İzmir’in eğitim tarihine damga vurdu: Atatürk’ün iki kez ziyaret ettiği lise, 111 yıldır öğrenci yetiştiriyor

İzmir’in köklü eğitim kurumlarından İzmir Kız Lisesi, 111 yıllık geçmişiyle öğrencilerini geleceğe hazırlamayı sürdürüyor. Birinci Dünya Savaşı yıllarında temelleri atılan okul, tarihi taş binası, yetiştirdiği tanınmış isimler ve eğitim geleneğiyle kentin önemli eğitim kurumları arasında yer alıyor.

Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün 14 Ekim 1925 ve 1 Şubat 1931 tarihlerinde iki kez ziyaret ettiği lise, yıllar içinde yaşanan savaşlara, işgal dönemine ve fiziki zorluklara rağmen eğitim faaliyetlerini sürdürerek bugüne ulaştı.

Anadolu Ajansının “Asırlık Mektepler” dosyası kapsamında ele alınan İzmir Kız Lisesi, kuruluşundan bugüne uzanan tarihiyle geçmişin eğitim mirasını günümüz öğrencileriyle buluşturuyor. Okul, köklü geleneğini çağdaş eğitim anlayışıyla birleştirerek yeni nesiller yetiştirmeye devam ediyor. İzmir’de kız çocuklarının rüştiye sonrası eğitim alabilmesi için yürütülen çalışmalar, Birinci Dünya Savaşı yıllarında hız kazandı. Bu dönemde kurulan eğitim kurumunun temelleri, 1915 yılında “İnas İdadisi” adıyla atıldı. Böylece İzmir’de kız çocuklarının eğitimine yönelik önemli bir adım hayata geçirilmiş oldu.

Ancak okulun ilk yılları kolay geçmedi. Yunan işgali döneminde çeşitli zorluklarla karşılaşan kurum, İzmir’in kurtuluşunun ardından yeniden eğitim hayatına döndü. 1922-1923 ders yılında “İzmir Kız Sultanisi” adıyla Karataş’taki binada eğitim faaliyetlerine başlayan okulda, 27 öğrenci öğrenim görüyordu. Kurumun ilk müdiresi ise Şehime Yunus oldu.

1924-1925 ders yılında müfredat birliğinin sağlanmasıyla okul, “İzmir Kız Lisesi” adını aldı. Eğitim faaliyetlerini geliştiren kurum, 1926-1927 ders yılında yangın alanındaki yeni binasına taşındı. Bu süreç, okulun kurumsal kimliğinin güçlenmesi ve eğitim yolculuğunun yeni bir aşamaya geçmesi açısından önem taşıdı.

İzmir Kız Lisesi’nin tarihinde özel bir yere sahip olan olaylardan biri de Atatürk’ün okula gerçekleştirdiği ziyaretler oldu. Gazi Mustafa Kemal Atatürk, liseyi 14 Ekim 1925 ve 1 Şubat 1931 tarihlerinde ziyaret etti. Bu ziyaretler, okulun Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki eğitim hayatında üstlendiği rolü ortaya koyan önemli hatıralar arasında yer aldı. Atatürk, 1925 yılındaki ilk ziyaretinde okulun hatıra defterine idarecilerin ve öğretmenlerin ciddi çalışmalarından duyduğu memnuniyeti yazdı. 1931 yılındaki ikinci ziyaretinde ise okulda gördüğü düzeni ve milli terbiye konusundaki çalışmaları takdir etti. Bu notlar, okulun tarihsel hafızasında önemli bir yer edindi.

İzmir Kız Lisesi’nin bugün de dikkat çeken tarihi binasının yapımına ise 1917 yılında, dönemin İzmir Valisi Rahmi Bey’in girişimleriyle İttihat ve Terakki Mektebi olarak başlandı. Yapının inşasında yaklaşık 6 bine yakın askerin çalıştığı belirtiliyor. Kesme taş mimarisiyle öne çıkan bina, zaman içinde İzmir’in simge eğitim yapılarından biri haline geldi.

Okul, 1936-1937 ders yılında Konak-Karataş hattındaki tarihi taş binaya taşındı. Selçuklu mimarisinin izlerini taşıyan anıtsal girişi, mermer sütunları ve 320 kişilik amfitiyatrosuyla dikkat çeken yapı, eğitim işlevinin yanı sıra mimari özellikleriyle de öne çıktı. Tarihi yerleşke, İzmir Kız Lisesi’nin köklü geçmişini yansıtan en önemli unsurlardan biri oldu.

1941-1950 yılları arasında okul müdürlüğü görevini yürüten Vedide Baha Pars döneminde akademik başarı, rehberlik faaliyetleri, sanat ve spor etkinlikleri kurumsal bir yapıya kavuştu. Öğrenciler bu yıllarda yalnızca derslerle sınırlı kalmayarak farklı alanlarda da kendilerini geliştirme imkanı buldu. Astronomi gözlemleriyle gezegenleri inceleyen öğrenciler, izcilik ve spor takımlarıyla ulusal etkinliklere de katıldı.

