HATİCE KÖYLÜ-EGETELGRAF/ Aseton, özellikle oje çıkarıcı ürünlerde ve bazı temizlik uygulamalarında kullanılan, kendine özgü keskin kokusu olan uçucu bir kimyasaldır. Oda sıcaklığında hızla buharlaşması nedeniyle kokusu kısa sürede çevreye yayılabilir. Ancak asetonun kokusunun yoğun hissedilmesi yalnızca kimyasal yapısıyla değil, kullanıldığı ortamın havalandırılması ve havadaki buhar miktarıyla da ilişkilidir.
ASETON NEDEN AĞIR KOKAR?
Asetonun kimyasal adı propanondur ve ketonlar grubunda yer alır. Yaklaşık 56 derece olan düşük kaynama noktası nedeniyle oda sıcaklığında kolayca buharlaşır. Havaya karışan aseton buharı, karakteristik kokusunun kısa sürede hissedilmesine neden olur. Özellikle küçük ve kapalı alanlarda kullanılan asetonun kokusu daha yoğun algılanabilir. Şişenin uzun süre açık bırakılması veya fazla miktarda ürün kullanılması da ortamdaki buhar miktarını artırabilir.
ASETON KOKUSU SAĞLIĞA ZARAR VERİR Mİ?
Aseton buharına yoğun miktarda veya uzun süre maruz kalmak sağlık sorunlarına yol açabilir. Maruziyetin düzeyine ve süresine bağlı olarak baş ağrısı, baş dönmesi, sersemlik ve yorgunluk görülebilir. Ayrıca gözlerde, burunda ve boğazda tahriş meydana gelebilir. Asetonun ciltle sık temas etmesi de cildin doğal yağlarını azaltarak kuruluk ve çatlamaya neden olabilir. Bu nedenle ürünün iyi havalandırılan bir ortamda kullanılması, ciltle gereksiz temasın önlenmesi ve kullanım sonrasında kabın kapağının sıkıca kapatılması önem taşır. Aseton kokusunun bir süre sonra daha az hissedilmesi, ortamdaki buharın tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmez. Bu nedenle yalnızca koku duyusuna güvenerek ortamın güvenli olduğuna karar verilmemelidir.
EVDE ASETON KOKUSU NASIL GİDERİLİR?
Evde oluşan aseton kokusunu azaltmanın en etkili yolu, ortamı güvenli biçimde havalandırmaktır. Pencere ve kapıları açarak temiz hava girişini sağlayın. Dökülme meydana geldiyse öncelikle kaynağı belirleyin ve ürünün güvenlik talimatlarına uygun hareket edin. Aseton oldukça yanıcıdır. Bu nedenle kokuyu gidermek amacıyla açık alev, sigara veya kıvılcım oluşturabilecek cihazlar kullanılmamalıdır. Elektrikli vantilatör gibi cihazlar da yanıcı buharın bulunduğu ortamda ateşleme riski oluşturabileceğinden gelişigüzel çalıştırılmamalıdır. Kokuyu bastırmak amacıyla parfüm, uçucu yağ veya başka kimyasallar kullanmak yerine aseton kaynağını ortadan kaldırmak ve uygun havalandırmayı sağlamak gerekir. Aseton başka temizlik ürünleriyle karıştırılmamalıdır.
KOKUSU HANGİ DURUMLARDA TEHLİKELİ?
Aseton benzeri, meyvemsi veya oje çıkarıcıyı andıran bir kokunun kişinin nefesinde kendiliğinden ortaya çıkması, ortamda aseton kullanılmasıyla aynı durum değildir. Nefeste böyle bir koku, özellikle diyabetli kişilerde, vücudun yağları enerji için parçalaması sırasında oluşan ketonlarla ilişkili olabilir. Nefeste meyvemsi kokuya aşırı susama, sık idrara çıkma, bulantı, kusma, karın ağrısı veya hızlı ve derin solunum eşlik ediyorsa diyabetik ketoasidoz gibi ciddi bir durum söz konusu olabilir. Bu belirtiler varsa vakit kaybetmeden acil tıbbi yardım alınmalıdır.
ASETON KULLANIRKEN HANGİ ÖNLEMLERİ ALMAK GEREKİR?
Aseton kullanırken ortamın iyi havalandırılması, ürünün gereğinden fazla kullanılmaması ve kabın iş bitiminde kapatılması gerekir. Ürün ısı kaynaklarından, açık alevden ve kıvılcımdan uzak tutulmalıdır. Ayrıca çocukların erişemeyeceği bir yerde saklanmalıdır. Yoğun aseton buharına maruz kalındığında baş dönmesi, nefes darlığı veya belirgin rahatsızlık gelişirse ortamdan temiz havaya çıkılmalı ve belirtilerin şiddetine göre tıbbi yardım alınmalıdır.
