Ödemiş'te nesillerdir sürdürülen geleneksel ipek dokumacılığı, artan üretim maliyetleri, ucuz ithal ürünler ve yetişen çırak sayısının azalması nedeniyle zor günler geçiriyor. Yılların emeğini tezgâhlara yansıtan ustalar, teknolojik üretim karşısında ayakta kalmaya çalışırken asırlık zanaatın geleceğinden endişe ediyor. İpek ustası Emin Sevgel ise tüm zorluklara rağmen mesleğini yaşatmak için mücadelesini sürdürüyor.
KOZADAN KUMAŞA UZANAN 45 GÜNLÜK EMEK
İpek dokumacılığı, yalnızca tezgâh başında yapılan bir üretimden ibaret değil. Dut yapraklarıyla beslenen ipek böceklerinin yaklaşık 45 günlük bakım sürecinin ardından koza örmesiyle başlayan üretim, büyük bir sabır ve ustalık gerektiriyor. Ödemişli ipek ustası Emin Sevgel, kozalardan iplik elde edilmesinden kumaşın dokunmasına kadar geçen sürecin oldukça zahmetli olduğunu belirtiyor. Geleneksel yöntemde kozalar, zeytinyağlı sabunlarla gerçekleştirilen kaynatma işleminin ardından işlenerek dokumaya hazır hale getiriliyor. Günler süren çalışmalar sonucunda ise el emeğiyle ipek kumaş ortaya çıkıyor.
UCUZ İTHAL ÜRÜNLER GERÇEK İPEKÇİLİĞİ ZORLUYOR
Geleneksel ipek üretiminin karşı karşıya kaldığı en büyük sorunlardan biri, fabrikasyon ürünler ve yurt dışından getirilen düşük fiyatlı kumaşlar. El emeğiyle üretilen gerçek ipeğin maliyetleri karşısında ucuz ürünlerle rekabet etmekte zorlandıklarını belirten ustalar, piyasada ipek olmadığı halde ipek adıyla satılan kumaşların da sektöre zarar verdiğini dile getiriyor. Emin Sevgel, tüketicilerin gerçek ipeği ayırt edebilmesi için bazı yöntemlere dikkat çekiyor. Usta isme göre gerçek ipek, yakıldığında saç teline benzer bir koku çıkarıyor ve sentetik kumaşlar gibi eriyerek ele yapışmıyor.
ZİRAİ İLAÇLAR İPEK BÖCEKÇİLİĞİNİ DE TEHDİT EDİYOR
İpek üreticilerinin yaşadığı sorunlar yalnızca ekonomik koşullarla sınırlı değil. Dut yapraklarının yetiştiği alanlarda kullanılan tarımsal ilaçlar da üretim sürecini olumsuz etkiliyor. Özellikle yol kenarlarındaki dut ağaçlarına uygulanan zirai ilaçların, hassas yapıları nedeniyle ipek böceklerine zarar verebildiği belirtiliyor. Bu durum, koza üretiminin devamlılığı açısından da önemli bir risk oluşturuyor. Üreticiler, geleneksel ipekçiliğin korunabilmesi için yalnızca koza yetiştiriciliğinin değil, kumaş üretiminin ve zanaatkârların da desteklenmesini istiyor.
GÜNDE 13 SAAT ÇALIŞIYOR, MESLEĞİNİ BIRAKAMIYOR
İpek dokumacılığının kendisi için yalnızca bir geçim kaynağı olmadığını vurgulayan Emin Sevgel, günde 12-13 saate varan çalışma temposuna rağmen tezgâhının başından ayrılmıyor. Mesleğine duyduğu bağlılığı anlatan Sevgel, "Bu meslek biraz hastalık, içine girince çıkamıyorsun" sözleriyle yıllardır sürdürdüğü emeği ifade ediyor. Maddi kazancın giderek azalmasına rağmen zanaatını bırakmadığını belirten usta, kendisinden sonra bu işi devam ettirecek gençlerin yetişmemesinden büyük kaygı duyuyor.
ASIRLIK GELENEĞİN YAŞAMASI İÇİN DESTEK BEKLENİYOR
Ödemiş ipeğinin ve geleneksel dokumacılık kültürünün gelecek kuşaklara aktarılması için gençlerin mesleğe kazandırılması gerektiğine dikkat çeken ustalar, yerel yönetimlerden ve yetkililerden destek bekliyor. Çırak yetişmemesi halinde yılların bilgi birikiminin ve el emeğine dayalı üretim tekniklerinin kaybolabileceği uyarısında bulunan üreticiler, Ödemiş'in kültürel mirasının korunması için harekete geçilmesini istiyor.
