslıların, 1084 yılından sonra Selçukluların ve 1425 yılından itibaren Osmanlıların egemen olduğunu ortaya koyuyor.
BAYINDIR'DA OSMANLI SÜRECİ
14. yüzyılın başlarında Selçukluların gelişiyle birlikte Orhan Gazi tarafından, Üçoklar’dan Bayındır Türkmen Boyu’nun adıyla yeni bir yerleşim oluşturulduğu belirtiliyor.
Evliya Çelebi Seyahatnamesi’nde Bayındır’ın Paşa Hası olduğu ifade ediliyor. Tapu kayıtlarına göre, Bayındır’ın şehzadeliği döneminde II. Selim’e verildiği, II. Selim’in padişah olmasının ardından ise damatlarından Sadık Paşa’ya has olarak bağışlandığı kaydediliyor.
GÜNÜMÜZE ULAŞAMAYAN YAPILAR
Şemsettin Sami, Kamus-Ül Alam ansiklopedisinde Bayındır’da yirmi sekiz cami, bir medrese ve iki Hristiyan okulunun bulunduğunu; Bayındır’ın Aydın vilayetine bağlı İzmir Sancağı’nın bir kazası olduğunu ve yaklaşık 400 nüfusu bulunduğunu yazıyor. Bahsi geçen Hristiyan okullarının günümüze ulaşmadığı belirtiliyor.
Bayındır’ın önce nahiye merkezi olduğu, 1871 yılında belediye, 1875 yılında ise ilçe merkezi haline geldiği ifade ediliyor. İlçe, 30 Mayıs 1919’da Yunan işgaline uğradı ve iki buçuk yıllık işgalin ardından 4 Eylül 1922’de kurtarıldı.
BAYINDIR’IN KÜLTÜREL VARLIKLARI
Bayındır’ın doğal, tarihi ve kültürel açıdan zengin bir yapıya sahip olduğu belirtiliyor. Osmanlı ve Selçuklu dönemlerinde eğitim ve kültür merkezi olarak kullanılan yapılar arasında Hacı Sinan Camii ve Külliyesi, Telcioğlu Camii, Recep Hanı, Eskici Dede Türbesi ve Bayındır Ilıcaları yer alıyor.
KIZ BACI SULTAN TÜRBESİ RİVAYETİ
Bayındır ilçesine bağlı Zeytinova Beldesi’nde, asri mezarlığın hemen üstünde bulunan Kız Bacı Sultan Türbesi’nde, kadın erenlerden biri olarak kabul edilen Kız Bacı Sultan’ın yattığı ifade ediliyor. Ölüm tarihinin 1416 (H. 816) olduğu belirtiliyor.
Mezar alanı içerisinde pırnar ağaçlarının bulunduğu aktarılırken, mezarın asli mezar mı yoksa makam mezarı mı olduğunun saptanamadığı ifade ediliyor. Anonim bilgilere göre, çocuk sahibi olmak isteyen kadınların türbeyi ziyaret ettikleri, dileklerde bulundukları ve bazı ziyaretçilerin isteklerini beşik şeklinde bağladıkları bezlerle ifade ettikleri belirtiliyor.
TÜRBENİN FİZİKİ ÖZELLİKLERİ
Kız Bacı Sultan’a atfedilen mezarın, yerden yaklaşık bir metre yüksekliğinde bir platform üzerinde bulunduğu ve 50-60 metrekarelik bir alanı kapsadığı ifade ediliyor. Küçük bir tepe üzerine inşa edilen türbe çevresinde kapalı mekânların hayır ve kurban dağıtım alanı olarak düşünüldüğü bilgisi aktarılıyor.
