Batman'ın Kozluk ilçesine bağlı Derince köyünde ata mesleği olan kaya tuzu üretimi nesilden nesile devam ediyor. Yaklaşık 400 kişinin yaşadığı köyde 40 hanenin geçim kaynağını oluşturan tuz, yaz aylarında geleneksel yöntemlerle üretiliyor. Hava sıcaklığının yükselmesiyle dağlardaki doğal kaynak suyu borularla önce dinlendirme kuyularına taşınıyor ve burada bir hafta bekletiliyor.
Daha sonra brandadan yapılan biriktirme havuzlarına aktarılan su, güneş ışınlarının etkisiyle buharlaşıyor ve sudaki tuz kristalleri havuzların dibinde birikiyor. Üreticiler, buharlaşmayı hızlandırmak için zaman zaman 40 dereceyi aşan sıcaklıkta fırça ve küreklerle havuzlarda çalışıyor. Günler süren işlemlerin ardından elde edilen kaya tuzu paketlenerek başta salamura ürünler olmak üzere kavurma, peynir ve turşu yapımında kullanılmak üzere satışa sunuluyor.
Üreticilerden 52 yaşındaki Ergin Atmaca, dedesinden babasına, babasından da kendisine kalan tuz üretimini çocuklarıyla sürdürdüğünü belirterek, tuzlu suyun Kozluk-Baykan kara yolunun kuzeyindeki dağlık bölgede bulunduğunu söyledi. Atmaca, "Buraya kadar bir kilometrelik boru çektik. Suyu havuzlara getiriyoruz. Tuzu 40 derece sıcakta üretiyoruz.
Havanın sıcaklığı bizim için iyi bir şey. Güneş ne kadar olursa tuz o kadar iyi çıkıyor. Buharlaşmayla üretim daha iyi oluyor” dedi. Atmaca, tuz üretimi sayesinde çocuklarının gurbete gitmek yerine memleketlerinde çalıştığını, köy sakinleri olarak 40 dereceyi aşan sıcaklıkta çocuklarıyla ekmek parası için mücadele ettiklerini dile getirdi.
ÜRETİM YAZ AYLARINDA YOĞUNLAŞIYOR
Ergin Atmaca'nın 27 yaşındaki oğlu Emrah Atmaca da ailesiyle birlikte tuz havuzlarında çalıştığını anlattı. Öncelikle havuzları kurduklarını, tuz üretimine ise mayıs ayının sonlarına doğru başladıklarını belirten Atmaca, dağlar arasındaki üç vadiden çıkan tuzlu suyun çeşitli aşamalardan geçirilerek tuza dönüştürüldüğünü ifade etti.
Emrah Atmaca, "Buradaki iş 12 aylık bir süreç değil. Yaz ayları olan 3 aylık bir süreç. Sıcak bir coğrafyada yaşıyoruz. Batman'da sıcaklar 46 dereceye kadar çıkabilmekte. Bu tuzun oluşması için bizim sürekli havuzların içinde kavurucu güneşin altında döngüsel olarak çalışmamız gerekiyor” diye konuştu. İstanbul'da yaşayan ve yaz aylarında ailesine destek olmak için tuz üretimine gelen 31 yaşındaki Aydın Atmaca da köyün tamamının geçim kaynağının kaya tuzu olduğunu belirtti. Yaz mevsiminde 3 ay boyunca bu işi yaptıklarını ifade eden Atmaca, "Bu iş güneşin altında çalışmayı gerektiriyor. Kazancımızı buradan sağlıyoruz. Gerçekten yorucu bir iş" dedi.
KAYA TUZU GÜNEŞİN ALTINDA EMEKLE ELDE EDİLİYOR
Derince köyündeki üretimde dağlık bölgelerden çıkarılan doğal kaynak suyu, yaklaşık bir kilometrelik boru hattıyla üretim alanına getiriliyor. Dinlendirme kuyusunda bekletilen su daha sonra brandadan oluşturulan havuzlara aktarılıyor. Suyun güneş altında buharlaşmasıyla oluşan tuz kristalleri havuzların dibinde birikiyor.
Üreticiler, yaklaşık 3 ay süren yaz dönemi boyunca havuzlarda çalışarak kaya tuzunu elde ediyor. Üretim sürecinde 40 dereceyi aşan sıcaklıklar görülürken, ortaya çıkan tuz paketlenerek farklı gıda ürünlerinde kullanılmak üzere satışa çıkarılıyor.
