MEMDUH GÜNEY-EGE TELGRAF- Yeni eğitim öğretim yılının başlamasıyla birlikte çocukları da internet üzerinde yeni ve farklı tehlikeler bekliyor. Çocukların okulda ya da evde yoğun internet kullanımı birçok tehlikeyi de beraberinde getiriyor. Konuyla ilgili olarak konuşan Ege Üniversitesi İnternet Gazeteciliği Anabilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Tolga Çelik öncelikle çocukların internette bulunan tehlikeler hakkında bilgi sahibi olması gerektiği belirtti. Çelik, “Özellikle çocuklar ve gençler için internette siber zorbalık siber taciz gibi tehlikeler var ve bu konularla ilgili çocukların bilinçlendirilmesi önemli. Bu bilinçlendirmenin yapılabilmesi için ebeveynlerinde bu konu hakkında bilgi sahibi olması gerekiyor ki çocukları bilinçlendirebilsinler. Çünkü çocuklar her zaman ailelerin sağladığı güvenli ortamlarda internet kullanımı yapmayacaklardır. Bu yüzden çocukların bilgilendirilmesi önemli” dedi.
GÜVENLİ İNTERNET HİZMETİ KULLANILMALI
Ebeveynlerin çocukların telefon ve bilgisayar kullanımını nasıl denetleyebileceğine de değinen Çelik, “Bu konuda ailelerin yapabileceği bazı teknik ayarlar var. Öncelikle ülkemizde internet servis sağlayıcılarının sunduğu güvenli internet hizmeti var. İnternetteki güvenlik önlemleri ile ilgili hiçbir şey bilmiyorsanız bunu kullanabilirsiniz ve bu hizmet ücretsiz ve tüm internet servis sağlayıcıları bunu sağlıyor. Bu serviste çocuk profili ve aile profili olmak üzere iki profil var. Çocuk profili beyaz liste diye tanımlanmış bir mantıkla çalışıyor. Bu beyaz listede sadece izin verilen internet sitelerine giriş yapılabiliyor ve bu yüzden çok güvenli. Tüm aile için çok kullanışlı olmayabiliyor ve bu yüzden tüm evde kullanılması mümkün değil. Çocuğun bu profili kullanması için ayrı bir internet paketi çocuğa sağlanılabilir ve bu şekilde çocuğun internette güvenli bir şekilde vakit geçirme imkanı oluşturulabilir” dedi. Küçük yaştaki çocuklara telefon vermenin doğru olmadığına ancak bu şekilde de çocuğun ebeveynin telefonunu kullandığını belirten Çelik, “Aileden birinin telefonunu kullanması ve sürekli telefonda profil değiştirilmesi kolay değil. Bu durumda aile profili tercih edilebilir ve aile profilinde bulunan siyah liste kullanılabilir. Siyah listede çeşitli uzmanlar tarafından belirlenmiş ve risk yaratabilecek siteler siyah listeye ekleniyor ve bu listelere giriş yapılamıyor. Bu şekilde ev internetinde de siyah profil kullanılabilir” ifadelerini kullandı.
BİLGİSAYAR KULLANIMI AİLENİN YANINDA OLMALI
Çocuğun bilgisayar kullanacağı zaman en azından belli bir yaşa kadar ailenin yanında bilgisayar kullanmasının önemine değinen Çelik, “Böylece çocuğun hangi sitelere girdiği, kimlerle iletişim kurduğu daha rahat gözlenebilir. Bilgisayarlarda kullanıcı profili yaratmakta bir yöntem. Çocuğa ait bir kullanıcı profili oluşturulabilir ve kısıtlı kullanıcı modunda çocuk bilgisayarı kullanabilir. Kısıtlı kullanıcı da yapılabilecek bir sürü ayar var yine siyah liste ve beyaz liste kullanılabiliyor. Filtreleme sistemi ile bir siyah listede oluşturabilir. Belli saatlerde internete giriş yapılabilme ayarı da yapılabilir ve bu yöntemlerle çocuklar bilgisayarda kendi profillerini kullanırken bu kısıtlamalarla internette dolaşabilir” dedi. İlkokul çağındaki çocuklara hangi saatlerde internet kullanabilecekleri ve internette ne gibi risklerle karşılaşabilecekleri konusunda iletişim kurulabileceğini aktaran Çelik, “Bu şekilde kontrollü bir internet kullanımı sağlanabilir” diye belirtti.
FACEBOOK KURALLARI İHLAL EDİLEBİLİYOR
Sosyal ağlarda çocukların kişisel verilerin paylaşılması konusunun önemine değinen Çelik, “Kişisel verilerin internet veya sosyal ağlarda paylaşılmasına ilişkin çocuklar bilgilendirilmeli. Çocuklara sosyal ağlarda paylaşılan fotoğrafların burada uzun süre kalacağı mutlaka aktarılmalı. Bu konu çok küçük yaşlarda daha kolay kontrol edilebilir. Küçük yaşlarda anonim fotoğraflar kullanarak ve gizli bir hesap kullanarak çocuklara sosyal medya kullanımı sağlanılabilir. Fakat Facebook 13 yaşın altındaki kullanıma kapalı olsa da aileler çocukların Facebook kullanması için buradaki 13 yaş sınırını ihlal ederek çocukların Facebook kullanmasını sağlıyor ve burada çocuklar çeşitli tehlikelere maruz kalabiliyor” diye belirtti. Ailelerin de çocukların fotoğraflarını paylaşması konusunda uyaran Çelik, “Aileler de bu içeriklerin yıllarca burada kalacağını düşünmeli ve ilerleyen zamanlarda çocukların bunlardan rahatsız olabileceğini düşünmeli” dedi.
ANTİ VİRÜS YAZILIMLARI YÜKLENMELİ
Bilgisayarlara ve telefonlara koruma olarak anti virüs yazılımlarının yüklenmesini tavsiye eden Çelik, “Bunlar en azından bilgisayara bulaşabilecek zararlı yazımları ya da kişisel bilgileri toplayabilecek ajan yazılımların engellemesini sağlayacaktır. Ancak çok uygun bulmadığım bir yazılım türü de var. Bu da bilgisayarın ya da telefonun içerisinde yapılan her şeyi kaydeden bazı yazılımlar var. Belirlenen anahtar kelimeler kullanıldığı zaman ebeveyne sms ile bilgi veren yazılım türleri bunlar. Aileler bunları kullanılabilir. Çok uygun bulmasam da bu yöntemler kullanılabilir. Benim en temel tavsiyem çocuğun bilinçlendirilmesi. Çocuk bilinçli olursa herhangi bir yazılıma ayara ihtiyaç duyulmayacaktır ve çocuklarda bu bilgiler doğrultusunda interneti kullanacaktır” dedi.
