Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2026 yılı Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması'nın sonuçlarını yayımladı. Araştırmada 6-17 yaş grubundaki çocukların sosyal medya, dijital oyun ve üretken yapay zeka kullanım alışkanlıklarının yanı sıra siber zorbalık deneyimleri de incelendi. Verilere göre, Türkiye'deki çocukların yüzde 69,8'i sosyal medya kullanıyor. Erkek çocuklarda bu oran yüzde 71,4, kız çocuklarında ise yüzde 68,1 olarak belirlendi. Yaş gruplarına göre değerlendirildiğinde sosyal medya kullanım oranı 6-10 yaş grubunda yüzde 50,2, 11-17 yaş grubunda yüzde 83,4 oldu.
DİJİTAL OYUNLARDA MACERA VE AKSİYON İLK SIRADA
Araştırmaya katılan 6-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 68,1'inin dijital oyun oynadığı tespit edildi. Erkek çocukların yüzde 77,4'ü dijital oyun oynadığını belirtirken kız çocuklarında bu oran yüzde 58,2 olarak kaydedildi. Yaş gruplarına göre dijital oyun oynama oranı 6-10 yaş grubunda yüzde 69,1, 11-17 yaş grubunda ise yüzde 67,3 oldu. Dijital oyun oynayan çocukların yüzde 92,7'si oyunları düzenli olarak oynadığını bildirdi. Düzenli oyun oynayan çocukların en çok tercih ettiği tür yüzde 48,1 ile macera-aksiyon oldu. Bu türü yüzde 44,5 ile strateji-taktik, yüzde 41,6 ile spor oyunları izledi. Çocuklara dijital oyun oynamaya ilişkin kişisel düşünceleri de soruldu. 6-10 yaş grubunda yüzde 34,7 ile fazla oyun oynamanın sorumlulukları aksatması ilk sırada yer aldı. 11-17 yaş grubunda ise yüzde 34,5 ile ebeveynlerinin çok fazla oyun oynadıklarını düşünmesi öne çıktı.
EKRAN SÜRESİ OKUMA VE DERS ÇALIŞMAYI ETKİLİYOR
Araştırmada çocukların ekran karşısında geçirdikleri sürenin günlük yaşamlarına etkileri de ele alındı. Çocukların yüzde 48,3'ü ekran süresi nedeniyle daha az kitap okuduğunu, yüzde 42,2'si ise daha az ders çalıştığını ifade etti. Katılımcıların yüzde 33'ü aileleriyle daha az vakit geçirdiğini, yüzde 26,8'i arkadaşlarıyla yüz yüze daha az görüşüp daha az oyun oynadığını belirtti. Çocukların yüzde 25,4'ü de daha az uyuduğunu söyledi.
ÜRETKEN YAPAY ZEKA KIZ ÇOCUKLARINDA DAHA YÜKSEK
TÜİK araştırmasına göre, 11-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 63'ü üretken yapay zeka kullanıyor. Kullanım oranı erkek çocuklarda yüzde 60,6, kız çocuklarında ise yüzde 65,5 olarak belirlendi. Üretken yapay zeka kullanım amaçları incelendiğinde, yüzde 88,1 ile örgün eğitim ilk sırada yer aldı. Özel amaçlarla kullanımın oranı ise yüzde 58,6 oldu. Yapay zeka kullanmayan çocuklara bunun nedenleri sorulduğunda, yüzde 68,9'u yapay zekanın varlığından haberdar olmadığını belirtti. Diğer nedenler arasında yüzde 21,1 ile ihtiyaç duymama, yüzde 18,7 ile nasıl kullanılacağını bilmeme ve yüzde 16,1 ile gizlilik, güvenlik veya emniyetle ilgili endişeler yer aldı.
ÇOCUKLARIN YÜZDE 10,2'Sİ SİBER ZORBALIĞA MARUZ KALIYOR
Araştırmanın dikkat çeken başlıklarından biri de siber zorbalık oldu. Verilere göre çocukların yüzde 10,2'si siber zorbalığa maruz kalırken, yüzde 4,6'sı siber zorbalık yaptığını, yüzde 23,6'sı ise bu tür davranışlara tanıklık ettiğini bildirdi. Siber zorbalığa maruz kalan 11-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 73,3'ü, zorbalığı gerçekleştiren kişinin yüz yüze tanıdığı bir arkadaşı veya akranı olduğunu belirtti. Çocukların siber zorbalığa maruz kaldığı dijital ortamlar arasında yüzde 56,5 ile anlık mesajlaşma uygulamaları ilk sırada yer aldı. Bunu yüzde 51,1 ile telefona gönderilen SMS ve benzeri mesajlar, yüzde 40,7 ile sosyal medya platformları, yüzde 24,9 ile internet oyunları takip etti. Diğer dijital ortamlar ise yüzde 20,6 ile cep telefonu aramaları ve yüzde 16,3 ile sohbet odaları olarak sıralandı.
EN YAYGIN SİBER ZORBALIK TÜRÜ KIRICI MESAJLAR
Siber zorbalığa maruz kalan çocukların karşılaştığı davranışlar incelendiğinde, yüzde 80,3 ile kırıcı veya incitici mesaj gönderilmesi ilk sırada yer aldı. Çocuklar hakkında kırıcı veya incitici mesajların başkalarına iletilmesi ya da herkesin görebileceği şekilde paylaşılması yüzde 20,3 ile ikinci sırada bulunurken, yüzde 15,8 ile asılsız söylenti ve hikayelerin yayılması bunu izledi. Çocuklara maruz kaldıkları siber zorbalığın nedenine ilişkin düşünceleri de soruldu. Katılımcıların yüzde 60,4'ü davranış biçimlerini, yüzde 33,1'i fiziksel özelliklerini veya dış görünüşlerini neden olarak gösterdi. Ailelerinin nereli olduğu ya da kökenleri yüzde 4,4, maddi durumları yüzde 2,4, engelleri ise yüzde 1,7 oranında neden olarak belirtildi. Çocukların yüzde 9,4'ü soruya "diğer" yanıtını verdi. Eğitimine devam eden 11-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 28,1'inin siber zorbalığa maruz kalma, siber zorbalık yapma veya siber zorbalığa tanıklık etme durumlarından en az birini yaşadığı belirlendi. Bu deneyimlerin okula devam durumuna etkisi sorulduğunda, çocukların yüzde 7,8'i yaşadıklarının okula devamını etkilediğini bildirdi. Bu oran erkek çocuklarda yüzde 5,3, kız çocuklarında ise yüzde 10,5 olarak kayıtlara geçti.




