Ege Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Ar. Gör. Dr. Bora Buğra Sezer’in yürütücülüğünü yaptığı “Akıllı Tazelik Etiketi Tabanlı Blokzincir Destekli Kuantum Sonrası Güvenli Gıda Tedarik Zinciri Platformu” başlıklı proje, TÜBİTAK 1005 – Ulusal Yeni Fikirler ve Ürünler Araştırma Destek Programı kapsamında kabul edildi. Projede gıdaların tazeliğini takip etmeye yönelik akıllı etiket teknolojileri, blokzincir altyapısı ve kuantum bilgisayarların mevcut kriptografik sistemler açısından oluşturabileceği risklere karşı kuantum sonrası siber güvenlik mekanizmalarının tek bir platformda bir araya getirilmesi planlanıyor. Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Musa Alcı da gıda güvenliğini siber güvenlik ve blokzincir gibi stratejik alanlarla bir araya getiren projeyle TÜBİTAK 1005 kapsamında destek almaya hak kazanan Ar. Gör. Dr. Bora Buğra Sezer ve ekibini tebrik ederek çalışmalarında başarılar diledi.
AKILLI ETİKETLERLE GIDA TAZELİĞİ TAKİP EDİLECEK
Projenin detayları hakkında bilgi veren Ar. Gör. Dr. Bora Buğra Sezer, gıda uygulamalarına uygun doğal kaynaklı antosiyaninlerin kullanılmasıyla akıllı tazelik etiketleri geliştirmeyi hedeflediklerini belirtti. Sezer, “Projede, gıda uygulamalarına uygun doğal kaynaklı antosiyaninlerin değerlendirileceği akıllı tazelik etiketleri geliştirilerek ürün tazeliğinin kolay ve güvenilir biçimde izlenmesini hedefliyoruz. Akıllı etiketlerden elde edilen tazelik bilgisinin tedarik zinciri boyunca güvenilir biçimde yönetilmesi de projenin temel bileşenlerinden birini oluşturuyor. Gıda tedarik zincirlerinin giderek dijitalleşmesi, farklı paydaşlar arasındaki veri akışını artırırken yetkisiz erişim, sahte veya değiştirilmiş veriler, kayıt bütünlüğünün bozulması ve hassas bilgilerin kontrolsüz paylaşılması gibi siber güvenlik risklerini de beraberinde getiriyor. Bu kapsamda tazelik verisinin güvenli biçimde iletilmesini, veri kaynağının doğrulanmasını, yetki temelli erişimin sağlanmasını ve kayıtların blokzincir destekli bir altyapı üzerinde doğrulanabilir biçimde tutulmasını amaçlıyoruz” diye aktardı.
TEDARİK ZİNCİRİNDEKİ VERİLER BLOKZİNCİRLE KORUNACAK
Projede geliştirilecek sistemle akıllı etiketlerden elde edilen tazelik bilgilerinin tedarik zinciri boyunca güvenli şekilde yönetilmesi amaçlanıyor. Bu kapsamda tazelik verilerinin güvenli iletimi, verinin kaynağının doğrulanması ve yetkilendirilmiş erişim sağlanması hedefleniyor. Kayıtların ise blokzincir destekli altyapı üzerinde doğrulanabilir şekilde tutulması planlanıyor. Projenin çıkış noktalarından biri de gıda tedarik zincirlerinin dijitalleşmesiyle birlikte ortaya çıkabilecek siber güvenlik riskleri. Yetkisiz erişim, sahte veya değiştirilmiş veriler, kayıt bütünlüğünün bozulması ve hassas bilgilerin kontrolsüz paylaşılması bu riskler arasında yer alıyor.
SİSTEM GÜVENLİĞİ DE HESABA KATACAK
Proje kapsamında yalnızca mevcut siber güvenlik ihtiyaçlarının değil, kuantum bilgisayarların gelecekte mevcut kriptografik altyapılar üzerinde oluşturabileceği risklerin de dikkate alınması planlanıyor. Ar. Gör. Dr. Bora Buğra Sezer, geliştirilecek güvenlik mimarisine ilişkin, “Projenin siber güvenlik mimarisi, kuantum bilgisayarların mevcut kriptografik altyapılar üzerinde oluşturabileceği gelecekteki güvenlik risklerini de dikkate alıyor. Bu doğrultuda tedarik zincirinde üretilen verilerin kuantum sonrası güvenli iletişim mekanizmalarıyla korunmasını, mahremiyet gözetilerek yönetilmesini ve blokzincir tabanlı doğrulanabilir kayıtlarla desteklenmesini öngörüyoruz. Projemiz; akıllı tazelik takibi, dijital izlenebilirlik ve kuantum sonrası siber güvenliği aynı platformda buluşturan yerli, güvenli ve geleceğe dayanıklı bir gıda tedarik zinciri altyapısı ortaya koymayı hedefliyor” diye konuştu.
PROJEDE YER ALAN İSİMLER
Ar. Gör. Dr. Bora Buğra Sezer’in yürütücülüğünü yaptığı projede İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesinden Prof. Dr. Mustafa Şen danışman olarak görev yapıyor. Projenin araştırma ekibinde ise Ege Üniversitesinden Prof. Dr. Geylani Kardaş, Marmara Üniversitesinden Dr. Öğr. Üyesi Kamil Erdayandı ve İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesinden Dr. Hasret Türkmen bulunuyor. Proje kapsamında akıllı tazelik takibi, dijital izlenebilirlik, blokzincir tabanlı kayıt sistemi ve kuantum sonrası siber güvenlik mekanizmalarının bir arada kullanılacağı bir gıda tedarik zinciri altyapısının geliştirilmesi hedefleniyor.
