Manav reyonlarında rengarenk meyveler arasında alışveriş yaparken gözümüze çarpan küçük etiketler, aslında sandığımızdan çok daha fazlasını anlatıyor. Üzerlerinde yer alan birkaç rakam, ürünün kasada doğru şekilde tanımlanmasına yardımcı olan bir PLU kodu olabiliyor. Özellikle bazı kodların başındaki rakamlar, ürünün üretim yöntemi konusunda tüketiciye önemli bir ipucu verebiliyor
Meyvelerin üzerine yapıştırılan küçük etiketler ilk bakışta yalnızca fiyat etiketi gibi görünebiliyor. Oysa bu etiketlerdeki kodlar, ürünün türünü ve çeşidini ayırt etmek için kullanılan sistemin bir parçası. Böylece kasada benzer görünen farklı ürünlerin birbirinden ayrılması kolaylaşıyor.
KODLARIN ADI: PLU
Bu sayıların önemli bir bölümü, uluslararası alanda kullanılan PLU (Price Look-Up) kodları olarak biliniyor. Sistem özellikle marketlerde ürünlerin kasada hızlı ve doğru şekilde tanımlanmasını sağlamak amacıyla kullanılıyor. Yani etiket üzerindeki rakamlar, meyvenin yalnızca fiyatıyla ilgili bir bilgi taşımıyor.
NE ANLAMA GELİYOR?
Etiket üzerinde dört haneli bir kod görüyorsanız bunun temel olarak ürünün türünü ve yetiştirme biçimini sınıflandırmak için kullanılan bir PLU kodu olması mümkün. Örneğin elmanın farklı çeşitleri farklı kodlarla tanımlanabiliyor. Ancak yalnızca dört haneli olması, tek başına ürünün kesin olarak “ilaçlı” ya da “ilaçsız” olduğu anlamına gelmiyor.
BEŞ HANELİ KODLAR NEDEN DİKKAT ÇEKİYOR?
Beş haneli kodlar ise tüketicilerin özellikle merak ettiği etiketlerden biri. İnternette sıkça “Başında 9 varsa organiktir” veya “8 varsa GDO’ludur” şeklinde bilgiler dolaşıyor. Bu bilgilerden bazıları PLU sisteminin geçmişteki kullanımına dayanırken, günümüzde kodların nasıl yorumlanması gerektiği konusunda daha dikkatli olmak gerekiyor.
BAŞINDA 9 VARSA...
PLU sisteminde dört haneli geleneksel ürün kodunun başına 9 eklenmesi, organik üretimi belirtmek amacıyla kullanılan bir gösterimdir. Örneğin dört haneli bir kodun organik versiyonu, başına 9 eklenerek beş haneye dönüşebilir. Ancak bu kodun bulunmaması ürünün mutlaka organik olmadığı anlamına gelmez; ambalaj ve resmi organik sertifikasyon bilgileri de dikkate alınmalıdır.
PEKİ 8 RAKAMI?
En çok kafa karıştıran konu ise kodun başında 8 bulunması. PLU sisteminde 8 ile başlayan kodlar bir dönem GDO'lu ürünleri tanımlamak amacıyla ayrılmıştı. Fakat bu kullanım tüketici ürünlerinde yaygın biçimde uygulanmadı ve “etikette 8 varsa kesinlikle GDO’ludur” şeklinde bir yorum yapmak doğru değil.
SOSYAL MEDYADAKİ BİLGİLERE DİKKAT!
Meyve etiketleriyle ilgili sosyal medyada yıllardır dolaşan çok sayıda iddia bulunuyor. Özellikle “8 GDO, 9 organik” şeklindeki kısa anlatımlar, konuyu olduğundan daha kesin gösteriyor. Oysa PLU kodlarının temel amacı öncelikle ürünlerin tanımlanmasını ve satış noktasında doğru şekilde işlenmesini sağlamak.
SAYI ÜRÜNÜN KİMLİĞİ
Bir anlamda bu küçük etiketler meyvenin reyonlardaki kimlik kartı gibi düşünülebilir. Kasiyerin veya kasadaki sistemin ürünün hangi çeşit olduğunu daha kolay anlamasına yardımcı olur. Aynı meyvenin farklı türleri ve üretim biçimleri bulunduğunda bu sistem oldukça pratik hale gelir.
ELMA ALIRKEN ETİKETE BAKIN
Özellikle elma gibi farklı çeşitleri bulunan meyvelerde PLU kodları sıkça kullanılabiliyor. Kırmızı, yeşil veya farklı türdeki elmaların birbirinden ayrılması için farklı kodlar kullanılabiliyor. Böylece tüketicinin seçtiği ürünün kasada başka bir ürünle karıştırılma ihtimali azalıyor.
MUZDA DA KARŞINIZA ÇIKABİLİR
Muzların üzerinde de zaman zaman küçük etiketlere rastlamak mümkün. Etiketteki kod, ürünün hangi kategori içerisinde değerlendirileceğini belirlemede kullanılıyor. Yani o küçücük kâğıt parçası, market çalışanı açısından oldukça işlevsel bir bilgi taşıyor.
