Ela SAĞLAM-EGETELGRAF/ Konak'ta Basmane Garı’nın karşısında yer alan Çorakkapı Camii, kentin geçmişten günümüze ulaşan önemli tarihî yapıları arasında bulunuyor. Taşrakapı Camii ve Bostânî Mahmud Efendi Camii adlarıyla da anılan yapı, Gaziler Caddesi ile Anafartalar Caddesi’nin kesiştiği noktada yer alıyor.
YÜZYILLAR ÖNCESİNE UZANAN TARİH
Çorakkapı Camii’nin Bostanizâde Mehmed Efendi tarafından yaptırıldığı biliniyor. Yapının 1745 yılından önce mevcut olduğu kaynaklarda yer alırken, bazı eserlerde caminin yapım tarihi 1747 olarak aktarılıyor.
Caminin çevresindeki hazirede bulunan mezar taşları ise bölgenin geçmişinin daha da eskiye uzandığını gösteriyor. Haziredeki en eski mezarın 1706-1707 tarihli olduğu belirtiliyor. Bu mezar taşındaki kitabede, Ayşe adlı kişinin ruhu için dua edilmesi isteniyor ve tarih olarak Hicri 1118, yani 1706-1707 yılı veriliyor. Söz konusu mezar taşı, caminin bulunduğu alanın geçmişine ilişkin önemli izlerden biri olarak değerlendiriliyor.
BASMANE’NİN EN İŞLEK NOKTALARINDAN BİRİNDE
Çorakkapı Camii, günümüzde Gaziler Caddesi No:8 adresinde bulunuyor. Basmane Garı’nın hemen karşısındaki konumu nedeniyle yapı, İzmir’in en hareketli ulaşım noktalarından birinde yer alıyor. Geçmişte caminin çevresinde geniş bir mezarlık alanının yanı sıra medrese ve çeşitli yapıların bulunduğu aktarılıyor. Bu yönüyle Çorakkapı Camii’nin, eski dönemlerde Türk mahallelerinin şehir sınırına yakın bölümlerinden birinde konumlandığı belirtiliyor.
KESME TAŞTAN KARE PLANLI YAPI
Kesme taştan inşa edilen cami, kare planlı bir ana mekâna sahip. Yapının üzeri sekizgen bir kasnak üzerine oturan merkezi büyük kubbeyle örtülüyor. Kubbe kasnağının her kenarında yuvarlak kemerli pencereler bulunuyor. Ana mekânın iki yanında ise üçer küçük kubbeyle örtülen yan bölümler yer alıyor. Caminin mihrabı niş biçiminde düzenlenirken minberi mermerden yapılmış. Yapının külahı ve gövdesi de kesme taştan oluşturulan zarif bir minaresi bulunuyor.
SON CEMAAT YERİ VE HAZİRE
Çorakkapı Camii’nin ön bölümünde küçük bir avlu bulunuyor. Yapının batı ve güney taraflarında ise hazire yer alıyor. Kurşunla kaplı beş kubbenin örttüğü son cemaat yeri camekânla çevrelenmiş durumda. Caminin mimarisinde merkezi kubbe ve onu tamamlayan yan kubbeler dikkat çeken unsurlar arasında bulunuyor.
GİRİŞ KAPISINDA 1782 TARİHLİ KİTABE
Caminin giriş kapısındaki kitabede ise İzmir Kadısı merhum es-Seyyid Osman Beyefendi’nin ruhu için Fatiha okunması isteniyor. Kitabede Hicri 1196, Miladi 1782 tarihi yer alıyor. Kitabenin ilk bölümünde Kelime-i Tevhid ve Hz. Muhammed’e ilişkin ifadeler bulunurken, devamında İzmir Kadısı Osman Bey’in ruhu için dua edilmesi isteniyor.
İZMİR’İN TARİHİ DOKUSUNUN BİR PARÇASI
Çorakkapı Camii, merkezi konumu ve özgün mimari özelliklerinin yanı sıra haziresindeki tarihî mezar taşlarıyla da Basmane’nin geçmişine ışık tutuyor. Yüzyıllardır kentin önemli ulaşım güzergâhlarından birinin üzerinde varlığını sürdüren cami, günümüzde hem ibadet işlevini hem de İzmir’in tarihî dokusundaki yerini korumaya devam ediyor.
ADRES: Gaziler Caddesi No:8, Basmane, Konak, İzmir
