Kış mevsiminin başlamasıyla birlikte soba ve diğer ısıtıcıların kullanımı artarken, karbonmonoksit zehirlenmesi riski de yeniden gündeme geldi. Özellikle kırsal bölgelerde yaşayan vatandaşların ısınmak için soba kullanmaya başlaması, soba kaynaklı zehirlenmelere karşı alınması gereken önlemleri önemli hale getirdi. Karbonmonoksit gazı nedeniyle yaşanan zehirlenmelerin ölümle sonuçlanabildiğine dikkat çekildi.

Türkiye’de her 8 bebekten biri prematüre doğuyor: Uzmanlardan dikkat çeken yaşam oranları
Türkiye’de her 8 bebekten biri prematüre doğuyor: Uzmanlardan dikkat çeken yaşam oranları
İçeriği Görüntüle

Kastamonu Üniversitesi Tıp Fakültesi Cerrahi Tıp Bilimleri Bölümü Acil Tıp Anabilim Dalı Dr. Öğretim Üyesi Hasan Burak Kaya, karbonmonoksit zehirlenmelerine ilişkin vatandaşlara önemli uyarılarda bulundu.

Soba, doğalgaz ve şofben kullanımında yapılan ihmallerin ölümcül sonuçlara yol açabileceğini belirten Kaya, gazın renksiz ve kokusuz olması nedeniyle fark edilmesinin güç olduğunu ifade etti. Zehirlenme belirtilerinin de başka sağlık sorunlarıyla karıştırılabildiğini aktaran Kaya, baş ağrısı, mide bulantısı, baş dönmesi, halsizlik ve nefes darlığının dikkat edilmesi gereken belirtiler arasında yer aldığını söyledi.

KARBONMONOKSİT GAZI VÜCUTTA OKSİJEN TAŞINMASINI ENGELLİYOR

Karbonmonoksit gazının solunum yoluyla kana karıştığını belirten Dr. Öğretim Üyesi Hasan Burak Kaya, gazın dokulara oksijen taşıyan hemoglobine bağlandığını dile getirdi.

Karbonmonoksit zehirlenmelerinin özellikle soba, şofben ve doğalgazın yanlış kullanılması sonucunda meydana geldiğini belirten Kaya, gazın fark edilmesinin zor olmasının zehirlenme riskini artırdığına dikkat çekti.

AYNI EVDE BİRDEN FAZLA KİŞİDE BELİRTİ VARSA DİKKAT!

Karbonmonoksitin kokusuz ve renksiz olması nedeniyle zehirlenmenin kolay fark edilemediğini belirten Kaya, ilk belirtilerin farklı rahatsızlıklarla karıştırılabildiğini söyledi.

Kaya: "İlk belirtiler arasında baş ağrısı, bulantı, halsizlik, sersemlik ve baş dönmesi gibi belirtiler karşımıza çıkabiliyor. Bu belirtiler başka rahatsızlıklarda da ortaya çıkabildiği için hastalar bunları önemsemeyebiliyor. Aynı evde birden fazla kişide bu tip belirtiler meydana geldiyse ya da kapalı alana girildiğinde şikayetler artıyor, açık alana çıkıldığında azalıyorsa karbonmonoksit zehirlenmesine maruz kalınmış olabileceğinden şüphelenmekte fayda var. Her ne kadar başlangıç şikayetleri bu şekilde olsa da hastalarda beyin ve kalple ilgili ciddi sorunlar ortaya çıkabiliyor. Kış mevsimi ve ısıtıcı kullanma dönemleri başladığında en ufak bir karbonmonoksite maruz kalma şüphemiz varsa bunu ciddiye alıp bir sağlık kuruluşuna başvurmamız önem arz ediyor. Karbonmonoksit zehirlenmesi şüphesi olduğunda vatandaşlarımız bulundukları ortamda camları açarak içerinin temiz havayla dolmasını sağlayabilir ve kendileri de açık alana çıkarak maruziyeti azaltabilirler. Ortamda yangın varsa buna dikkat etmek gerekiyor. Devam eden yangınlar olabiliyor. Maruziyetin artmaması için tekrar o alana, kapalı ortama girmemeleri önemli. 112 Acil Çağrı Merkezini arayarak tıbbi destek istemek gerekiyor. Vatandaşlarımız, maruziyet yaşadıktan sonra kendilerini iyi hissetseler bile tıbbi destek ve değerlendirme gerekeceği için 112 Acil Çağrı Merkezini mutlaka aramalılar" dedi.

