ADM Elektrik ve GDZ Elektrik, “Leyleklere Yeni Yuva” projesini genişleterek çalışmalarını “Göçmen Kuşlar İçin Güvenli Gökyüzü” adıyla sürdürecek. Aydın, Denizli, Muğla, İzmir ve Manisa’yı kapsayan projede, göçmen kuşların uçuş güzergahları ve yaşam alanları incelenerek elektrik hatlarıyla bağlantılı risklerin belirlenmesi ve azaltılması amaçlanıyor. 10 Ekim Dünya Göçmen Kuşlar Günü dolayısıyla yeni dönem çalışmalarının yol haritasını paylaşan Aydem Enerji grup şirketleri ADM Elektrik ve GDZ Elektrik, bilimsel gözlemler ile takip cihazlarından elde edilecek verileri koruma çalışmalarında kullanacak. Proje kapsamında kuşların beslenme, dinlenme ve uçuş alanlarındaki risklerin tespit edilmesi, elektrik dağıtım sisteminde gerekli önlemlerin planlanması hedefleniyor.
Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Zooloji Anabilim Dalı öğretim üyesi Doç. Dr. Ortaç Onmuş ve aynı bölümde görev yapan Yüksek Biyolog Muhammet Ertem’in katkılarıyla yürütülen çalışmaların sonuçları, iki şirketin hizmet verdiği beş ilde uygulanacak koruma önlemlerine yön verecek.
LEYLEK YUVALARINDAN GÖÇ KORİDORLARINA UZANAN ARAŞTIRMA
ADM Elektrik ve GDZ Elektrik, elektrik dağıtım faaliyetlerini yürüttükleri bölgelerde doğal yaşamın korunmasına yönelik çalışmalarını bilimsel araştırmalarla genişletiyor. Proje kapsamında kuşların güvenli yuva kurabilmesi, beslenebilmesi, dinlenebilmesi ve göç yolculuklarını sürdürebilmesi için gerekli uygulamaların elektrik dağıtım faaliyetlerine dahil edilmesi amaçlanıyor. Daha önce leyleklerin elektrik direklerinde bulunan yuvalarının platformlarla yükseltilerek güvenli hale getirilmesi, elektrik hatlarında bakım yapılması ve yalıtım uygulamalarının gerçekleştirilmesi üzerine yoğunlaşan çalışmalar, yeni dönemde saha araştırmalarıyla genişletiliyor.
Bu kapsamda yöre halkından, muhtarlardan ve gönüllülerden gelen bildirimler değerlendirilerek leyleklerin üreme döneminde kullandığı doğal yuvalar ile platform yuvalar incelendi. Sulak alanlarda ve göç koridorlarında gerçekleştirilen sonbahar kuş sayımlarıyla bölgede bulunan kuş türlerinin ve yoğunluklarının belirlenmesine yönelik çalışmalar da başlatıldı. Her mevsim devam etmesi planlanan gözlem ve sayımlar aracılığıyla bölgedeki kuş varlığına ilişkin envanterin tamamlanması hedefleniyor. Kuşların beslenme ve dinlenme alanları arasındaki uçuş güzergâhları da araştırılıyor. Bu çalışmalarla elektrik hatlarının kuşlar açısından daha fazla risk oluşturduğu noktaların belirlenmesi ve söz konusu bölgelerde yalıtım çalışmalarının yürütülmesi planlanıyor.
KUŞLARIN MEVSİMLİK HAREKETLERİ İZLENECEK
Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Zooloji Anabilim Dalı öğretim üyesi Doç. Dr. Ortaç Onmuş, kuşların mevsimlere göre değişen hareketlerinin izlenmesinin etkili koruma önlemleri geliştirmek açısından önemli olduğunu belirtti. Onmuş, çalışmaların farklı mevsimleri kapsayacak şekilde yürütülmesinin planlandığını ifade ederek “Bir bölgede hangi kuş türlerinin bulunduğunu bilmenin yanında, o alanı ne zaman ve nasıl kullandıklarını da anlamamız gerekiyor. Göç dönemindeki yoğunluk ile üreme ya da kışlama dönemindeki hareketlilik farklılaşabiliyor. Bu nedenle gözlem ve sayımları yılın farklı dönemlerine yaymayı planlıyoruz. Elde edeceğimiz bilgilerle kuşların uçuş güzergâhlarını değerlendirecek, elektrik hatları ile ilgili risklerin yüksek olduğu noktalarda alınması gereken önlemleri belirleyeceğiz” açıklamasında bulundu.