AVOKADONUN ÜZERİNDEKİ RAKAMLAR
Son yıllarda sofralarda daha fazla yer bulan avokadolar da bu etiketleme sisteminin kullanıldığı ürünler arasında. Farklı çeşit ve üretim özellikleri nedeniyle ürünlerin tanımlanması önem kazanıyor. Etiketteki kod bu nedenle yalnızca tüketiciye değil, tedarik zincirine de kolaylık sağlıyor.
KİVİ, ARMUT VE DAHA FAZLASI
PLU kodları yalnızca birkaç popüler meyveyle sınırlı değil. Armut, kivi, şeftali, nektarin ve benzeri birçok üründe de bu tarz kodlarla karşılaşılabiliyor. Ürün çeşitleri arttıkça doğru tanımlama ihtiyacı da beraberinde geliyor.
NEDEN MEYVENİN ÜZERİNE YAPIŞTIRILIYOR?
Etiketlerin doğrudan meyvenin üzerine konulmasının nedeni oldukça basit. Ürün kasaya gelene kadar ambalajından ayrılsa bile üzerindeki kod sayesinde tanımlanabilmesi amaçlanıyor. Böylece kasa çalışanının ürünü görsel olarak ayırt etmesine gerek kalmadan sistem üzerinden işlem yapılabiliyor.
BU KODLAR FİYATI GÖSTERİYOR MU?
Etiketteki rakamlar doğrudan ürünün fiyatını ifade etmiyor. PLU kodu, ürünün tanımlanmasına yardımcı olan bir numaradır ve fiyat bilgisi mağazanın sisteminde bu kodla eşleştirilebilir. Dolayısıyla etikette yazan rakamı gördüğünüzde bunu doğrudan kilogram fiyatı olarak düşünmemek gerekiyor.
ORGANİK OLDUĞUNU SADECE KOD MU GÖSTERİR?
Hayır. Bir ürünün organik olup olmadığını anlamak için yalnızca etiketteki rakamlara güvenmek doğru değil. Ambalaj üzerindeki organik sertifikasyon bilgileri, üretici bilgileri ve resmi işaretler çok daha güvenilir bir değerlendirme sağlar.
ORGANİK OLDUĞUNU SADECE KOD MU GÖSTERİR?
Hayır. Bir ürünün organik olup olmadığını anlamak için yalnızca etiketteki rakamlara güvenmek doğru değil. Ambalaj üzerindeki organik sertifikasyon bilgileri, üretici bilgileri ve resmi işaretler çok daha güvenilir bir değerlendirme sağlar.
ETİKETLER SAĞLIĞA ZARARLI MI?
Meyvelerin üzerindeki etiketler tüketim amacıyla tasarlanmış ürünler değildir. Bu nedenle meyveyi tüketmeden önce etiketi çıkarmak gerekir. Etiketi söktükten sonra meyvenin yüzeyini yıkamak da genel gıda hijyeni açısından önemlidir.
ETİKETİN ALTINDA NE VAR?
Etiketi kaldırdığınızda çoğu zaman meyvenin kabuğundan başka bir şey görmezsiniz. Ancak bazı ürünlerde etiketin yapışkan kısmı kalabilir. Bu nedenle özellikle kabuğu yenebilen elma ve armut gibi meyvelerde tüketim öncesinde iyi bir yıkama yapmak önem taşır.
HER RAKAMIN GİZLİ BİR ANLAMI YOK
Etiketlerdeki rakamları adeta şifre gibi yorumlamak cazip görünse de her rakamın tüketiciye yönelik gizli bir mesaj taşıdığını düşünmek doğru değil. PLU kodlarının temel amacı ürünlerin ticari olarak tanımlanmasını kolaylaştırmak. Kodun tamamı, ürünün çeşidi ve sınıflandırılması açısından anlam taşıyor.
KÜÇÜK ETİKET, BÜYÜK KOLAYLIK
Market alışverişinde çoğu kişinin fark etmeden geçtiği bu küçük etiketler, aslında taze ürün ticaretinin önemli parçalarından biri. Ürünlerin çeşidinden kasadaki tanımlamasına kadar pek çok noktada işlev görüyor. Bir dahaki alışverişinizde meyvenizin üzerindeki rakamlara baktığınızda, artık o küçük etiketin neden orada olduğunu daha iyi anlayabilirsiniz.
9 VE 8 KODU
Özetlemek gerekirse, 9 ile başlayan beş haneli PLU kodları organik üretimi belirtmek için kullanılan bir gösterimdir. 8 ile başlayan kodların GDO anlamına geldiği yönündeki yaygın bilgi ise günümüzde tüketici ürünlerini tanımlamak için güvenilir bir kural olarak kullanılmamalıdır. Bu nedenle yalnızca birkaç rakama bakarak ürün hakkında kesin bir hükme varmak yerine, ürünün resmi etiket ve sertifikasyon bilgilerini kontrol etmek en doğru yaklaşım olacaktır.
Meyvenin üzerindeki o küçücük kâğıt parçası, artık gözünüze eskisi kadar sıradan görünmeyebilir. Çünkü birkaç rakamdan oluşan PLU kodu, market rafındaki ürünün tanımlanmasında önemli bir rol oynuyor. Ancak internette dolaşan “gizli anlam” iddialarını olduğu gibi kabul etmek yerine, kodların gerçek kullanım amacını bilmek gerekiyor.
