Ahmet Buğra TOKMAKOĞLU-EGETELGRAF/ Ayvalık, Balıkesir’in Ege kıyısında yer alan tarihi ve doğal zenginlikleriyle öne çıkan bir ilçedir. Antik Kydonia’dan Osmanlı dönemine uzanan köklü geçmişi, Rum evleri ve kiliseleri, 22 adalı Ayvalık takımadaları, Sarımsaklı plajları ve Şeytan Sofrası gibi doğal güzellikleriyle hem kültür hem deniz turizmine ev sahipliği yapmaktadır. İlçe ekonomisi zeytin ve zeytinyağı üretimi, balıkçılık ve turizme dayalı olup, her yıl yerli ve yabancı binlerce ziyaretçiyi ağırlamaktadır. Ayvalık, tarih, doğa ve kültürün bir arada deneyimlendiği Ege’nin önemli turizm merkezlerinden biridir.
KÖKENİ VE TARİHÇESİ
Ayvalık, Antik Çağ’da Kidonia olarak anılmış, bölgeye yerleşenlerin Midilli’nin Kydona köyü veya Girit’in Kydonies bölgesinden geldiği düşünülmektedir. Osmanlıca’da آيوالق olarak geçen isim, Aioliki’nin bozulmuş şekli olabileceği görüşüyle birlikte, MÖ 330’dan itibaren kullanılmıştır.
ESKİ ÇAĞDA AYVALIK
Ayvalık Adaları’na Hekatonisa denirdi. Adaların en büyüğü Nesos (bugünkü Cunda/Alibey Adası) Apollon’un baş tanrısı Hekatos ile ilişkilendirilmiştir. Chalkis, Pordoselene ve Kydonia da antik yerleşim merkezlerindendi. Plinius, Kydonia hakkında yazarken yazları akan sıcak su kaynağından söz etmiştir.
OSMANLI DÖNEMİ
Ayvalık, 1430-1440 yıllarında limana hakim bir tepe üzerine kurulmuş, Alibey Adası’nda Osmanlı deniz üssü bulunmuştur. Rumlar kısa sürede nüfus çoğunluğunu oluşturmuş, Osmanlı belgelerinde ilk kez 1772’de adı geçmiştir. 1821 Yunan ayaklanması sonrası kent boşaltılmış, daha sonra Rumların dönmesine izin verilmiştir. 1900-1914 yıllarında Ayvalık, 30 bin nüfusa sahip, zeytinyağı, balmumu, şarap ve sabun üretimi ile öne çıkan bir merkezdi.
KURTULUŞ SAVAŞI VE CUMHURİYET DÖNEMİ
Ayvalık, 29 Mayıs 1919’da Yunan işgaline uğramış, 172. Alay Komutanı Yarbay Ali Çetinkaya ilk direnişi başlatmıştır. 24 Temmuz 1923’te Lozan Antlaşması kapsamında Girit, Makedonya ve Midilli Türkleri ilçeye yerleştirilmiş ve 19 Mayıs 1928’de resmi ilçe olmuştur.
COĞRAFYASI VE İKLİMİ NASIL?
Ayvalık, Ege Denizi kıyısında, Midilli’nin tam karşısında kuruludur. Kuzeydoğuda Gömeç, güneyde Dikili ve Bergama, batıda Ege Denizi ile çevrilidir. 305 km² yüzölçümüne sahip ilçe, ortalama 7 metre yüksekliktedir.
ŞEYTAN SOFRASI VE AYVALIK ADALARI
Ayvalık’a hakim büyük kayalık tepelerde yer alan Şeytan Sofrasından, tüm Ayvalık Adaları ve Midilli Adası rahatlıkla görülebilir. Ayvalık Adaları grubunda toplam 22 ada bulunmaktadır. Bu adaların en büyüğü Alibey (Cunda) Adası olup, 1964 yılında yapılan köprü ile ilçe merkezine bağlanmıştır. Diğer adalar ise 1995 yılında milli park ilan edilmiş ve yerleşime kapatılmıştır.
İKLİM KOŞULLARI NASIL?
Ayvalık, Akdeniz iklimi etkisi altında, yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlıdır. Yaz aylarında İmbat ve Meltem rüzgarları serinletici etki yapar.
TARIM VE SANAYİ ALANI
Ayvalık ilçesinin ekonomisi zeytin, pamuk, çam fıstığı ve mandalina tarımına dayanır. Zeytinlikler yüzde 70 oranındadır. Zeytinyağı ve sabun üretimi ekonomik faaliyetlerde öne çıkar. Balıkçılık ve balık restoranları da önemli gelir kaynağıdır.
AYVALIK’IN CAN DAMARI TURİZM
Ayvalık ekonomisinde turizm kritik bir rol oynar. Sarımsaklı Plajları, Alibey Adası ve eski Rum evleri kültür ve deniz turizmi açısından ilgi görür. Haftalık pazarda Yunan turistler yoğun olarak alışveriş yapmaktadır.
KÜLTÜR VE YAŞAM
Ayvalık, zengin mutfağıyla öne çıkan bir ilçedir. Ayvalık tostunun yanı sıra, yöresel tatlı olan Höşmerim ve papalina balığı hem ızgara hem de zeytinyağında unla kızartma olarak sıkça tüketilir. İlçede zeytinyağlı yemekler de mutfağın temelini oluşturur ve son yıllarda zeytinli dondurma da ziyaretçilerin ilgisini çekmektedir. Kültürel yapılar bakımından da Ayvalık, tarihi cami ve kiliseleriyle dikkat çeker. İlçede Saatli Cami (Agios Yannis Kilisesi), Çınarlı Cami (Agia Iorgi Kilisesi), Taksiyarhis Kilisesi, Hamidiye Camii, Ayazma Kilisesi ve Agia Paraskevi Manastırı gibi dini ve tarihi yapılar bulunmaktadır. Bu yapılar hem mimari özellikleri hem de tarihi geçmişleriyle yerli ve yabancı turistlerin ilgisini çeken merkezler arasında yer almaktadır.
NE TÜR ETKİNLİKLER YAPILIYOR?
Ayvalık’ta her yıl kış aylarında deve güreşleri düzenlenir. İlçede engellilere yönelik etkinlikler ve uluslararası müzik akademisi bulunur.
NASIL ULAŞIM SAĞLAYABİLİRİZ?
Ayvalık, İzmir’e 155 km, Bursa’ya 277 km, Çanakkale’ye 167 km, Ankara’ya 657 km uzaklıktadır. Midilli’den feribot ve deniz otobüsü ile yaklaşık 2 saatte ulaşılabilir. Karayolu ile tüm büyük şehirlerden direkt ulaşım mümkündür.