GPS-GSM CİHAZLARIYLA GÖÇ YOLLARI TAKİP EDİLECEK
Projenin yeni döneminde, seçilecek kuşlara GPS-GSM takip cihazları takılması planlanıyor. Bu cihazlardan elde edilecek verilerle kuşların göç hareketleri, beslenme alanları ve dinlenme noktaları izlenecek. Saha gözlemleri ve takip cihazlarından sağlanacak bilgiler, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) kullanılarak hazırlanacak risk haritalarında bir araya getirilecek. Böylece elektrik hatlarında yapılacak bakım ve yalıtım çalışmalarında kuşlar açısından risk taşıyan bölgelere öncelik verilmesi amaçlanıyor.
Yol haritasında, riskli noktalardaki elektrik telleri arasındaki mesafelerin büyük kuşların kanat açıklıkları dikkate alınarak düzenlenmesi de yer alıyor. Özellikle alacakaranlıkta ve sisli havalarda kuşların tellere çarpma riskini azaltmak amacıyla elektrik tellerine görünürlüğü artıran ekipmanların yerleştirilmesi hedefleniyor. Kuş dostu uygulamaların ilk aşamada Milas ve Çivril ilçelerindeki sulak alanlarda ve bu alanların çevresinde bulunan elektrik hatlarında pilot olarak hayata geçirilmesi planlanıyor.
ELEKTRİK HATLARINDAKİ RİSKLER İÇİN FARKLI ÖNLEMLER ALINACAK
Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü’nde görev yapan Yüksek Biyolog Muhammet Ertem, sahada toplanacak verilerin elektrik dağıtım sisteminde uygulanacak koruma önlemlerinin belirlenmesinde kullanılacağını söyledi. Kuşların elektrik tellerine çarpması ile akıma kapılmasının farklı riskler oluşturduğunu ve bu nedenle ayrı önlemler gerektirdiğini belirten Ertem, takip cihazlarıyla leyleklerin hareketlerinin ve elektrik hatlarının çevresinde yoğun olarak dinlendikleri noktaların daha ayrıntılı incelenmesinin planlandığını ifade etti.
Ertem, saha verilerinin hangi hatlarda yalıtım yapılacağı ve hangi noktalarda tellerin görünürlüğünün artırılacağı konusunda yol gösterici olacağını belirterek “Kuşların tellere çarpması ile akıma kapılması farklı riskler, dolayısıyla farklı önlemler gerektiriyor. Takip cihazlarıyla leyleklerin hareketlerini ve elektrik hatlarının çevresinde yoğun olarak dinlendikleri noktaları daha ayrıntılı incelemeyi planlıyoruz. Bu bilgiler, hangi hatlara yalıtım yapılması ve nerede tellerin görünürlüğünün artırılması gerektiğini belirlememize yardımcı olacak. Bir sonraki aşamada doğal yuvalarda ve platform yuvalarda elektrik ve manyetik alan ölçümleri de yapacağız. Ölçüm sonuçlarını karşılaştırarak gelecekteki yuva tasarımları ve elektrik hatlarında yapılması gereken iyileştirmeler için bilimsel veri oluşturmayı hedefliyoruz” açıklamasında bulundu.
YUVALARDA ELEKTRİK VE MANYETİK ALAN ÖLÇÜMLERİ YAPILACAK
Projenin ilerleyen aşamalarında doğal yuvalar ile platform yuvalarda elektrik ve manyetik alan ölçümleri gerçekleştirilmesi planlanıyor. Ölçümlerden elde edilecek sonuçların karşılaştırılmasıyla mevcut yuva yapılarının değerlendirilmesi ve gelecekte kullanılacak yuva tasarımlarının geliştirilmesi için bilimsel veri oluşturulması hedefleniyor.
Araştırmaların sonuçları, elektrik hatlarında yapılması gereken iyileştirmelerin belirlenmesinde de kullanılacak. Böylece kuşların yuvalanma alanlarından göç güzergâhlarına kadar uzanan süreçte karşılaşabileceği risklerin tespit edilmesi ve bu risklere uygun önlemlerin planlanması amaçlanıyor. ADM Elektrik ve GDZ Elektrik’in beş ili kapsayan çalışmaları, mevsimsel gözlemler, kuş sayımları, takip cihazlarından elde edilen veriler ve elektrik hatlarında gerçekleştirilecek teknik incelemeler doğrultusunda sürdürülecek.
