Yapay zeka şirketi Anthropic'te görev yapan Türk matematikçi Levent Alpöge, matematiğin en önemli problemlerinden biri olarak kabul edilen Riemann hipoteziyle ilgili dikkat çeken bir açıklama yaptı. Alpöge, şirketin yapay zeka modeli Claude ile birlikte 1859 yılından bu yana çözülemeyen problem için bir kanıt keşfettiğini ileri sürdü.

Matematikçi, cuma günü kişisel internet sitesinde dört sayfalık bir not yayımladı. Geleneksel bir akademik makale hazırlamak yerine çalışmanın doğruluğunun bilgisayar ortamında kontrol edilmesini sağlayan Lean programlama diliyle oluşturulan kodları paylaştı.

Alpöge, çalışmanın son aşamasında Claude'un kendisini geride bıraktığını belirterek yapay zeka modelinin matematiksel performansına dikkat çekti. Ancak ortaya atılan iddianın henüz bağımsız uzmanlar tarafından doğrulanmadığı belirtiliyor.
AP News+2

MATEMATİĞİN 167 YILLIK GİZEMİ: RIEMANN HİPOTEZİ NEDİR?

Alman matematikçi Bernhard Riemann tarafından 1859 yılında ortaya atılan Riemann hipotezi, asal sayıların dağılımıyla ilgili matematiksel bir problemi ele alıyor.

İzmir'de pazar günü şarjlar dolmayacak! GDZ Elektrik açıkladı: 22 Kasım İzmir elektrik kesintisi
İzmir'de pazar günü şarjlar dolmayacak! GDZ Elektrik açıkladı: 22 Kasım İzmir elektrik kesintisi
İçeriği Görüntüle

Hipotez, Riemann zeta fonksiyonu adı verilen matematiksel fonksiyonun sıfırlarının belirli bir doğru üzerinde bulunduğunu öne sürüyor. Buna göre fonksiyonun önemsiz olmayan tüm sıfırlarının gerçek kısmının 1/2'ye eşit olması gerekiyor.

Asal sayılar, yalnızca 1'e ve kendilerine tam bölünebilen sayılardan oluşuyor. 2, 3, 5 ve 7 bu sayılara örnek olarak gösteriliyor.

Riemann hipotezinin doğrulanması, asal sayıların sayı doğrusu üzerindeki dağılımının çok daha hassas biçimde anlaşılmasını sağlayacak. Yaklaşık 167 yıldır çözülemeyen problem, matematiğin en önemli açık sorularından biri olarak kabul ediliyor.

LEVENT ALPÖGE'NİN PAYLAŞTIĞI KANIT NASIL HAZIRLANDI?

Levent Alpöge, çalışmasını geleneksel bir akademik makale yerine Lean adlı programlama diliyle hazırladı. Matematiksel ifadelerin bilgisayar ortamında kontrol edilmesine imkan tanıyan bu sistem, kanıtların mantıksal adımlarının doğrulanmasında kullanılıyor.

Alpöge, kişisel internet sitesinde yayımladığı dört sayfalık notla birlikte bilgisayar kodunu da paylaştı. Çalışmanın kapsamlı bir yazılı açıklamasını hazırlamak yerine bilgisayar tarafından kontrol edilebilen biçimini yayımlamayı tercih etti.

Matematikçi, Claude'un özellikle çalışmanın son aşamasında kendisinden daha ileri bir performans sergilediğini ifade etti.
the field’s biggest outstanding challenge+2

MATEMATİKÇİLER ALPÖGE'NİN KANITINI İNCELİYOR

Levent Alpöge'nin paylaştığı çalışma, matematik dünyasında farklı değerlendirmelere neden oldu. Oxford Üniversitesi matematikçilerinden James Maynard, çalışmanın büyük olasılıkla doğru olduğunu düşündüğünü belirterek doğruluğuna yüzde 98-99 oranında güvendiğini söyledi. Bununla birlikte Lean sisteminin gerçekten kanıtlanması gereken matematiksel sonucu doğruladığından emin olunması gerektiğini vurguladı.

Cornell Üniversitesi profesörü Steven Strogatz da Alpöge'nin Claude'u doğru matematiksel fikirlere yönlendirmedeki rolüne dikkat çekti. Strogatz, bu iş birliğini şu sözlerle anlattı: "Çok hızlı bir atı süren son derece yetenekli bir jokey"

Matematikçi Alessandro Masullo da aynı gün, uzun süredir üzerinde çalıştığı farklı bir kanıt taslağını yayımladı.

Stanford Üniversitesi profesörü Brian Conrad, Masullo'nun çalışmasını inandırıcı bulduğunu ancak metnin tamamlanması için bazı düzenlemelere ihtiyaç duyulduğunu belirtti. Çalışmanın son hâlinin gelecek yıl yayımlanması planlanıyor.

Öte yandan matematik dünyasında Alpöge'nin çalışmasının bilgisayar tarafından doğrulanması ile matematiksel açıdan bağımsız uzmanlarca anlaşılması ve onaylanması farklı aşamalar olarak değerlendiriliyor.
the field’s biggest outstanding challenge+2

RIEMANN HİPOTEZİ İÇİN 1 MİLYON DOLARLIK ÖDÜL BULUNUYOR

Riemann hipotezi, Clay Matematik Enstitüsü tarafından 2000 yılında belirlenen yedi Milenyum Ödülü probleminden biri olarak kabul ediliyor. Enstitü, bu problemlerin her birinin çözümü için 1 milyon dolar ödül belirledi.

Riemann hipotezinin çözülmesi, asal sayıların dağılımının anlaşılması açısından matematik dünyasında önemli bir gelişme anlamına gelecek.

Ancak bir çalışmanın ortaya atılması, problemin resmen çözüldüğü anlamına gelmiyor. Kanıtın bağımsız biçimde incelenmesi, bilimsel geçerliliğinin değerlendirilmesi ve gerekli doğrulama süreçlerinden geçmesi gerekiyor.

OPENAI'DAN DA RIEMANN HİPOTEZİYLE İLGİLİ ÇALIŞMA GELMİŞTİ

Yapay zekanın matematik alanındaki çalışmaları son dönemde dikkat çekiyor. OpenAI, ekim ayında Riemann hipotezinin daha kolay bir versiyonu olarak değerlendirilen yarı-Riemann hipoteziyle ilgili 350'den fazla bulgu içeren bir çalışma yayımlamıştı.

Ancak tam Riemann hipotezinin çözümünün çok daha kapsamlı matematiksel atılımlar gerektireceği düşünülüyordu.

Rutgers Üniversitesi matematikçilerinden Alex Kontorovich de yapay zekanın matematik alanındaki ilerlemesine rağmen Alpöge'nin son iddiasının kendisini şaşırttığını söyledi.

RIEMANN HİPOTEZİ GERÇEKTEN ÇÖZÜLDÜ MÜ?

Levent Alpöge'nin Claude ile birlikte geliştirdiğini duyurduğu kanıt, matematik dünyasında incelemeye alınması gereken önemli bir iddia olarak gündeme geldi. Ancak 21 Kasım 2026 itibarıyla çalışmanın bağımsız uzmanlar tarafından doğrulandığına ilişkin kesinleşmiş bir sonuç bulunmuyor.

Dolayısıyla Riemann hipotezinin resmen çözüldüğünü söylemek için henüz erken. Çalışmanın matematiksel geçerliliğinin uzmanlar tarafından incelenmesi ve doğrulanması bekleniyor.

Kaynak: Haber Merkezi