ZEHİRLENME ŞÜPHESİNDE TIBBİ DEĞERLENDİRME ŞART

Karbonmonoksit zehirlenmesi şüphesi bulunan kişilerin kendilerini iyi hissetseler dahi mutlaka sağlık kuruluşunda değerlendirilmesi gerektiğini belirten Kaya, gazın vücuttaki oksijen taşıma mekanizmasını etkilediğini ifade etti.

Temiz havaya çıkılmasıyla karbonmonoksitin etkisinin azalmaya başladığını ancak hastalara daha yüksek konsantrasyonda oksijen verilmesinin gazın vücuttan uzaklaştırılması açısından önemli olduğunu belirten Kaya, tedavi sürecinin kişiden kişiye değişebildiğini söyledi.

Kaya: "Karbonmonoksit, vücudumuzdaki oksijenin yerini alarak dokularımızı oksijensiz bırakıyor. Bundan dolayı şikayetler ortaya çıkmaya başlıyor. Temiz havaya çıkıldığında bile karbonmonoksitin etkisi yavaş yavaş azalmaya başlıyor. Ancak biz, bu hastalara normalden daha yüksek konsantrasyonda, oksijen açısından daha zengin oksijen vererek gazın bir an önce vücuttan atılmasını istiyoruz. Bu süre kişiye göre değişiyor, verilen oksijen miktarına göre de vücuttan atılma oranı değişiyor. Karbonmonoksit, vücutta 4 saat ile 2 saat arasında kalabiliyor ve bu süreçler değişkenlik gösterebilir. Bu yüzden ciddi zehirlenme olan olgularda hiperbarik oksijen adı verilen daha ileri oksijen tedavileri için hastaların ileri bir merkeze gitmesi bile gerekebiliyor. Bu hastalar başlangıçta baş ağrısı, bulantı ve halsizlik gibi belirtiler yaşasalar bile bazen bayılma, hatta kalp durması gibi durumlarla karşılaşabiliyorlar. Bu nedenle karbonmonoksit zehirlenmesi şüphesi olan hastaların mutlaka tıbbi değerlendirmeden geçmesi gerekiyor" diye konuştu.

SOBA VE BACALARIN BAKIMI İHMAL EDİLMEMELİ

Karbonmonoksit zehirlenmelerine karşı alınabilecek basit önlemlerin önemine değinen Kaya, ısıtıcıların kullanılmaya başlanmasından önce gerekli bakımların yaptırılması gerektiğini söyledi.

Soba ve baca temizliğinin düzenli olarak yapılmasını öneren Kaya, mümkün olması halinde karbonmonoksit dedektörü kullanılmasının da riskleri azaltabileceğini belirtti. Özellikle rüzgarlı havalarda soba yakılırken daha dikkatli olunması gerektiğini ifade eden Kaya, ısıtıcıların bakımının ihmal edilmemesi gerektiğini vurguladı.

GECE SOBA YAKARKEN DAHA DİKKATLİ OLUNMALI

Soba yakma tekniğinin de karbonmonoksit zehirlenmelerinde etkili olabileceğini belirten Kaya, dumanın oluşması veya bacanın dumanı yeterince çekememesi gibi durumlarda riskin ortaya çıkabileceğine dikkat çekti.

Özellikle soba yandıktan sonra uyumak veya yatmak gibi durumların tehlike oluşturabileceğini ifade eden Kaya, gazın kokusuz ve renksiz olması nedeniyle zehirlenmenin geç fark edilebildiğini söyledi.

Kaya: "Soba yakma ya da ısıtıcıları kullanma zamanı başladığında kullandığımız bu cihazların bakımlarını yaptırmak önemli. Çünkü alınacak bir önlem, daha sonra bir hastalığı tedavi etmekten daha iyi oluyor. Önlem almak, hastalığı tedavi etmekten daha kolay olabiliyor. Sobaların ve bacaların temizliğini yaptırabilirler, eğer temin edebilirlerse karbonmonoksit dedektörleri alabilirler. Yine rüzgarlı havalarda soba yakımı konusunda vatandaşlarımız daha dikkatli olabilirler. Isıtıcı cihazların da bakımlarını yaptırmaları bu tip zehirlenmeler açısından riski azaltacaktır. Yakma tekniğiyle alakalı olarak duman oluşması ya da bacanın düzgün yanmamış, dumanı çekememesi durumlarında özellikle soba yandıktan sonra vatandaşlarımız uyuyabiliyor ya da yatıyorlar. Bir de bu gaz kokusuz ve renksiz olduğu için zehirlenme belirtileri geç fark edilebiliyor. Hem gece özellikle soba yakma konusunda hem de rüzgarlı havalarda daha dikkatli olmalarını öneririz" şeklinde konuştu.

Kaynak: İHA