Kurtköy Özel Ersoy Hastanesi Kardiyoloji Uzmanı Uz. Dr. Zehra Akmaz, kalp atışlarının kişi tarafından fark edilmesi ve hızlı, güçlü ya da düzensiz şekilde hissedilmesi durumunun "çarpıntı" olarak tanımlandığını belirtti. Çarpıntının çoğunlukla stres, kafein veya uykusuzluk gibi günlük etkenlerle ilişkili ve zararsız olduğunu ifade eden Akmaz, bazı durumlarda ise kalp ritmiyle ya da başka bir sağlık sorunuyla bağlantılı olabileceğine dikkat çekti.
Kalp atışının neden hissedildiği, hangi durumların değerlendirme gerektirdiği, tanı yöntemleri ve acil yardım alınması gereken belirtiler hakkında bilgi veren Akmaz, şu ifadeleri kullandı: "Kısa süren, kendiliğinden geçen ve başka yakınmanın eşlik etmediği atak genellikle tehlikeli değildir"
ÇARPINTININ EN YAYGIN NEDENLERİ ARASINDA STRES VE KAFEİN VAR
Kalp atışlarının hissedilmesine yol açan durumların önemli bir bölümünün vücudun normal tepkileri olduğunu belirten Uz. Dr. Zehra Akmaz, çarpıntının en sık karşılaşılan nedenlerini stres ve kaygı, kafein tüketimi, egzersiz, uykusuzluk, yorgunluk ve sıvı kaybı olarak sıraladı.
Akmaz, günlük yaşamda karşılaşılan bu etkenlerin kalp atışlarını nasıl etkilediğini şu sözlerle açıkladı: "Çarpıntının en sık karşılaşılan nedenleri stres ve kaygı, kafein, egzersiz, uykusuzluk, yorgunluk ve sıvı kaybı"
"Kalp atışının hissedilmesi çoğu zaman stres, kafein, uykusuzluk, sıvı kaybı veya ateş gibi zararsız nedenlere bağlıdır. Bununla birlikte sık tekrarlayan ya da başka belirtilerle birlikte görülen ataklar ritim bozukluğu gibi bir soruna işaret edebileceğinden hekim değerlendirmesi önerilir. Gerginlik anında salgılanan adrenalin gibi stres hormonları kalp hızını ve kasılma gücünü artırır. Kahve, siyah çay, enerji içecekleri ve bazı soğuk içecekler hassas kişilerde kalp atışını hızlandırabilir. Sigara ve alkol de benzer etki gösterebilir. Fiziksel efor sırasında ve hemen sonrasında kalp hızının artması beklenen bir durumdur. Yetersiz uyku, sinir sisteminin dengesini etkileyerek kalp hızında dalgalanmalara yol açabilir. Yeterli su içilmediğinde, ishal veya aşırı terleme sonrası kan hacmi azalır ve kalp bunu telafi etmek için daha hızlı çalışır. Vücut sıcaklığı yükseldiğinde metabolizma hızlanır ve buna bağlı olarak nabız da artar. Hamilelik ve menopoz gibi hormonal değişim dönemlerinde de kalp atışı daha belirgin hissedilebilir."
KALP RİTİM BOZUKLUKLARI ÇARPINTIYA YOL AÇABİLİR
Çarpıntının bazı durumlarda altta yatan tıbbi bir sorunun belirtisi olabileceğini söyleyen Akmaz, nedenlerin bir bölümünün kalple, bir bölümünün ise vücudun genel durumuyla ilişkili olduğunu ifade etti.
Kalple ilgili nedenler arasında ritim bozukluklarının bulunduğunu belirten Akmaz, bu bozuklukların kalbin elektriksel sisteminde ortaya çıkan düzensizlikler olduğunu aktardı.
Bu kapsamda öne çıkan ritim sorunları şöyle sıralandı:
- Ekstrasistol: Kalbin normal ritminin arasına giren erken atımlardır. "Tekleme" ya da "boşluğa düşme" hissi oluşturabilir. Sağlıklı kişilerde de sık görülür ve çoğu zaman zararsızdır; ancak sıklığına ve eşlik eden duruma göre değerlendirilmesi gerekir.
- Atriyal fibrilasyon: Kalbin üst odacıklarının düzensiz ve hızlı çalıştığı bir ritim bozukluğudur. Özellikle ileri yaşta, yüksek tansiyonu veya başka kalp hastalığı olanlarda daha sık görülür. İnme riskini artırabildiği için mutlaka hekim takibi gerektirir.