İzmir Kız Lisesi, yıllar içinde önemli devlet adamlarını ve eğitim yöneticilerini de ağırladı. Türkiye Cumhuriyeti’nin ikinci Cumhurbaşkanı İsmet İnönü ile dönemin Maarif Vekili Hasan Ali Yücel, okulu ziyaret eden isimler arasında yer aldı. Bu ziyaretler, kurumun eğitim tarihindeki yerini pekiştiren gelişmeler arasında kayıtlara geçti.

Okulun sıralarından geçen isimler de İzmir Kız Lisesi’nin kültürel mirasını öne çıkarıyor. Türk müziğinin tanınmış sanatçılarından Sezen Aksu, oyuncu ve yazar Pakize Suda ile akademisyen Prof. Dr. Nermin Abadan Unat, kurumda eğitim gören isimler arasında bulunuyor. Farklı alanlarda tanınan bu isimler, okulun yetiştirdiği öğrencilerin geniş bir yelpazeye yayıldığını gösteriyor.

İzmir Kız Lisesi’nin tarihinde fiziki açıdan önemli dönüm noktalarından biri, 1985 yılında ana binada çıkan yangın oldu. Yangında yapının üst katı tahrip gördü. Gerçekleştirilen onarım çalışmalarının ardından okul, 1990-1991 öğretim yılında yeniden tam kapasiteyle hizmet vermeye başladı. Böylece tarihi binada eğitim faaliyetleri kaldığı yerden devam etti.

Kurum, 2000-2001 öğretim yılında Anadolu lisesi statüsüne geçti ve karma eğitime başladı. Bu değişimle birlikte okulda kız ve erkek öğrenciler birlikte eğitim görmeye başladı. Buna rağmen İzmir Kız Lisesi adı, kurumun tarihsel kimliğinin ve geçmişten gelen geleneğinin bir parçası olarak korunmaya devam etti.

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından 2018 yılında Özel Program ve Proje Uygulayan Eğitim Kurumu statüsüne alınan İzmir Kız Lisesi, günümüzde Liselere Geçiş Sistemi kapsamındaki merkezi sınav sonuçlarına göre öğrenci kabul ediyor. Okulda Almanca ve İngilizce şubelerinde eğitim veriliyor. Kurum ayrıca Almanya merkezli “Okullar: Geleceğin Ortakları” projesinin paydaşları arasında yer alıyor.

İzmir Kız Lisesi Müdürü Fehmi Yılmaz, okulun hem kent hem de ülke açısından önemli bir eğitim mirasını temsil ettiğini belirtti. Kurumun 1915’ten bu yana savaş ve işgal dönemlerindeki kesintilere rağmen köklü yapısını koruduğunu vurgulayan Yılmaz, “İzmir Kız Lisesi, geçmişten aldığı köklü geleneği bugüne taşımış ve bunu nice yıllara ulaştıracak eğitim kültürüne sahiptir.” ifadelerini kullandı.

Okulun tarihi taş binasının mimari özelliklerine de değinen Yılmaz, yapının kesme taştan inşa edildiğini ve Türkiye’de ender görülen eğitim kurumlarından biri olduğunu söyledi. Okulun geçmişte kız öğrencilerin eğitimine odaklanan yapısının zaman içinde değiştiğini belirten Yılmaz, günümüzde erkek öğrenci sayısının kız öğrenci sayısını aştığını ifade etti.

Yılmaz’ın paylaştığı bilgilere göre İzmir Kız Lisesi’nde 345 erkek ve 320 kız olmak üzere toplam 665 öğrenci eğitim görüyor. Okulda 60 öğretmen görev yaparken, kurumun yatılı eğitim geleneği de devam ediyor. İlk kız yatılı okullarından biri olma özelliği taşıyan lisede, 87 kız öğrenci pansiyonda kalıyor. Öğrencilerin iaşe ve diğer ihtiyaçları devlet tarafından karşılanıyor.

Akademik başarıya ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Yılmaz, İzmir Kız Lisesi’nin kentte yüzde 1 ve yüzde 2’lik başarı dilimlerinden öğrenci alan nitelikli bir proje okulu olduğunu belirtti. Her yıl 30-40 öğrencinin tıp fakültelerine, 100’ün üzerinde öğrencinin ise mühendislik fakültelerine ve farklı bölümlere yerleştiğini aktaran Yılmaz, okulun eğitim hedeflerini de paylaştı.

Yılmaz, temel amaçlarının tarihi mirası korurken çağın ihtiyaçlarına cevap veren bireyler yetiştirmek olduğunu vurguladı. Okulun milli bilinci yüksek, çağdaş, çağıyla barışık ve topluma fayda sağlayan öğrenciler yetiştirmeyi hedeflediğini belirten Yılmaz, İzmir Kız Lisesi’nin köklü eğitim kültürünü geleceğe taşımaya devam edeceğini ifade etti.

Kuruluşunun üzerinden 111 yıl geçen İzmir Kız Lisesi, Atatürk’ün ziyaretlerinden tarihi taş binasına, yetiştirdiği tanınmış isimlerden günümüzdeki akademik hedeflerine uzanan geçmişiyle İzmir’in eğitim belleğinde önemli bir yer tutuyor. Kurum, geçmişten devraldığı mirası koruyarak yeni kuşakları geleceğe hazırlamayı sürdürüyor.