İzmir’in Bayındır ve Tire ilçelerinde yaşayan Afro-Türkler, kuşaklar boyunca yaşadıkları topraklarda hayatlarını sürdürüyor. Dedelerinin Afrika’dan Anadolu’ya göç ettiğini anlatan 83 yaşındaki Mehmet Üstüner, Tire’nin Yeniçiftlik Mahallesi’nde doğup büyüdüğünü, burada evlenerek çocuk sahibi olduğunu söyledi. Üstüner, “Burada doğdum, büyüdüm. Burası da benim vatanım” dedi.
AFRO-TÜRKLERİN ANADOLU’YA UZANAN HİKAYESİ
Afrika’dan 1500’lü yıllardan itibaren tarım işçiliği gibi nedenlerle Anadolu’ya gelen siyahi göçmenlerin torunları olan Afro-Türkler, İzmir’de yaşamlarını sürdürüyor. Tire ve Bayındır ilçelerinde yaşayan Afro-Türkler, zaman içerisinde azalan hane sayılarına rağmen doğup büyüdükleri topraklarda hayatlarına devam ediyor. Bölgedeki Afro-Türkler, komşuluk ilişkileri ve ortak yaşam kültürüyle varlıklarını koruyor. Tire’nin Yeniçiftlik Mahallesi’nde yaşayan Mehmet Üstüner de ailesinin geçmişine ve kendi yaşam öyküsüne ilişkin bilgiler paylaştı.
DEDELERİ SUDAN’DAN İZMİR’E GÖÇMÜŞ
Dedelerinin Kuzeydoğu Afrika’da bulunan Sudan’dan çalışmak amacıyla İzmir’e göç ettiğini anlatan Mehmet Üstüner, çocukluk ve gençlik yıllarını Tire’de geçirdiğini belirtti. Üstüner, “Dedelerim Kuzeydoğu Afrika'nın Sudan ülkesinden çalışmak için İzmir'e göçmüşler. Tire'de doğdum, 23 yaşına kadar burada yaşadım. Arkadaşlarım oldu, çevrem oldu. Hiçbir yabancılık çekmedim. Çevremdekiler beyaz tenliydi ben ise siyah tenliydim. Bu nedenle çocukken neden geldiğimizi merak ederdim. Dedemlerin göç ettiğini anlatırdı. Babam da Torbalı'nın Karakuyu köyünde doğmuş sonra Tire'ye gelmiş. Burada doğdum büyüdüm, burası da benim vatanım” ifadelerini kullandı.
23 YAŞINDA CAMCILIĞA BAŞLADI
Çocukluk yıllarından itibaren Tire’de yaşayan Üstüner, 23 yaşına kadar köyde çiftçilik yaptığını, daha sonra camcılık mesleğine yöneldiğini söyledi. Çalışmak için İzmir’e gittiğini ancak akşamları evine döndüğünü belirten Üstüner, emekliliğinin ardından yeniden köyüne yerleştiğini anlattı. Üstüner, “23 yaşına kadar köyde çiftçilik yaparken, camcı olmaya karar verdim. İş için İzmir'e gidip, akşam evime döndüm. Burada rahat ediyorum. Emekli olduktan sonra köyüme, evime geri döndüm. Komşularımla, köylülerle çok iyiyiz. Burada yaşamaktan mutluyuz. Burada büyüdüm evlendim, çocuk sahibi oldum. Eskiden 12-13 hane vardı, şimdi ise soy isim olarak 2 hane kaldık. 6 çocuğum var. İlk çocuğumun ten rengi siyahtı. Sonra doğan kızım beyaz doğdu. Kızımı görünce şaşırdım. Hatta bir anlığına çalındığını bile düşündüm. Eşimin de gözü hastanede siyah çocuk aramış o da beyaz olmasına şaşırmış” diye konuştu.
56 YILDIR EVLİ
Mehmet Üstüner’in 72 yaşındaki eşi Hatice Üstüner de ailesinin geçmişine ve evlilik hikâyelerine ilişkin açıklamalarda bulundu. Manisa’nın Akhisar ilçesinden geldiklerini belirten Hatice Üstüner, Mehmet Üstüner ile görücü usulü evlendiklerini söyledi. Hatice Üstüner, “Manisa Akhisar'dan gelmişiz. Burada kerpiç bir evimiz vardı. Mehmet ile görücü usulü evlendik. Mehmet beni görmüş, beğenmiş, istemeye geldiler. Ancak babam ten rengi siyah diye vermek istemedi ama ben istedim. Şimdi 56 yıllık evliyiz ve 6 çocuğumuz var. Bizi görenler hep şaşırır. Nerede tanıştığımızı merak ederler. Tire'de doğup büyüdüğünü söylesem de inanmakta zorlanıyorlar. 6 çocuğumun 5'i esmer ancak 1'i beyaz” ifadelerini kullandı.
“3 HANE KALDIK”
Tire’de yaşayan 97 yaşındaki Havva Zenci de çocukluğundan bu yana köylülerle iç içe bir yaşam sürdüğünü belirtti. Bölgedeki Afro-Türklerin sayısının azaldığını anlatan Zenci, dışarıdan gelenlerin kendilerinin Tire’de doğup büyüdüğüne inanmakta zorlandığını söyledi. Havva Zenci, “Burada doğdum, büyüdüm o nedenle köylülerle iç içeyiz. Afro Türkler olarak 3 hane kaldık. Dışarıdan gelip, bizi görenler Tire'de doğup burada yaşadığımıza inanmıyorlar. Ancak köylülerle hep birlikte olduğumuz için hiç sorgulamıyorlar. Yaşamımız iyi gidiyor Zorlandığımız oluyor ama yine de mutluyuz” dedi. Tire’de doğup büyüyen 73 yaşındaki Erdoğan Köklü de Mehmet Üstüner ile uzun yıllardır komşu olduklarını söyledi. Aynı mahallede büyüdükleri için Üstüner’in ten rengini hiçbir zaman yadırgamadıklarını belirten Köklü, aralarındaki ilişkinin yakınlığına dikkat çekti. Erdoğan Köklü, “Burada doğdum büyüdüm, o zamandan beri Mehmet'i tanırım. Kendisiyle komşuyuz. Benim için kardeşten iyi, o kadar iyiyiz. Biz aynı mahallede büyüdüğümüz için siyah olmasını hiç şaşırıp yadırgamadık. Komşuluk ilişkilerimiz de gayet güzel” diye konuştu.