- Supraventriküler taşikardi (SVT): Genellikle aniden başlayıp aniden biten, çok hızlı ancak sıklıkla düzenli kalp atışlarıdır. Gençlerde de görülebilir.
KALP DIŞI SAĞLIK SORUNLARI DA ÇARPINTI YAPABİLİR
Çarpıntının yalnızca kalp hastalıklarından kaynaklanmadığını belirten Uz. Dr. Zehra Akmaz, bazı sağlık sorunlarının ve ilaçların da kalp atışlarını etkileyebileceğini kaydetti.
Akmaz'ın aktardığı kalp dışı nedenler arasında şunlar yer aldı:
- Hipertiroidi: Tiroid bezinin fazla çalışması ve tiroid hormonlarının artması kalp hızını yükseltebilir. Kilo kaybı, terleme, el titremesi ve sinirlilik gibi belirtiler eşlik edebilir.
- Kansızlık (anemi): Kandaki oksijen taşıma kapasitesi azaldığında kalp, bu durumu dengelemek için daha hızlı çalışabilir.
- Bazı ilaçlar ve bitkisel ürünler: Bazı soğuk algınlığı ilaçlarındaki burun açıcı etken maddeler, astım tedavisinde kullanılan bazı bronş genişleticiler, tiroid hormonu ilaçlarının yüksek dozları ve bazı bitkisel ürünler kalp atışını etkileyebilir.
- Kan şekeri düşüklüğü ve elektrolit dengesizlikleri: Potasyum ve magnezyum gibi minerallerdeki dengesizlikler de kalp ritmini etkileyebilir.
Akmaz, kullanılan bir ilacın çarpıntıya neden olduğundan şüphelenilmesi halinde ilacın kendiliğinden bırakılmaması, öncelikle hekime danışılması gerektiğini vurguladı.
ANKSİYETE VE KALP RİTMİ BOZUKLUĞU NASIL AYIRT EDİLİR?
Kaygı bozukluğu veya panik atak yaşayan kişilerde hızlı kalp atışının sık görüldüğünü belirten Akmaz, bu durumun kişinin kaygısını daha da artırarak bir kısır döngüye dönüşebileceğini söyledi.
Anksiyete ile ritim bozukluğunun belirtilerinin bazı yönlerden farklılaşabildiğini aktaran Akmaz, şu değerlendirmede bulundu: "Bu durumda kişi, belirtinin kalp kaynaklı olup olmadığını merak ederek daha da kaygılanabilir ve bu da bir kısır döngü oluşturabilir. Kaygıyla ilişkili atak genellikle stresli bir durumla birlikte veya kaygı yükseldiğinde başlar; ritim bozukluğu ise dinlenirken, uykudan uyanınca ya da belirgin bir tetikleyici olmadan da ortaya çıkabilir. Anksiyetede el ve ayaklarda karıncalanma, hızlı nefes alma, titreme ve yoğun korku hissi daha sık eşlik eder. Ritim bozukluklarında ataklar bazen bir düğmeye basılmış gibi aniden başlayıp aniden sona erebilir. Nabzın belirgin şekilde düzensiz olması veya bayılma hissi, kaygıdan çok kalp ritmine ilişkin bir sorunu düşündürebilir. Kaygı bozukluğu olan birinde de ritim bozukluğu bulunabileceği için, belirtileri yalnızca kaygıya bağlamadan önce kalbin değerlendirilmesi önerilir. Kalp değerlendirmesi normal çıkarsa kaygı yönetimi için ruh sağlığı uzmanından destek alınabilir" dedi.
ÇARPINTI TANISINDA HANGİ TESTLER KULLANILIYOR?
Çarpıntının nedeninin belirlenmesi için hastanın durumuna göre farklı tetkiklerden yararlanılabildiğini belirten Uz. Dr. Zehra Akmaz, tanı sürecinde kullanılan yöntemleri anlattı.
Akmaz'ın aktardığı başlıca tetkikler şöyle:
- EKG (elektrokardiyografi): Kalbin elektriksel aktivitesini birkaç dakika içinde kaydeden, ağrı vermeyen temel bir testtir. Atak sırasında çekilirse tanıya çok değerli katkı sağlar.
- Ritim holter: Göğse yapıştırılan elektrotlara bağlı küçük bir cihazla kalp ritmi genellikle 24-48 saat, gerekirse daha uzun süre kaydedilir. Gün içinde ara ara ortaya çıkan ritim bozukluklarını yakalamak için kullanılır.
- Efor testi: Koşu bandında kontrollü egzersiz sırasında kalbin ritmi ve kan basıncı izlenir. Egzersizle tetiklenen belirtilerin değerlendirilmesinde yararlıdır.
- Ekokardiyografi: Kalbin ultrasonla görüntülenmesidir. Kalp kapakları, kalp kasının yapısı ve pompalama gücü hakkında bilgi verir.
- Kan tahlilleri: Tiroid hormonları, kan sayımı (kansızlık için), elektrolitler ve kan şekeri gibi değerler kalp dışı nedenlerin araştırılmasında önemlidir.
Hangi tetkiklerin gerekli olduğuna hekimin karar verdiğini belirten Akmaz, her hastaya tüm testlerin yapılmasının gerekmediğini ifade etti.
ÇARPINTI TEDAVİSİ ALtta YATAN NEDENE GÖRE BELİRLENİYOR
Çarpıntı tedavisinin doğrudan altta yatan nedene bağlı olduğunu aktaran Akmaz, zararsız etkenlerden kaynaklanan durumlarda yaşam tarzı değişikliklerinin yeterli olabileceğini söyledi.
Akmaz, tedavi seçeneklerini şu sözlerle açıkladı: "Zararsız nedenlere bağlı durumlarda çoğu zaman kafeinin azaltılması, uyku düzeninin iyileştirilmesi, yeterli sıvı alınması ve stres yönetimi gibi yaşam tarzı düzenlemeleri yeterli olabilir. Tiroid hormon fazlalığı veya kansızlık gibi kalp dışı bir neden tespit edilirse, o sorunun tedavisiyle birlikte kalp atışı da genellikle düzene girer. Ritim bozukluğu tespit edilen kişilerde ise türüne ve kişinin genel sağlık durumuna göre hekim kontrolünde ritmi düzenleyen ilaç grupları, kalp hızını yavaşlatan ilaçlar veya atriyal fibrilasyon gibi durumlarda pıhtı oluşumunu önlemeye yönelik tedaviler kullanılabilir. Bazı ritim bozukluklarında elektrofizyolojik çalışma ve kateter ablasyonu gibi girişimsel yöntemler de değerlendirilebilir."
ÇARPINTIYLA BİRLİKTE BU BELİRTİLER VARSA 112'Yİ ARAYIN
Kalp atışının hızlandığının hissedildiği durumların çoğunun acil olmadığını belirten Kardiyoloji Uzmanı Uz. Dr. Zehra Akmaz, bazı belirtilerin ise vakit kaybetmeden tıbbi yardım alınmasını gerektirdiğini vurguladı.
Akmaz, acil yardım gerektiren belirtileri şöyle sıraladı: "Bayılma ya da bayılacak gibi olma, göğüs ağrısı, göğüste baskı veya sıkışma hissi; ağrının kola, çeneye ya da sırta yayılması, belirgin nefes darlığı, dinlenmeye rağmen geçmeyen, çok hızlı ve düzensiz nabız, konuşma bozukluğu, yüzde kayma veya bir kolda güçsüzlük gibi inme belirtileri gibi belirtilerde vakit kaybetmeden 112 aranmalıdır. Bunların dışında ataklar sık tekrarlıyorsa, birkaç dakikadan uzun sürüyorsa, bilinen bir kalp hastalığınız varsa ya da ailenizde genç yaşta ani ölüm öyküsü bulunuyorsa, acil olmasa da en kısa sürede bir kardiyoloji uzmanına başvurulması önemlidir."
KALP RİTMİNİ KORUMAK İÇİN GÜNLÜK HAYATTA NELERE DİKKAT EDİLMELİ?
Günlük yaşamda kalp ritmini olumsuz etkileyebilecek tetikleyicilerin azaltılmasının hem çarpıntı belirtilerini hafifletmeye hem de genel kalp sağlığını korumaya yardımcı olabileceğini belirten Uz. Dr. Zehra Akmaz, şu önerilerde bulundu: "Kalp ritmini olumsuz etkileyebilecek tetikleyicileri azaltmak hem belirtileri hafifletmeye hem de genel kalp sağlığını korumaya yardımcı olabilir" dedi.
